§31.24.1Demetriade tum Philippus erat.
필리포스는 그때 데메트리아스에 있었다.
quo cum esset nuntiata clades sociae urbis, quamquam serum auxilium perditis rebus erat, tamen, quae proxima auxilio est, §31.24.2ultionem petens, cum expeditis quinque milibus et trecentis equitibus extemplo profectus cursu prope Chalcidem contendit, haudquaquam dubius opprimi Romanos posse.
그곳으로 동맹 도시의 파멸이 보고되자, 비록 사태가 끝장난 지금 원조하는 것은 너무 늦었지만, 원조에 버금가는 것인, 복수를 구하며, 그는 경장병 오천 명과 기병 삼백 명을 이끌고 즉시 출발하여 급행군으로 칼키스 근처로 향했다. 로마인들을 기습하여 격파할 수 있음을 결코 의심치 않았다.
§31.24.3a qua destitutus spe nec quicquam aliud quam ad deforme spectaculum semirutae ac fumantis sociae urbis cum venisset, paucis vix, qui sepelirent bello absumptos, relictis aeque raptim ac venerat transgressus ponte Euripum per Boeotiam Athenas ducit, pari incepto haud disparem eventum ratus responsurum.
이 희망을 빼앗기고, 반쯤 무너져 연기 나는 동맹 도시의 처참한 광경을 보는 것 외에는 아무 성과 없이 도착한 그는, 전쟁으로 사망한 자들을 매장하기 위한 극소수의 사람들만 간신히 남겨둔 채, 올 때만큼이나 신속히 다리를 통해 에우리포스를 건너 보이오티아를 거쳐 아테네로 군대를 이끌었다. 비슷한 시도에는 비슷한 결과가 따를 것이라 생각했기 때문이다.
§31.24.4et respondisset, ni speculator — hemerodromos vocant Graeci, ingens die uno cursu emetientis spatium —, contemplatus regium agmen ex specula quadam, praegressus nocte media Athenas pervenisset.
그리고 만약 한 정찰병이—그리스인들은 이들을 '헤메로드로모이'라 부르는데, 하루 동안 달려서 엄청난 거리를 주파하는 이들이다—어느 망루에서 왕의 군대를 관찰하고 앞질러 가 한밤중에 아테네에 도착하지 않았더라면, 실제로 그렇게 되었을 것이다.
§31.24.5idem ibi somnus eademque neglegentia erat, quae Chalcidem dies ante paucos prodiderat.
그곳에서도 며칠 전에 칼키스를 넘겨주게 만들었던 것과 똑같은 잠과 똑같은 소홀함이 존재하고 있었다.
§31.24.6excitati nuntio trepido et praetor Atheniensium et Dioxippus, praefectus cohortis mercede militantium auxiliorum, convocatis in forum militibus tuba signum ex arce dari iubent, ut hostis adesse omnes scirent.
다급한 소식에 깨어난 아테네인들의 프라이토르와 급료를 받고 복무하는 보조병 대대 지휘관 디옥시포스는 광장에 군인들을 소집하고, 적이 당도했음을 모두가 알 수 있도록 성채에서 나팔로 신호를 보내라고 명령했다.
§31.24.7ita undique ad portas, ad muros discurrunt.
그리하여 그들은 사방에서 성문과 성벽으로 흩어졌다.
paucas post horas Philippus, aliquanto tamen ante lucem, appropinquans urbi, conspectis luminibus crebris et fremitu hominum trepidantium, §31.24.8ut in tali tumultu, exaudito sustinuit signa et considere ac conquiescere agmen iussit vi aperta propalam usurus, quando parum dolus profuerat.
몇 시간 후, 그러나 새벽이 오기 한참 전에, 필리포스는 도시에 접근하면서 수많은 불빛과 동요하는 사람들의 웅성거림을 목격하고, 그러한 소란 속에 들릴 법한 소리가 들려오자 전진을 멈추고 군대에게 자리에 앉아 휴식하라고 명령했으니, 간계가 거의 통하지 않았던 이상 대놓고 무력을 사용할 심산이었다.
§31.24.9ab Dipylo accessit.
그는 디필론을 통해 접근했다.
porta ea, velut in ore urbis posita, maior aliquanto patentiorque quam ceterae est, et intra eam extraque latae viae sunt, ut et oppidani derigere aciem a foro ad portam possent, et extra limes mille ferme passus longus, in Academiae gymnasium ferens, pediti equitique hostium liberum spatium praeberet.
이 성문은 마치 도시의 입구에 자리 잡은 듯 다른 문들에 비해 상당히 크고 트여 있었으며, 그 안팎으로 넓은 길이 나 있어 성 안의 주민들은 광장으로부터 성문까지 대열을 정렬할 수 있었고, 밖으로는 아카데메이아 체육관으로 이어지는 약 천 보 길이의 도로가 적의 보병과 기병에게 자유로운 공간을 제공하고 있었다.
§31.24.10eo limite Athenienses cum Attali praesidio et cohorte Dioxippi acie intra portam instructa signa extulerunt.
이 도로에서 아테네인들은 아탈로스의 수비대 및 디옥시포스의 대대와 더불어 성문 안에 대열을 정비한 뒤 군기를 앞세우고 나아갔다.
§31.24.11quod ubi Philippus vidit, habere se hostis in potestate ratus et odium diu optata caede — neque enim ulli Graecarum civitatium infestior erat — expleturum, cohortatus milites, ut se intuentes pugnarent scirentque ibi signa, §31.24.12ibi aciem esse debere, ubi rex esset, concitat ecum non ira tantum, sed etiam gloria elatus,
필리포스는 이를 보고 적을 제압했다고 여겼으며, 오랫동안 원했던 학살로(그는 그리스의 다른 어떤 시민 공동체에도 이보다 더 적대적이지 않았다) 증오를 채우고자 군인들을 격려하며 자신을 바라보고 싸울 것과, 왕이 있는 곳에 군기가 있고 대열이 있어야 함을 알게 한 뒤, 분노뿐 아니라 영광에 가득 찬 고양감에 휩싸여 말을 몰아 돌진했다.
§31.24.13quod ingenti turba completis etiam ad spectaculum muris conspici se pugnantem egregium ducebat.
성벽 위가 구경을 하려는 거대한 군중으로 가득 차 있었기 때문에, 자신이 싸우는 모습이 목격되는 것을 뛰어난 명예로 여겼기 때문이다.
§31.24.14aliquantum ante aciem cum equitibus paucis evectus in medios hostis ingentem cum suis ardorem, §31.24.15tum pavorem hostibus iniecit.
그는 소수의 기병과 함께 대열보다 한참 앞으로 나아가 적진 한가운데로 돌진하여 아군에게는 엄청난 열의를, 이어서 적들에게는 공포를 불어넣었다.
plurimos manu sua comminus eminusque vulneratos compulsosque in portam consecutus et ipse, cum maiorem in angustiis trepidantium edidisset caedem, in temerario incepto tutum tamen receptum habuit,
육탄전과 원거리 공격으로 많은 이들에게 직접 부상을 입히고 성문 안으로 패퇴시킨 뒤 그 역시 추격했는데, 좁은 골목길에서 우왕좌왕하는 자들에게 더 큰 학살을 자행했으나, 그 무모한 시도 속에서도 안전한 퇴각을 이루어 냈다.
§31.24.16quia, qui in turribus portae erant, sustinebant tela, ne in permixtos hostibus suos conicerent.
성문 탑에 있던 자들이 적과 뒤엉킨 아군에게 던지지 않기 위해 무기 투척을 삼갔기 때문이다.
§31.24.17intra muros deinde tenentibus milites Atheniensibus Philippus signo receptui dato castra ad Cynosarges — templum Herculis gymnasiumque et lucus erat circumiectus — posuit.
그 후 아테네인들이 성벽 안쪽으로 군인들을 묶어두자, 필리포스는 퇴각 신호를 보낸 뒤 키노사르게스에—헤라클레스 신전과 체육관, 그리고 주변을 둘러싼 성숲이 있는 곳이었다—진을 쳤다.
§31.24.18sed et Cynosarges et Lycium et quidquid sancti amoenive circa urbem erat incensum est, dirutaque non tecta solum, sed etiam sepulcra, nec divini humanive iuris quicquam prae impotenti ira est servatum.
그러나 키노사르게스도 리케이온도, 그리고 도시 주변의 신성하고 아름다운 곳은 무엇이든 불태워졌으며, 가옥뿐 아니라 무덤마저 파괴되었고, 제어할 수 없는 분노 앞에서 신법이든 인법이든 그 무엇도 지켜지지 않았다.