Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §30.4.1-30.4.12

スキピオによる敵陣偵察と休戦破棄

985 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

スキピオは使節に百人隊長を奴隷として同行させ、敵陣を偵察させた。不当な和平条件を口実に休戦を破棄し、ウティカへの攻撃準備を装いつつ敵の奇襲を防ぐ手立てを講じた。

§30.4.1cum legatis, quos mitteret ad Syphacem, calonum loco primos ordines spectatae virtutis atque prudentiae servili habitu mittebat,
シファクスのところへ派遣する使節たちとともに、彼は従僕の代わりに、奴隷の身なりをさせた、きわめて勇敢で知的であることが証明されている百人隊長たちを派遣した。
§30.4.2qui, dum in conloquio legati essent, vagi per castra, alius alia aditus exitusque omnes, situm formamque et universorum castrorum et partium, qua Poeni, qua Numidae haberent, quantum intervalli inter Hasdrubalis ac regia castra esset, §30.4.3specularentur moremque simul noscerent stationum vigiliarumque, nocte an interdiu opportuniores insidiantibus essent;
彼らは、使節たちが会談を行っている間、陣営内をうろつき、ある者はここから、別の者はあそこから、すべての出入り口、陣営全体のまたカルタゴ人が占める部分、ヌミディア人が占める部分のそれぞれの位置と形状、さらにハスドルバルの陣営と王の陣営との間にどれほどの距離があるかを偵察し、同時に前哨や哨兵たちの習慣を知り、夜間と昼間のどちらが待ち伏せする者にとって好都合であるかを探るためであった。
et inter crebra conloquia alii atque alii de industria, quo pluribus omnia nota essent, mittebantur.
そして、より多くの者にすべてのことが知れ渡るように、頻繁な会談の間に、意図的に次々と異なる者たちが派遣された。
§30.4.4cum saepius agitata res certiorem spem pacis in dies et Syphaci et Carthaginiensibus per eum faceret, legati Romani vetitos se reverti ad imperatorem aiunt, nisi certum responsum detur:
この件がより頻繁に協議され、日ごとに和平のより確実な希望をシファクスにも、彼を通じてカルタゴ人にも与えていたので、ローマの使節たちは、もし明確な返答が与えられないならば、自分たちは将軍のもとに戻ることを禁じられていると言い出した。
§30.4.5proinde, seu ipsi staret iam sententia, promeret, seu consulendus Hasdrubal et Carthaginienses essent, consuleret;
それゆえ、もし彼自身の決意がすでに固まっているのであれば、それを表明すべきであり、あるいは、ハスドルバルとカルタゴ人たちに相談せねばならないのであれば、相談すべきである。
tempus esse aut pacem componi aut bellum naviter geri.
今や和平が結ばれるか、あるいは戦争が精力的に遂行されるべき時である、と。
§30.4.6dum consulitur Hasdrubal ab Syphace, ab Hasdrubale Carthaginienses, et speculatores omnia visendi et Scipio ad conparanda ea, quae in rem erant, tempus habuit.
シファクスによってハスドルバルが、ハスドルバルによってカルタゴ人が相談を受けている間、偵察兵たちもすべてを観察する時間を、またスキピオも状況にかなうものを準備するための時間を得た。
§30.4.7et ex mentione ac spe pacis neglegentia, ut fit, apud Poenos Numidamque orta cavendi, ne quid hostile interim paterentur.
そして、和平への言及と希望から、カルタゴ人とヌミディア人の間に、よくあることだが、その間何か敵対的なことを被らないようにと警戒する油断が生じた。
§30.4.8tandem relatum responsum quibusdam, quia nimis cupere Romanus pacem videbatur, iniquis per occasionem adiectis;
ついに返答がもたらされたが、ローマ人があまりに和平を望んでいるように見えたために、機会に乗じていくつかの不当な条件が付加されていた。
quae peropportune cupienti tollere indutias Scipioni causam praebuere.
そしてこれらは、休戦を破棄したいと望んでいたスキピオに、極めて好都合な口実を与えることとなった。
§30.4.9ac nuntio regis, cum relaturum se ad consilium dixisset, postero die respondit se uno frustra tendente nulli alii pacem placuisse;
そして、自分がこれを評議会に報告するつもりだと述べていた王の使者に対し、翌日、自分一人が虚しく努力しているものの、他の誰一人として和平を望まなかったと返答した。
renuntiaret igitur nullam aliam spem pacis quam relictis Carthaginiensibus Syphaci cum Romanis esse.
したがって、使者は王に、カルタゴ人を捨ててローマ人と結ぶこと以外には、シファクスにとって他に和平の希望はないと伝えるべきである、と。
§30.4.10ita tollit indutias, ut libera fide incepta exsequeretur;
このようにして、自らの信義を損なうことなく計画を実行に移せるように、彼は休戦を破棄した。
deductisque navibus — et iam veris principium erat — machinas tormentaque, velut a mari adgressurus Uticam, imponit,
そして船を進水させ――すでに春の初めであった――まるで海からウティカを攻撃するかのように、攻城兵器や投石機を船に載せた。
§30.4.11et duo milia militum ad capiendum quem antea tenuerat tumulum super Uticam mittit, simul ut ab eo, quod parabat,
そして、以前占拠していたウティカの上方にある丘を奪取するために2000人の兵を派遣した。
§30.4.12in alterius rei curam converteret hostium animos, simul ne qua, cum ipse ad Syphacem Hasdrubalemque profectus esset, eruptio ex urbe et impetus in castra sua relicta cum levi praesidio fieret.
それは同時に、彼が準備していたことから敵の関心を別のことへと逸らすためであり、また同時に、彼自身がシファクスとハスドルバルのところへと出発したときに、手薄な守備隊とともに残される自軍の陣営へ、都市からの出撃や攻撃がいかなる形でも行われないようにするためであった。

語釈・文法注

  1. §30.4.1primos ordines — primi ordines はローマ軍の専門用語で「百人隊長(centuriones)」を指す。単に隊列の最前列の兵士ではなく、指揮官クラスの人物であることを示している。
  2. §30.4.2alius alia — alius(主格)と alia(奪格女性単数、ここでは経由地を示す奪格)を並置したラテン語特有の簡潔な表現。「ある者はこの道から、別の者はあの道から」という分散した行動を意味する。
  3. §30.4.5ipsi staret iam sententia — ipsi はシファクスを指す与格。staret は間接話法の条件節における接続法未完了過去。sententia が主語で、「彼自身の決意がすでに立っている(固まっている)」という意味になる。
  4. §30.4.6et speculatores omnia visendi — 後半の単数動詞 habuit に呼応し、前半の speculatores に対応する動詞(habuerunt 等)が省略されている。あるいは、et speculatores ... et Scipio の双方を主語としつつ、動詞が最も近い単数主語 Scipio に一致している構文。
  5. §30.4.7neglegentia ... cavendi — cavendi は動名詞の属格で、neglegentia(怠慢、油断)を修飾する(「警戒することの怠慢」)。ne 節は cavendi の内容を説明する目的節(「~が起きないように警戒する」)。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §30.4.1-30.4.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:30.4.1-30.4.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。