§31.24.1Demetriade tum Philippus erat.
フィリッポスはそのときデメトリアスにいた。
quo cum esset nuntiata clades sociae urbis, quamquam serum auxilium perditis rebus erat, tamen, quae proxima auxilio est, §31.24.2ultionem petens, cum expeditis quinque milibus et trecentis equitibus extemplo profectus cursu prope Chalcidem contendit, haudquaquam dubius opprimi Romanos posse.
そこに同盟都市の破滅が報じられると、事態が破綻した今となっては救援は遅きに失していたものの、救援の次に位置するものである、復讐を求め、彼は軽装兵五千人と騎兵三百人とともに直ちに出発し、急行軍でカルキス近郊へと進んだ。 ローマ兵を不意打ちできることを全く疑っていなかった。
§31.24.3a qua destitutus spe nec quicquam aliud quam ad deforme spectaculum semirutae ac fumantis sociae urbis cum venisset, paucis vix, qui sepelirent bello absumptos, relictis aeque raptim ac venerat transgressus ponte Euripum per Boeotiam Athenas ducit, pari incepto haud disparem eventum ratus responsurum.
この希望を阻まれ、半壊して煙を上げる同盟都市の無残な光景を見るためだけに到着した彼は、戦争で命を落とした人々を埋葬するためのわずかな者たちだけを辛うじて残すと、来たときと同じくらい急速に、橋でエウリポスを渡り、ボイオティアを通ってアテナイへと軍を導いた。 同様の企てには同様の結果が伴うだろうと考えたからである。
§31.24.4et respondisset, ni speculator — hemerodromos vocant Graeci, ingens die uno cursu emetientis spatium —, contemplatus regium agmen ex specula quadam, praegressus nocte media Athenas pervenisset.
そして、もし一人の偵察者――ギリシア人は彼らをヘーメロドロモス(日歩み)と呼ぶが、これは一日で莫大な距離を走って走破する者たちである――が、ある見張り台から王の軍勢を観察し、先回りして夜半にアテナイに到着していなかったならば、実際にその通りになっていただろう。
§31.24.5idem ibi somnus eademque neglegentia erat, quae Chalcidem dies ante paucos prodiderat.
そこでも、数日前にカルキスを裏切る原因となったのと同じ眠りと、同じ不注意が存在していた。
§31.24.6excitati nuntio trepido et praetor Atheniensium et Dioxippus, praefectus cohortis mercede militantium auxiliorum, convocatis in forum militibus tuba signum ex arce dari iubent, ut hostis adesse omnes scirent.
緊迫した知らせによって叩き起こされたアテナイのプラエトルと、傭兵の補助部隊の指揮官ディオクシッポスは、兵士たちを広場に召集し、アクロポリスからラッパで合図を送るよう命じた。 敵が迫っていることを全員が知るようにするためである。
§31.24.7ita undique ad portas, ad muros discurrunt.
こうして人々は四方から門や壁へと散っていった。
paucas post horas Philippus, aliquanto tamen ante lucem, appropinquans urbi, conspectis luminibus crebris et fremitu hominum trepidantium, §31.24.8ut in tali tumultu, exaudito sustinuit signa et considere ac conquiescere agmen iussit vi aperta propalam usurus, quando parum dolus profuerat.
数時間後、しかし夜明けよりはかなり前に、フィリッポスが都市に近づいた時、無数の明かりと、慌てふためく人々のざわめきを目にし、そのような騒乱の中で聞き取れるものとして、それを聞き取ると進軍を停止させ、軍勢に座って休息するよう命じた。 策略がほとんど役に立たなかった以上、公然と武力を用いるつもりであった。
§31.24.9ab Dipylo accessit.
彼はディピュロンから接近した。
porta ea, velut in ore urbis posita, maior aliquanto patentiorque quam ceterae est, et intra eam extraque latae viae sunt, ut et oppidani derigere aciem a foro ad portam possent, et extra limes mille ferme passus longus, in Academiae gymnasium ferens, pediti equitique hostium liberum spatium praeberet.
この門は、あたかも都市の入り口に位置しているかのようで、他の門よりもかなり大きく、開かれており、その内側にも外側にも広い道があったため、市内の人々は広場から門へと戦列を整えることができ、外側では、アカデメイアの体育場へと通じる約千歩の長さの道が、敵の歩兵や騎兵に自由な空間を提供していた。
§31.24.10eo limite Athenienses cum Attali praesidio et cohorte Dioxippi acie intra portam instructa signa extulerunt.
この道において、アテナイ人たちはアッタロスの守備隊およびディオクシッポスの部隊とともに、門の内側で戦列を整えてから、進軍を開始した。
§31.24.11quod ubi Philippus vidit, habere se hostis in potestate ratus et odium diu optata caede — neque enim ulli Graecarum civitatium infestior erat — expleturum, cohortatus milites, ut se intuentes pugnarent scirentque ibi signa, §31.24.12ibi aciem esse debere, ubi rex esset, concitat ecum non ira tantum, sed etiam gloria elatus,
フィリッポスはこれを見ると、敵を自らの手中に収めたと考え、長い間望んでいた虐殺(というのも、彼はギリシアのどの市民体に対しても、これほど敵意を抱いていなかったからである)によって憎悪を満たそうとし、兵士たちに、自分を見つめながら戦うこと、そして王がいる場所にこそ、軍旗があり、戦列があるべきだと知るよう鼓舞し、怒りだけでなく栄光への高揚感に駆られて馬を駆り立てた。
§31.24.13quod ingenti turba completis etiam ad spectaculum muris conspici se pugnantem egregium ducebat.
壁がその見世物のために巨大な群衆で満ちていたので、自分が戦っている姿を見られることを、彼は類稀なる名誉なことだと考えていたからである。
§31.24.14aliquantum ante aciem cum equitibus paucis evectus in medios hostis ingentem cum suis ardorem, §31.24.15tum pavorem hostibus iniecit.
彼は戦列よりかなり前へと、わずかの騎兵とともに進み出て、敵の真っ只中へと突入し、味方に凄まじい熱意を、そして敵には恐怖を植え付けた。
plurimos manu sua comminus eminusque vulneratos compulsosque in portam consecutus et ipse, cum maiorem in angustiis trepidantium edidisset caedem, in temerario incepto tutum tamen receptum habuit,
近接戦闘や遠距離攻撃で多くの者を自らの手で負傷させ、門へと退却させた。 彼自身も追撃し、狭い場所でうろたえる人々の中に大いなる虐殺をもたらしたものの、その無謀な試みにおいてもなお安全な退却を果たした。
§31.24.16quia, qui in turribus portae erant, sustinebant tela, ne in permixtos hostibus suos conicerent.
なぜなら、門の塔の上にいた人々が、敵と入り乱れている味方に投げつけないように、武器を放つのを控えたからである。
§31.24.17intra muros deinde tenentibus milites Atheniensibus Philippus signo receptui dato castra ad Cynosarges — templum Herculis gymnasiumque et lucus erat circumiectus — posuit.
その後、アテナイ人たちが城壁の内側に兵を留めていると、フィリッポスは撤退の合図を与え、キュノサルゲス(ヘラクレスの神殿、体育場、そして周囲を取り囲む聖林があった場所である)に陣を敷いた。
§31.24.18sed et Cynosarges et Lycium et quidquid sancti amoenive circa urbem erat incensum est, dirutaque non tecta solum, sed etiam sepulcra, nec divini humanive iuris quicquam prae impotenti ira est servatum.
しかし、キュノサルゲスもリュケイオンも、都市の周囲にあった神聖な場所や美しい場所はことごとく放火され、建物だけでなく墓までもが破壊され、抑えがたい怒りの前には、神法や人法の何ものも守られなかった。