Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §31.30.1-31.30.11

アテナイ使節によるフィリッポスの暴虐糾弾

1057 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

アテナイ人の使節が会議に招かれ、フィリッポスによるアッティカ地方の神殿や墓地の悲惨な破壊活動を激しく糾弾する。彼らは、神々とローマ人を先導者として、アイトリア人が対マケドニア戦争に加わるよう懇願する。

§31.30.1secundum Macedonas ipsis Romanis ita concedentibus iubentibusque Athenienses, qui foeda passi iustius in crudelitatem saevitiamque regis invehi poterant, introducti sunt.
マケドニア人たちの後に、ローマ人自身がそのように認めかつ命じたので、アテナイ人たちが招き入れられた。 彼らは無残な仕打ちを被っていたため、王の残虐さと狂暴さを非難するのによりいっそう正当な権利を持っていた。
§31.30.2deploraverunt vastationem populationemque miserabilem agrorum: neque id se queri, quod hostilia ab hoste passi forent;
彼らは、耕作地の悲惨な荒廃と略奪を嘆いた。 もっとも、敵から敵としての仕打ちを受けたこと自体を不満に思っているのではない(と彼らは言った)。
esse enim quaedam belli iura, quae ut facere, ita pati sit fas:
というのも、戦争には一定の権利が存在し、それを加えることも、被ることも同様に許されているからである。
§31.30.3sata exuri, dirui tecta, praedas hominum pecorumque agi misera magis quam indigna patienti esse;
作物が焼き払われること、家屋が破壊されること、人間や家畜の略奪品が連れ去られることは、耐え忍ぶ者にとって、不当というよりはむしろ悲惨なことなのである。
§31.30.4verum enim vero id se queri, quod is, qui Romanos alienigenas et barbaros vocet, adeo omnia simul divina humanaque iura polluerit, ut priore populatione cum infernis deis, secunda cum superis bellum nefarium gesserit.
しかし、彼らが実に不満に思っているのは、ローマ人を異邦人でありバルバロイであると呼ぶあの男が、神聖な法と人間の法をすべて同時に甚だしく汚したため、最初の荒廃においては冥府の神々と、二度目の荒廃においては天上の神々と不道徳な戦争を行うに至ったことである。
§31.30.5omnia sepulcra monumentaque diruta esse in finibus suis, omnium nudatos manes, nullius ossa terra tegi.
自分たちの領土において、すべての墓と記念碑が破壊され、すべての死者の魂が暴かれ、誰の骨も土で覆われていない。
§31.30.6delubra sibi fuisse, quae quondam pagatim habitantes in parvis illis castellis vicisque consecrata ne in unam urbem quidem contributi maiores sui deserta reliquerint.
自分たちにはかつて、先祖が小さな砦や村に地区ごとに住んでいた時に捧げた神殿があったが、先祖たちは一つの都市へと統合された時でさえ、それらを見捨てられたまま放置しなかった。
§31.30.7circa ea omnia templa Philippum infestos circumtulisse ignes; semusta, truncata simulacra deum inter prostratos iacere postes templorum.
これらすべての神殿の周囲にフィリッポスは敵意ある火を撒き散らし、半分焼け、切り刻まれた神々の像が、倒された神殿の柱の間に横たわっている。
§31.30.8qualem terram Atticam fecerit, exornatam quondam opulentamque, talem eum, si liceat, Aetoliam Graeciamque omnem facturum.
かつては装飾され豊かであったアッティカの地を彼がどのような状態にしたか、もし許されるなら、彼はアイトリアと全ギリシアをもそのような状態にするだろう。
§31.30.9urbis quoque suae similem deformitatem futuram fuisse, nisi Romani subvenissent.
もしローマ人が救援に来ていなかったなら、自分たちの都市も同様に無残な姿になっていたはずであった。
eodem enim scelere urbem colentis deos praesidemque arcis Minervam petitam, eodem Eleusine Cereris templum, eodem Piraei Iovem Minervamque;
というのも、同じ悪意によって、都市を守護する神々と城砦の守護神ミネルウァが攻撃され、同じようにエレウシスにおけるケレースの神殿が、同じようにペイライエウスにおけるユピテルとミネルウァが攻撃されたからである。
§31.30.10sed ab eorum non templis modo sed etiam moenibus vi atque armis repulsum in ea delubra, quae sola religione tuta fuerint, saevisse.
しかし、神々の神殿からだけでなく城壁からも力と武器によって撃退された彼は、ただ宗教的畏敬のみによって保護されていた神殿において、猛威を振るったのである。
§31.30.11itaque se orare atque obsecrare Aetolos, ut miseriti Atheniensium ducibus diis immortalibus, deinde Romanis, qui secundum deos plurimum possent, bellum susciperent.
それゆえ彼らは、不死の神々を、次に神々に次いで最も大きな力を持つローマ人を先導者として、アテナイ人を憐れんでアイトリア人が戦争を引き受けるよう、祈り、かつ懇願する。

語釈・文法注

  1. 31.30.3patienti — 現在分詞 patiens(耐え忍ぶ、被る)の与格単数であり、実名詞的に「耐える者」「被害を被る当事者」を指す。「…にとって(判断の与格)」として misera magis quam indigna に係る。
  2. 31.30.6quae ... maiores sui deserta reliquerint — 複雑な構造の文。関係代名詞 quae(中性複数対格、先行詞は delubra)は reliquerint の直接目的語であり、同時に完了分詞 consecrata に修飾されている。文の主語は maiores sui(彼らの先祖)であり、これに pagatim habitantes(かつて地区ごとに住んでいた際)と ne in unam urbem quidem contributi(一つの都市に統合された時でさえ)という2つの分詞句が係っている。deserta は reliquerint の目的格補語としての述語形容詞。
  3. 31.30.9urbis quoque suae similem deformitatem futuram fuisse, nisi Romani subvenissent — 間接話法(oratio obliqua)における過去の非現実仮定文。直接話法では deformitas futura fuit [あるいは esset], nisi Romani subvenissent となる。対格+不定詞(A.C.I.)構文において、帰結節の動詞は futuram fuisse(未来分詞対格 + fuisse)の形をとり、条件節の接続法過去完了(subvenissent)はそのまま維持される。
  4. 31.30.11ducibus diis immortalibus, deinde Romanis — コピュラ(being)の分詞を欠くラテン語特有の独立奪格(あるいは名詞の同格)。diis immortalibus および Romanis が、名詞の複数奪格 ducibus(導き手、指導者)と同格に置かれ、「不死の神々を、次いでローマ人を先導者(指導者)として」という付帯状況・前提を表す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §31.30.1-31.30.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:31.30.1-31.30.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。