Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §31.15.1-31.15.11

アテナイの対フィリッポス宣戦と連合軍の躊躇

1042 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

アテナイに到着したアッタロス王とロードス人の使節は、民会でアテナイ市民にフィリッポスへの宣戦を促し、これによって戦争が決議され、様々な栄誉が彼らに与えられた。その後、アッタロス王とロードス人は追撃の手を緩めたため、フィリッポスに再起の機会を与え、ギリシア解放の栄誉をローマ人に譲る結果となった。

§31.15.1in contionem extemplo populus vocatus, ut rex, quae vellet, coram ageret;
民衆はただちに集会に召集され、王が望むことを自ら語ることができるようにした。
deinde ex dignitate magis visum scribere eum,
しかしその後、彼が適当と考える事柄について書面で伝える方が、彼の尊厳にかなっていると考えられた。
§31.15.2de quibus videretur, quam praesentem aut referendis suis in civitatem beneficiis erubescere aut significationibus adclamationibusque multitudinis adsentatione immodica pudorem onerantis.
それは、本人がその場に居合わせて、国家に対する自らの恩恵を挙げて赤面したり、あるいは度を越したへつらいによって彼の羞恥心を重くする群衆の支持表明や歓呼に当惑したりするよりは(書面の方がましだということである)。
§31.15.3in litteris autem, quae missae in contionem recitataeque sunt, commemoratio erat beneficiorum primum in civitatem suorum, deinde rerum, §31.15.4quas adversus Philippum gessisset, ad postremum adhortatio capessendi belli, dum se, dum Rhodios, tum quidem dum etiam Romanos haberent:
さて、集会に送られ朗読された書簡には、まずその国家に対する彼自身の恩恵の回想があり、次いでフィリッポスに対して彼が行ってきた事績の回想があり、最後には、自分を、ロードス人を、そしてまさにその時にはローマ人をも得ているうちに、戦争を開始するようにとの勧告があった。
§31.15.5nequiquam postea, si tum cessassent, praetermissam occasionem quaesituros.
もしその時躊躇したなら、後になってから、逸した機会を無駄に求めることになるだろう(と彼は書いた)。
Rhodii deinde legati auditi sunt;
次いでロードス人の使節たちの意見が聴取された。
quorum recens erat beneficium, quod naves longas quattuor Atheniensium, captas nuper ab Macedonibus recuperatasque, remiserant.
彼らの最近の恩恵は、最近マケドニア人に奪われ、彼らが奪い返したアテナイの4隻の軍船を送り返したことであった。
itaque ingenti consensu bellum adversus Philippum decretum.
こうして、きわめて大きな合意によってフィリッポスに対する戦争が決議された。
§31.15.6honores regi primum Attalo immodici, deinde et Rhodiis habiti.
まずアッタロス王に、次いでロードス人たちに対しても、過分な名誉が授けられた。
tum primum mentio inlata de tribu, quam Attalida appellarent, ad decem veteres tribus addenda, et Rhodiorum populus corona aurea virtutis ergo donatus,
その時初めて、既存の10の部族に付け加えるべき「アッタリス」と名付ける部族についての提案がなされ、またロードス人の民には、徳のゆえに黄金の冠が贈られた。
§31.15.7civitasque Rhodiis data, quem ad modum Rhodii prius Atheniensibus dederant.
そして、かつてロードス人がアテナイ人に与えたのと同様に、ロードス人たちに市民権が与えられた。
§31.15.8secundum haec rex Attalus Aeginam ad classem se recipit;
これらのことの後、アッタロス王はアイギナの艦隊へと退いた。
Rhodii Ciam ab Aegina, inde per insulas Rhodum navigarunt omnibus praeter Andrum Parumque et Cythnum, quae praesidiis Macedonum tenebantur, in societatem acceptis.
ロードス人たちはアイギナからケア島へ、そこから諸島を経てロードス島へと航行した。 マケドニアの守備隊に占領されていたアンドロス、パロス、キュトノスを除くすべての島々を同盟に受け入れた。
§31.15.9Attalum Aeginae missi in Aetoliam nuntii expectatique inde legati aliquamdiu nihil agentem tenuere.
アエトリアに派遣された使者たちと、そこから返答を待たれていた使節たちが、アイギナにいるアッタロスをしばらくの間、何もしない状態に留め置いた。
§31.15.10sed neque illos excire ad arma potuit, gaudentes utcumque composita cum Philippo pace, et ipse Rhodiique, cum, si institissent Philippo, egregium liberatae per se Graeciae titulum habere potuissent,
しかし、フィリッポスとどのようにあれ結ばれた平和に満足していた彼らを、アッタロスは武装蜂起させることはできなかった。
§31.15.11patiendo rursus eum in Hellespontum traicere occupantemque Thraeciae opportuna loca vires colligere bellum aluere gloriamque eius gesti perfectique Romanis concesserunt.
そして彼自身もロードス人たちも、もしフィリッポスを追い詰めていたならば、自らの手によってギリシアを解放したという輝かしい称号を得ることができたはずであったのに、彼が再びヘレスポントスへと渡り、トラキアの要衝を占領して戦力を結集するのを許すことによって戦争を長引かせ、その戦いを遂行し完了した栄誉をローマ人に譲り渡してしまった。

語釈・文法注

  1. 31.15.1visum scribere eum — 非人称表現の動詞 visum [est] に不定詞 scribere が続いており、eum(アッタロス王を指す対格)はその意味上の主語。さらに後続する quam とともに比較の対格対不定詞構造(eum praesentem ... erubescere)を形成している。
  2. 31.15.5nequiquam postea, si tum cessassent, praetermissam occasionem quaesituros — 書簡の内容(adhortatio などから示唆される)を伝える間接話法。未来不定詞 quaesituros [esse] の意味上の主語である対格の Athenienses(アテナイ人)は省略されている。条件節 si tum cessassent(接続法過去完了)は、直接話法の未来完了直説法(si tum cessaveritis)に対応する。
  3. 31.15.10cum, si institissent Philippo, egregium... titulum habere potuissent — 譲歩の接続詞 cum に導かれる節の中に、過去の事実と反対の仮定を表す条件文(接続法過去完了の si institissent ... potuissent)が挿入されている。全体の文構造における主節の動詞は、31.15.11 の aluere と concesserunt である。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §31.15.1-31.15.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:31.15.1-31.15.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。