§30.44.1annis ante quadraginta pax cum Carthaginiensibus postremo facta erat Q. Lutatio, A. Manlio consulibus.
40年前に、クィントゥス・ルタティウスとアウルス・マンリウスが執政官のとき、カルタゴ人との和平が最後に結ばれた。
§30.44.2bellum initum annis post tribus et viginti P. Cornelio, Ti. Sempronio consulibus, finitum est septimo decimo anno Cn. Cornelio, P. Aelio Paeto consulibus.
戦争は23年後、プブリウス・コルネリウスとティベリウス・センプロニウスが執政官のときに始まり、17年目にグナエウス・コルネリウスとプブリウス・アエリウス・パエトゥスが執政官のときに終わった。
§30.44.3saepe postea ferunt Scipionem dixisse Ti. Claudi primum cupiditatem, deinde Cn. Corneli fuisse in mora, quo minus id bellum exitio Carthaginis finiret.
その後、スキピオはしばしば、最初にティベリウス・クラウディウスの、次にグナエウス・コルネリウスの功名心が、その戦争をカルタゴの滅亡を以て終わらせることの妨げになったと語っていたと伝えられる。
§30.44.4Carthagini cum prima conlatio pecuniae diutino bello exhaustis difficilis videretur, maestitiaque et fletus in curia esset, ridentem Hannibalem ferunt conspectum.
長引く戦争で疲弊したカルタゴにとって、最初の賠償金の拠出が困難であると思われ、議場に悲哀と涙が満ちていたとき、ハンニバルが笑っているのが見られたと伝えられている。
§30.44.5cuius cum Hasdrubal Haedus risum increparet in publico fletu, cum ipse lacrimarum causa esset, §30.44.6“si quem ad modum oris habitus cernitur oculis” inquit, “sic et animus intus cerni posset, facile vobis appareret non laeti, sed prope amentis malis cordis hunc, quem increpatis, risum esse;
ハスドルバル・ハエドゥスが、皆が涙を流している中での彼の笑いを非難し、彼自身がその涙の原因であるのにと言ったとき、「もし、顔の表情が目で見て取れるように」と彼は言った、「心の内も見て取ることができるなら、あなたがたが非難しているこの笑いが、喜んでいる心ではなく、むしろ災難によって狂わんばかりになっている心のものであることが、容易に明らかになるでしょう。
qui tamen nequaquam adeo est intempestivus, quam vestrae istae absurdae atque abhorrentes lacrimae sunt.
しかし、この笑いは、あなたがたのあの不条理で、現状にそぐわない涙ほどには、決して場違いなものではありません。
§30.44.7tunc flesse decuit, cum adempta sunt nobis arma, incensae naves, interdictum externis bellis;
泣くべきだったのは、我々から武器が奪われ、船が燃やされ、外国との戦争が禁じられたあの時です。
illo enim vulnere concidimus.
なぜなら、その傷によって我々は倒れたのだから。
nec est, cur vos otio vestro consultum ab Romanis credatis.
そして、ローマ人によってあなたがたの平和が配慮されたと信じる理由はありません。
§30.44.8nulla magna civitas diu quiescere potest;
いかなる大国も長く平穏でいることはできません。
si foris hostem non habet, domi invenit, ut praevalida corpora ab externis causis tuta videntur, sed suis ipsa viribus onerantur.
もし国外に敵を持たなければ、国内で見出すものです。 非常に強健な身体が、外部の原因からは安全であるように見えながら、それ自身の強さによって重荷を負わされるのと同じように。
§30.44.9tantum nimirum ex publicis malis sentimus, quantum ad privatas res pertinet;
言うまでもなく、我々が公の災難から感ずるのは、私的な事柄に関係する部分だけです。
nec in iis quicquam acrius quam pecuniae damnum stimulat.
そして、私的な事柄の中で、金銭の損失ほど激しく刺激するものはありません。
§30.44.10itaque cum spolia victae Carthagini detrahebantur, cum inermem iam ac nudam destitui inter tot armatas gentes Africae cerneretis, nemo ingemuit;
それゆえ、敗北したカルタゴから略奪品が剥ぎ取られていたとき、アフリカのこれほど多くの武装した部族の中に、すでに武器を奪われ、裸にされた彼女が放置されるのを見ていたとき、誰も嘆きませんでした。
§30.44.11nunc, quia tributum ex privato conferendum est, tamquam in publico funere comploratis.
今、賠償金が私財から拠出されねばならないからと、まるで公の葬儀であるかのように皆で泣き叫んでいる。
quam vereor, ne propediem sentiatis levissimo in malo vos hodie lacrimasse.
なんと私は恐れていることか、今日あなたがたが泣いたのが、最も軽い災難においてであったことを、近いうちに悟るのではないかと。
” §30.44.12haec Hannibal apud Carthaginienses.
」ハンニバルはカルタゴ人の前でこのように語った。
Scipio contione advocata Masinissam ad regnum paternum Cirta oppido et ceteris urbibus agrisque, quae ex regno Syphacis in populi Romani potestatem venissent, adiectis donavit.
スキピオは民会を招集し、マシニッサに対し、父祖の王国に加えて、キルタの町、およびシファクスの王国からローマ人民の支配下に入ったその他の都市や土地を贈った。
§30.44.13Cn. Octavium classem in Siciliam ductam Cn. Cornelio consuli tradere iussit, legatos Carthaginiensium Romam proficisci, ut, quae ab se ex decem legatorum sententia acta essent, ea patrum auctoritate populique iussu confirmarentur.
彼はグナエウス・オクタウィウスに対し、シキリアへ率いていった艦隊を執政官グナエウス・コルネリウスに引き渡すよう命じ、カルタゴの使節たちには、10人の使節の意見に従って自分が取り決めたことが元老院の承認と人民の命令によって承認されるよう、ローマへ出発することを命じた。