Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §31.29.1-31.29.16

パナイトリオン会議におけるマケドニア使節の警告

1056 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

アイトリア人のパナイトリオン会議にマケドニア、ローマ、アテナイの使節が出席し、マケドニア使節はシキリアやイタリアにおけるローマの苛烈な覇権統治を例に警告を発し、アイトリア人にフィリッポスとの和平を維持するよう強く促す。

§31.29.1concilium Aetolorum stata die, quod Panaetolium vocant, futurum erat.
アイトリア人の会議が、彼らがパナイトリオンと呼ぶ定められた日に開催されることになっていた。
huic ut occurrerent, et regis legati iter adcelerarunt, et a consule missus L. Furius Purpurio legatus venit;
これに立ち会うため、王の使節たちも道を急ぎ、執政官から派遣された使節ルキウス・フリウス・プルプリオも到着した。
§31.29.2Atheniensium quoque legati ad id concilium occurrerunt.
アテナイ人の使節たちもこの会議に赴いた。
primi Macedones, cum quibus recentissimum foedus erat, auditi sunt.
最初に、最も最近に条約を結んでいたマケドニア人たちの意見が聴取された。
§31.29.3qui in nulla nova re nihil se novi habere, quod adferrent, dixerunt;
彼らは、状況に何ら変化がない以上、新しくもたらすべき提案は何もないと述べた。
quibus enim de causis experta inutili societate Romana pacem cum Philippo fecissent, compositam semel pacem servare eos debere.
というのも、彼らがローマとの同盟が有害であることを経験してフィリッポスと和平を結んだのと同じ理由から、一度結ばれた和平を維持すべきである、というのである。
§31.29.4“an imitari” inquit unus ex legatis “Romanorum licentiam, an levitatem dicam, mavultis? qui cum legatis vestris Romae responderi ita iussissent: “quid ad nos venitis, Aetoli, sine quorum auctoritate pacem cum Philippo fecistis?”,
「それとも」と使節の一人が言いた。 「あなた方はローマ人の放縦さ、いや気まぐれと言うべきでしょうか、それを模倣したいのですか。 ローマであなた方の使節に対し、『アイトリア人よ、我々の承認なしにフィリッポスと和平を結んでおきながら、なぜ我々のもとに来るのか』と答えさせた彼らが、その同じ人々が今、フィリッポスに対して自分たちと共に戦争を行うようにと要求しているのです。
§31.29.5iidem nunc, ut bellum secum adversus Philippum geratis, postulant; et antea propter vos et pro vobis arma sumpta adversus eum simulabant, nunc vos in pace esse cum Philippo prohibent.
以前はあなた方のために、あなた方に代わって、彼に対して武器を取るふりをしていましたが、今やあなた方がフィリッポスと平和に暮らすことを禁じています。
§31.29.6Messanae ut auxilio essent, primo in Siciliam transcenderunt;
メッサーナを援助するために、彼らは最初にシキリアへ渡りました。
iterum, ut Syracusas oppressas ab Carthaginiensibus in libertatem eximerent;
二度目は、カルタゴ人によって抑圧されていたシュラクサイを自由にするために。
§31.29.7et Messanam et Syracusas et totam Siciliam ipsi habent vectigalemque provinciam securibus et fascibus subiecerunt.
そして、彼ら自身がメッサーナもシュラクサイもシキリア全体も所有し、そこを斧と束に従属する貢納属州としたのです。
§31.29.8scilicet sicut vos Naupacti legibus vestris per magistratus a vobis creatos concilium habetis, socium hostemque libere quem velitis lecturi, pacem ac bellum arbitrio habituri vestro, sic Siculorum civitatibus Syracusas aut Messanam aut Lilybaeum indicitur concilium: — praetor Romanus conventus agit;
なるほど、あなた方がナウパクトゥスにおいて、自分たちの法律に従い、自分たちによって選出された政務官を通じて会議を開き、同盟者や敵を自分たちの意思で自由に選び、自らの裁量で平和や戦争を決めるのと同様に、シキリア人たちの諸都市にとっても、シュラクサイやメッサーナ、あるいはリリュバエウムでの会議が指示されるわけです。 ――ローマの法務官が裁判集会を催すのです。
§31.29.9eo imperio evocati conveniunt;
彼らはその命令によって呼び出されて集まります。
excelso in suggestu superba iura reddentem, stipatum lictoribus vident;
そして高い演壇の上で、傲慢に法を執行し、リクトルに囲まれている姿を目にするのです。
virgae tergo, secures cervicibus imminent;
背中には鞭が、首には斧が差し迫っています。
et quotannis alium atque alium dominum sortiuntur.
そして毎年、次から次へと異なる支配者をくじ引きで割り当てられるのです。
§31.29.10nec id mirari debent aut possunt, cum Italiae urbes Regium, Tarentum, Capuam, ne finitimas, quarum ruinis crevit urbs Roma, nominem, eidem subiectas videant imperio.
そして彼らはそれを不思議に思うべきではないし、思うこともできません。 イタリアの都市であるレギウム、タレントゥム、カプアが(ローマの破滅によってローマ市が成長した近隣の都市は名を挙げないとしても)同じ支配の下に屈しているを見ているのですから。
§31.29.11Capua quidem, sepulcrum ac monumentum Campani populi, elato et extorri eiecto ipso populo, superest, urbs trunca sine senatu, sine plebe, sine magistratibus, prodigium, relicta crudelius habitanda, quam si deleta foret.
カプアにいたっては、カンパニアの民の墓標であり記念碑となっており、民自身は葬り去られるか追放されて追い出されたものの、都市そのものは元老院も平民も政務官もなく、切り刻まれた都市として生き残っています。 滅ぼされた場合よりも無残な状態で居住されるために残された、怪物のような存在です。
§31.29.12furor est, si alienigenae homines, plus lingua et moribus et legibus quam maris terrarumque spatio discreti, haec tenuerint, sperare quicquam eodem statu mansurum.
もし、海や陸の広がりによって隔てられているだけでなく、言語や習慣や法律においてかけ離れた異邦の人々が、これらを支配することになったとして、何かが同じ状態でとどまると期待するのは狂気の沙汰です。
§31.29.13Philippi regnum officere aliquid videtur libertati vestrae;
フィリッポスの王国は、あなた方の自由をいくらか妨げているように見えます。
qui, cum merito vestro vobis infensus esset, nihil a vobis ultra quam pacem petiit fidemque hodie pacis pactae desiderat.
しかし、彼はあなた方の自業自得によってあなた方に憤慨していた時でさえ、あなた方に和平以上のものを求めず、今日も合意された和平への忠実を求めているにすぎません。
§31.29.14adsuefacite his terris legiones externas et iugum accipite: sero ac nequiquam, cum dominum Romanum habebitis, socium Philippum quaeretis.
異国の軍団をこの地に慣れさせ、軛を受け入れるがよい。 ローマ人という主人を持つことになったとき、手遅れになってから無駄に同盟者としてのフィリッポスを求めることになるでしょう。
§31.29.15Aetolos, Acarnanas, Macedonas, eiusdem linguae homines, leves ad tempus ortae causae diiungunt coniunguntque;
アイトリア人、アカカルナニア人、マケドニア人という、同じ言語を話す人々は、一時的な理由によって分裂し、また結びつきます。
cum alienigenis, cum barbaris aeternum omnibus Graecis bellum est eritque;
しかし、異邦人、バルバロイに対しては、すべてのギリシア人にとって永遠の戦争があり、またあるでしょう。
natura enim, quae perpetua est, non mutabilibus in diem causis hostes sunt.
なぜなら、彼らは永遠に続く自然によって敵なのであり、日ごとに移り変わる理由によるのではないからです。
§31.29.16sed unde coepit oratio mea, ibi desinet: hoc eodem loco iidem homines de eiusdem Philippi pace triennio ante decrevistis iisdem improbantibus eam pacem Romanis, qui nunc pactam et compositam turbare volunt.
しかし、私の演説が始まったところで終えることにしましょう。 この同じ場所で、あなた方同じ人々が、まさに同じフィリッポスの和平について3年前に決議しました。 当時その和平を非難していた同じローマ人たちが、今や結ばれて合意されたそれをかき乱そうとしているのです。
in qua consultatione nihil fortuna mutavit, cur vos mutetis, non video. ”
この熟議において運命は何一つ変えていないのに、なぜあなた方が変わるべきなのか、私には分かりません。 」

語釈・文法注

  1. 31.29.3experta inutili societate Romana — デポネント動詞 `experior`(経験する)の完了分詞 `experta` が受動の意味(「経験された」)で用いられている奪格絶対。全体として「ローマとの同盟が有害であると経験されたため」という意味になる。
  2. 31.29.11relicta crudelius habitanda, quam si deleta foret — `habitanda` は目的や意図を表す動形容詞(未来受動分詞)で `urbs` を修飾する。`foret` は `esset` と同義で、`si deleta foret` は過去の事実に反する仮定を表す接続法過去完了である。
  3. 31.29.12furor est, si alienigenae homines... haec tenuerint, sperare... — 主節の主語は不定詞 `sperare`(〜と期待すること)であり、`furor est`(狂気の沙汰である)がその述語となる。`si ... tenuerint`(もし〜がこれらを支配するならば)という条件節が文の中に挿入されている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §31.29.1-31.29.16. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:31.29.1-31.29.16

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。