Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §30.31.1-30.31.10

スキピオの和平拒絶と決戦の準備

1013 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

スキピオはハンニバルの和平提案に対し、カルタゴの不信と休戦違反を厳しく非難して従前の条件以上の譲歩を拒否し、和平交渉は決裂して両者は決戦の準備に入る。

§30.31.1adversus haec imperator Romanus in hanc fere sententiam respondit: “non me fallebat, Hannibal, adventus tui spe Carthaginienses et praesentem indutiarum fidem et spem pacis turbasse;
これに対し、ローマの将軍はおおむね次のような趣旨で答えた。 「ハンニバルよ、あなたの到来に対する期待によって、カルタゴ人たちが現在の休戦の合意をも、和平への期待をも掻き乱したことは、私に分からなかったわけではない。
§30.31.2neque tu id sane dissimulas, qui de condicionibus superioribus pacis omnia subtrahas praeter ea, quae iam pridem in nostra potestate sunt.
そして、あなたも確かにそれを隠してはいない。 すでに久しく我々の支配下にあるもの以外、以前の和平条件からすべてのものを取り去ろうとしているのだから。
§30.31.3ceterum ut tibi curae est sentire cives tuos, quanto per te onere leventur, sic mihi laborandum est, ne, quae tum pepigerunt, hodie subtracta ex condicionibus pacis praemia perfidiae habeant.
しかしながら、あなたによって同胞たちがどれほど重い負担から解放されるかを彼らに実感させることがあなたの関心事であるように、彼らが当時合意した事柄を、今日和平の条件から削り取ることで、不信の報酬として手にすることがないように、私は努力せねばならない。
§30.31.4indigni, quibus eadem pateat condicio, etiam ut prosit vobis fraus petitis.
同じ条件が与えられるに値しない者たちでありながら、あなた方は欺瞞が自分たちの利益になることさえも求めている。
neque patres nostri priores de Sicilia, neque nos de Hispania fecimus bellum;
我々の先祖がかつてシチリアを巡って戦争を起こしたわけでも、我々がヒスパニアを巡って戦争を起こしたわけでもない。
et tum Mamertinorum sociorum periculum et nunc Sagunti excidium nobis pia ac iusta induerunt arma:
当時においては同盟者マメルティニ人の危機が、そして今においてはサグントゥムの破滅が、我々に神聖にして正義の武器を執らせたのだ。
§30.31.5vos lacessisse et tu ipse fateris et dei testes sunt, qui et illius belli exitum secundum ius fasque dederunt et huius dant et dabunt.
あなたがたが戦争を仕掛けたことは、あなた自身も認めており、神々もその証人である。 神々はあの戦争の結末をも正義と人神の法に従って与えられたし、今回の戦争の結末をも与えつつあり、また与えられるであろう。
§30.31.6quod ad me attinet, et humanae infirmitatis memini et vim fortunae reputo et omnia, quaecumque agimus, subiecta esse mille casibus scio;
私に関して言えば、人間の弱さを覚えており、運命の力を考慮しており、我々の行うすべてのことが千もの偶然に支配されていることを知っている。
§30.31.7ceterum, quem ad modum superbe et violenter me faterer facere, si, priusquam in Africam traiecissem, te tua voluntate cedentem Italia et inposito in naves exercitu ipsum venientem ad pacem petendam aspernarer,
しかしながら、もし私が、アフリカに渡る前に、あなたが自発的にイタリアから退去し、軍隊を船に乗せて、自ら和平を求めてやって来たのを拒絶したならば、どれほど傲慢かつ暴力的に振舞っていると自分で認めざるを得なかったであろうか。
§30.31.8sic nunc, cum prope manu consertum restitantem ac tergiversantem in Africam adtraxerim, nulla sum tibi verecundia obstrictus.
だが今、ほぼ直接手を交えて戦おうとし、抵抗し、引き延ばそうとするあなたを、私がアフリカへと引きずり戻した以上、私はあなたに対して何の義理にも縛られてはいない。
§30.31.9proinde si quid ad ea, in quae tum pax conventura videbatur, quasi multa navium cum commeatu per indutias expugnatarum legatorumque violatorum, adicitur, est quod referam ad consilium;
したがって、当時和平が合意されると思われた条件に、休戦中に強奪された食糧積載船や侵害された使節に対する賠償のような何かが付け加えられるのであれば、私が軍事会議に諮る理由もある。
sin illa quoque gravia videntur, bellum parate, quoniam pacem pati non potuistis.
しかし、以前の条件さえも重すぎると判断されるのであれば、戦争を準備せよ。 あなたがたは和平を受け入れることができなかったのだから。
§30.31.10ita infecta pace ex conloquio ad suos cum se recepissent, frustra verba praelata renuntiant: armis decernendum esse habendamque eam fortunam, quam dei dedissent.
」こうして和平が成立しないまま会談から自軍へと退くと、彼らは無駄な言葉が交わされただけだったと報告した。 武力によって決着をつけねばならず、神々が与える運命を受け入れねばならない、と。

語釈・文法注

  1. §30.31.1non me fallebat — 非人称動詞 fallit の未完了過去形で、対格(me)と対格不定詞句(Carthaginienses ... turbasse)を伴い、「〜が私を欺くことはなかった(=私にはよく分かっていた)」という確信を表す表現。
  2. §30.31.2qui ... subtrahas — 先行詞 tu を修飾する関係節で接続法(subtrahas)が使われており、その人物の性格や行動の「理由」(〜するほどなのだから、〜するからには)を表す叙述的関係節。
  3. §30.31.3tibi curae est — 二重与格の構文。tibi が「利害関係の与格(〜にとって)」、curae が「述語の与格(関心事、配慮である)」を表す。主語は不規則動詞 sentire を伴う不定詞句。
  4. §30.31.4indigni, quibus eadem pateat condicio — 形容詞 indigni が、関係代名詞 quibus を伴う接続法節(pateat)を従えて「同じ条件が提示されるに値しない者たち」を表す。indignus は後続の関係節に接続法を要求する。
  5. §30.31.7me faterer facere, si ... aspernarer — 反実仮想(過去、あるいは現在の事実に反する仮定)を表す条件文。帰結節の動詞 faterer と条件節の動詞 aspernarer がともに接続法未完了過去となっている。
  6. §30.31.9est quod referam — 「est quod + 接続法」の構文で、叙述・特徴の接続法(referam)を伴い、「私が諮るべき理由(余地)がある」を意味する。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §30.31.1-30.31.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:30.31.1-30.31.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。