§30.44.1annis ante quadraginta pax cum Carthaginiensibus postremo facta erat Q. Lutatio, A. Manlio consulibus.
四十年前,在昆图斯·鲁塔提乌斯和奥卢斯·曼利乌斯担任执政官时,与迦太基人最后一次缔结了和平。
§30.44.2bellum initum annis post tribus et viginti P. Cornelio, Ti. Sempronio consulibus, finitum est septimo decimo anno Cn. Cornelio, P. Aelio Paeto consulibus.
战争在二十三年后,即普布利乌斯·科尔内利乌斯和提贝里乌斯·塞姆普罗尼乌斯担任执政官时开始,于第十七年,即格奈乌斯·科尔内利乌斯和普布利乌斯·埃利乌斯·派图斯担任执政官时结束。
§30.44.3saepe postea ferunt Scipionem dixisse Ti. Claudi primum cupiditatem, deinde Cn. Corneli fuisse in mora, quo minus id bellum exitio Carthaginis finiret.
据说此后西庇阿经常说,起初是提贝里乌斯·克劳狄乌斯的野心,其次是格奈乌斯·科尔内利乌斯的野心,阻碍了他以彻底毁灭迦太基来结束那场战争。
§30.44.4Carthagini cum prima conlatio pecuniae diutino bello exhaustis difficilis videretur, maestitiaque et fletus in curia esset, ridentem Hannibalem ferunt conspectum.
当第一笔赔款的筹集对因长期战争而精疲力竭的迦太基显得困难重重,且议事厅里一片悲哀与哭泣时,据说人们看到汉尼拔在发笑。
§30.44.5cuius cum Hasdrubal Haedus risum increparet in publico fletu, cum ipse lacrimarum causa esset, §30.44.6“si quem ad modum oris habitus cernitur oculis” inquit, “sic et animus intus cerni posset, facile vobis appareret non laeti, sed prope amentis malis cordis hunc, quem increpatis, risum esse; qui tamen nequaquam adeo est intempestivus, quam vestrae istae absurdae atque abhorrentes lacrimae sunt.
当哈斯德鲁巴·海杜斯在众人哭泣中指责他的笑,说他自己就是大家流泪的原因时,他说:“如果心里的想法能像脸上的表情被眼睛看见一样被看清,你们就会很容易明白,你们所指责的这一笑,并非出自喜悦的心,而是出自一颗几乎因灾难而发狂的心;然而,这绝不像你们那些荒谬而不合时宜的眼泪那样不合时宜。
§30.44.7tunc flesse decuit, cum adempta sunt nobis arma, incensae naves, interdictum externis bellis; illo enim vulnere concidimus.
当我们的武器被剥夺、船只被烧毁、被禁止进行对外战争时,那才是该哭泣的时候;因为我们是因那一伤口而倒下的。
nec est, cur vos otio vestro consultum ab Romanis credatis.
你们也没有理由相信,罗马人是在为你们的安宁着想。
§30.44.8nulla magna civitas diu quiescere potest; si foris hostem non habet, domi invenit, ut praevalida corpora ab externis causis tuta videntur, sed suis ipsa viribus onerantur.
任何大国都无法长期保持平静;如果它在国外没有敌人,就会在国内找到敌人,正如极其强壮的身体虽然看起来免受外部原因的伤害,却被自身的内在力量所累。
§30.44.9tantum nimirum ex publicis malis sentimus, quantum ad privatas res pertinet; nec in iis quicquam acrius quam pecuniae damnum stimulat.
毫无疑问,我们对公共灾难的感受,仅限于涉及私人利益的部分;而在这些利益中,没有什么比金钱的损失更能带来剧烈刺激的了。
§30.44.10itaque cum spolia victae Carthagini detrahebantur, cum inermem iam ac nudam destitui inter tot armatas gentes Africae cerneretis, nemo ingemuit; §30.44.11nunc, quia tributum ex privato conferendum est, tamquam in publico funere comploratis.
因此,当战败的迦太基被剥夺战利品时,当你们看到她已被解除武装、赤裸裸地被抛弃在非洲如此多武装部落之中时,没有人叹息;如今,因为要从私人财产中筹集贡赋,你们却像在举行国葬一样痛哭。
quam vereor, ne propediem sentiatis levissimo in malo vos hodie lacrimasse.
我多么害怕,你们过不了多久就会明白,今天你们为之哭泣的,其实是最轻微的灾难。
” §30.44.12haec Hannibal apud Carthaginienses.
” 汉尼拔在迦太基人面前如是说。
Scipio contione advocata Masinissam ad regnum paternum Cirta oppido et ceteris urbibus agrisque, quae ex regno Syphacis in populi Romani potestatem venissent, adiectis donavit.
西庇阿召集了大会,将父祖的王国赠予马西尼萨,并加上了基尔塔城以及从西法克斯王国落入罗马人民统治下的其他城市和土地。
§30.44.13Cn. Octavium classem in Siciliam ductam Cn. Cornelio consuli tradere iussit, legatos Carthaginiensium Romam proficisci, ut, quae ab se ex decem legatorum sententia acta essent, ea patrum auctoritate populique iussu confirmarentur.
他命令格奈乌斯·奥克塔维乌斯将带往西西里岛的舰队移交给执政官格奈乌斯·科尔内利乌斯,并命令迦太基的使节前往罗马,以便由他根据十人使节团的意见所做出的决定,能通过元老院的权威和人民的命令得到确认。