§30.30.15et mihi talis aliquando fortuna adfulsit.
そして、かつて私にもそのような幸運が輝きわたったことがあった。
§30.30.16quodsi in secundis rebus bonam quoque mentem darent dei, non ea solum, quae evenissent, sed etiam ea, quae evenire possent, reputaremus.
しかし、もし神々が順境において良き分別をも与えてくださるなら、我々はすでに起こったことだけでなく、起こり得ることも考慮するであろう。
ut omnium obliviscaris aliorum, satis ego documenti in omnes casus sum,
あなたが他のすべての例を忘れるとしても、私自身がすべての境遇に対する十分な教訓である。
§30.30.17quem, modo castris inter Anienem atque urbem vestram positis signa inferentem ac iam prope scandentem moenia Romana, hic cernas duobus fratribus, fortissimis viris, clarissimis imperatoribus orbatum ante moenia prope obsessae patriae, quibus terrui vestram urbem, ea pro mea deprecantem.
アニオ川とあなた方の都市の間に陣を敷き、軍旗を進めて今やローマの城壁を登りかけんばかりであったこの私を、二人の兄弟、すなわち最も勇敢な人々であり、最も輝かしい将軍たちを奪われた状態で、あなた方の都市を恐怖に陥れたその同じものを、今やほぼ包囲された祖国の城壁の前で、私の祖国のために哀願しているのを、ここであなたは目にしている。
§30.30.18maximae cuique fortunae minime credendum est.
最大の幸運こそ、最も信頼すべきではない。
in bonis tuis rebus, nostris dubiis, tibi ampla ac speciosa danti est pax, nobis petentibus magis necessaria quam honesta.
あなたの順境において、また我々の逆境において、和平は、それを与えるあなたにとっては寛大で輝かしいものであり、それを求める我々にとっては名誉というよりはむしろ必要なものである。
§30.30.19melior tutiorque est certa pax quam sperata victoria;
確実な和平は、期待される勝利よりも優れており、かつ安全である。
haec in tua, illa in deorum manu est.
後者はあなたの手の中にあり、前者は神々の手の中にある。
ne tot annorum felicitatem in unius horae dederis discrimen.
これほど多くの年月の幸福を、わずか一時間の危機の賭けにさらしてはならない。
§30.30.20cum tuas vires, tum vim fortunae Martemque belli communem propone animo.
あなたの力量だけでなく、運命の力、そして戦争の共通の軍神を心に描きなさい。
utrimque ferrum, utrimque corpora humana erunt;
双方に鉄があり、双方に人間の肉体がある。
nusquam minus quam in bello eventus respondent.
戦争ほど結果が予想通りにならない場所はどこにもない。
§30.30.21non tantum ad id quod data pace iam habere potes, si proelio vincas, gloriae adieceris, quantum dempseris, si quid adversi eveniat.
もしあなたが戦闘で勝ったとしても、和平が結ばれることで今や手にすることができるものに、それほど多くの栄光を加えることにはならない。 もし何か不都合なことが起きた場合に失うであろう栄光の大きさに比べれば。
§30.30.22simul parta ac sperata decora unius horae fortuna evertere potest.
同時に得られた、また期待された名誉を、一時間の運命が覆してしまうかもしれない。
omnia in pace iungenda tuae potestatis sunt, P. Corneli;
和平を結ぶにあたって、すべてのことはあなたの権限内にある、プブリウス・コルネリウスよ。
tunc ea habenda fortuna erit, quam di dederint.
しかし戦闘においては、神々が与える運命を受け入れねばならなくなるだろう。
§30.30.23inter pauca felicitatis virtutisque exempla M. Atilius quondam in hac eadem terra fuisset, si victor pacem petentibus dedisset patribus nostris;
かつてマルクス・アティリウスは、この同じ土地において、勝利者として和平を求めていた我々の先祖にそれを与えていたならば、幸運と徳の数少ない模範の一つとなっていたであろう。
sed non statuendo felicitati modum nec cohibendo efferentem se fortunam, quanto altius elatus erat, eo foedius conruit.
しかし、彼は自らの幸運に限界を設けず、高ぶりゆく運命を抑制しなかったために、高く上り詰めていた分だけ、それだけ無残に没落したのだ。
§30.30.24est quidem eius, qui dat, non qui petit, condiciones dicere pacis;
確かに、和平の条件を口にすることは、それを与える者の役割であり、求める者の役割ではない。
sed forsitan non indigni simus, qui nobismet ipsi multam inrogemus.
しかし、我々自身に罰を科すことについて、我々はそれにふさわしくないわけではないかもしれない。
§30.30.25non recusamus, quin omnia, propter quae ad bellum itum est, vestra sint, Sicilia, Sardinia, Hispania, quidquid insularum toto inter Africam Italiamque continetur mari.
我々は、戦争の原因となったすべてのもの、すなわちシチリア、サルディニア、ヒスパニア、そしてアフリカとイタリアの間の全海域に含まれるあらゆる島々が、あなた方のものとなることを拒まない。
§30.30.26Carthaginienses inclusi Africae litoribus vos, quando ita dis placuit, externa etiam terra marique videamus regentes imperio.
アフリカの海岸線に閉じ込められた我々カルタゴ人は、神々がそうお望みになったのであるから、あなた方が外の世界を陸においても海においても支配しているのを見守ろう。
§30.30.27haud negaverim propter non nimis sincere petitam aut expectatam nuper pacem suspectam esse vobis Punicam fidem.
最近の和平があまり誠実に求められず、また予期されなかったために、カルタゴ人の信義があなた方にとって不審なものであることを、私は否定しない。
multum, per quos petita sit, ad fidem tuendae pacis pertinet, Scipio.
スキピオよ、誰を通じて和平が求められるかは、和平を維持する信義において非常に重要である。
§30.30.28vestri quoque, ut audio, patres non nihil etiam ob hoc, quia parum dignitatis in legatione erat, negaverunt pacem:
あなた方の元老院議員たちも、私が聞くところでは、使節団の品格が不十分であったという理由も少なからずあって、和平を拒絶した。
§30.30.29Hannibal peto pacem, qui neque peterem, nisi utilem crederem, et propter eandem utilitatem tuebor ear, propter quam petii.
私、ハンニバルが和平を求める。 私はそれが有益であると信じなければ求めないであろうし、また、和平を求めた理由であるその同じ有益性のために、私はそれを守り抜くであろう。
§30.30.30et quem ad modum, quia a me bellum coeptum est, ne quem eius paeniteret, quoad ipsi invidere dei, praestiti, ita adnitar, ne quem pacis per me partae paeniteat. ”
そして、私によって戦争が始められたからには、神々自身がそれを阻まれるまでは、誰もその戦争を後悔しないように私が保証したのと同様に、私によってもたらされた和平を誰も後悔しないように、私は努力するつもりである。 」