Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §31.2.1-31.2.11

東方への使節派遣とガリアにおけるローマ軍の敗北

1029 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

アジア諸国やエジプトとの外交交渉が進められる一方で、ガリアのボイイ人への遠征では、執政官アエリウスから派遣されたアンピウスが油断によりガリア人に急襲され大敗を喫する。

§31.2.1sub idem fere tempus et ab Attalo rege et Rhodiis legati venerunt nuntiantes Asiae quoque civitates sollicitari.
ほぼ同じ頃、アッタロス王とロドス島人の双方から使節が到来し、アジアの諸都市もまた動揺していると報告した。
§31.2.2his legationibus responsum est curae eam rem senatui fore;
これらの使節に対し、元老院がその件を配慮するであろうとの返答がなされた。
consultatio de Macedonico bello integra ad consules, qui tunc in provinciis erant, reiecta est.
マケドニア戦争についての審議は、未着手のまま、当時任地にいた執政官たちに委ねられた。
§31.2.3interim ad Ptolomaeum, Aegypti regem, legati tres missi, C. Claudius Nero, M. Aemilius Lepidus, P. Sempronius Tuditanus, ut nuntiarent victum Hannibalem Poenosque et gratias agerent regi,
その間に、エジプト王プトレマイオスの元へ、ガイウス・クラウディウス・ネロ、マルクス・アエミリウス・レピドゥス、プブリウス・センプロニウス・トゥディタヌスの3人の使節が派遣され、ハニバルとカルタゴ人が破られたことを告げ、王に感謝を捧げることとなった。
§31.2.4quod in rebus dubiis, cum finitimi etiam socii Romanos desererent, in fide mansisset, et peterent, ut, si coacti iniuriis bellum adversus Philippum suscepissent, pristinum animum erga populum Romanum conservaret.
それは、近隣の同盟国さえローマ人を見捨てた不穏な状況にあっても、王が忠誠を保ち続けてくれたことへの感謝であり、また、もしローマ人が不法な行為を被ってやむを得ずフィリッポスに対して戦争を開始したならば、ローマ民族に対する従来の好意を維持してくれるよう懇請するためであった。
§31.2.5eodem fere tempore P. Aelius consul in Gallia, cum audisset a Boiis ante suum adventum incursiones in agros sociorum factas,
ほぼ同じ頃、ガリアにいた執政官プブリウス・アエリウスは、自身の到着前にボイイ人によって同盟国の領土への侵入が行われたと聞き、その暴動に対処するために2つの即席の軍団を徴募し、さらに自身の軍隊から4つのコホルスをこれに加えた。
§31.2.6duabus legionibus subitariis tumultus eius causa scriptis additisque ad eas quattuor cohortibus de exercitu suo C. Ampium, praefectum socium, hac tumultuaria manu per Umbriam, qua tribum Sapiniam vocant, agrum Boiorum invadere iussit;
そして、同盟部隊の指揮官ガイウス・アンピウスに、この急造の部隊を率いて、サピニア区と呼ばれる地域を通るウンブリア経由でボイイ人の領土に侵入するよう命じた。
ipse eodem aperto itinere per montes duxit.
彼自身は、山々を抜ける同じ開かれた経路を通って軍を進めた。
§31.2.7Ampius ingressus hostium fines primo populationes satis prospere ac tuto fecit;
アンピウスは敵の領土に入り、最初は十分に成功裏かつ安全に略奪を行っていた。
delecto deinde ad castrum Mutilum satis idoneo loco ad demetenda frumenta — iam enim maturae erant segetes — profectus neque explorato circa nec stationibus satis firmis,
その後、作物がすでに実っていたため、穀物を刈り取るためにムティルム砦の近くの十分に適切な場所を選んで出発したが、周囲の偵察も行わず、また、十分な強さの歩哨を配置することもなかった。
§31.2.8quae armatae inermis atque operi intentos tutarentur, positis improviso impetu Gallorum cum frumentatoribus est circumventus.
その歩哨は、武装して、武器を持たずに作業に専念している者たちを保護するためのものであったが、それを配置しなかったために、ガリア人の不意の襲撃によって穀物刈り取り部隊とともに包囲された。
inde pavor fugaque etiam armatos cepit.
そこから恐慌と逃走が、武装していた者たちをも襲った。
§31.2.9ad septem milia hominum palata per segetes sunt caesa, inter quos ipse C. Ampius praefectus;
およそ7000人の人々が作物の間に散り散りになって虐殺され、その中には指揮官ガイウス・アンピウス自身も含まれていた。
§31.2.10ceteri in castra metu compulsi.
他の者たちは恐怖に駆られて陣営に逃げ込んだ。
inde sine certo duce consensu militari proxima nocte relicta magna parte rerum suarum ad consulem per saltus prope invios pervenere.
そこから、確固たる指揮官もいないまま、兵士たちの合意によって、翌夜、自分たちの財物の大部分を残したまま、ほとんど道なき森を抜けて執政官のもとに到達した。
§31.2.11qui, nisi quod populatus est Boiorum finis et cum Ingaunis Liguribus foedus icit, nihil quod esset memorabile aliud in provincia cum gessisset, Romam rediit.
執政官は、ボイイ人の領土を略奪し、インガウニ・リグリア人たちと条約を締結したことを除いては、任地で特筆すべき他のことを何一つ行わなかったので、ローマに帰還した。

語釈・文法注

  1. 31.2.2curae eam rem senatui fore — 二重与格の構文。`curae` は目的・結果の与格、`senatui` は関与・保持の与格である。`fore`(= `futurum esse`)の対格主語として `eam rem` が置かれており、全体として「元老院にとってその件が配慮(の対象)となるであろう」という間接話法の対格不定詞句を形成している。
  2. 31.2.7explorato — 完了受動分詞中性単数形を用いた、非人称的な独立奪格(ablative absolute)。文脈上、名詞の伴わない単独の分詞として「偵察が行われることなく」という意味の副詞句として機能している。
  3. 31.2.8quae armatae inermis atque operi intentos tutarentur, positis — 分詞 `positis` は前節(§31.2.7)の `stationibus satis firmis` に係る。関係代名詞 `quae` は先行詞 `stationibus`(女性複数)を指す。関係節内の `armatae`(主格複数女性)は `quae` と同格で「武装した彼女ら(歩哨たち)が」の意。`inermis` は `inermes`(対格複数男性)の古形であり、`intentos`(対格複数男性)とともに `tutarentur` の目的語。「武装していない、かつ作業に専念している者たちを」を意味する。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §31.2.1-31.2.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:31.2.1-31.2.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。