§30.30.1summotis pari spatio armatis cum singulis interpretibus congressi sunt, non suae modo aetatis maximi duces, sed omnis ante se memoriae, omnium gentium cuilibet regum imperatorumve pares.
武装兵を等しい距離だけ遠ざけた後、彼らはそれぞれ一人の通訳を伴って会見した。 彼らは自分たちの時代における最大の将軍たちであるだけでなく、彼ら以前のすべての歴史において、あらゆる民族のいかなる王や将軍とも比肩しうる者たちであった。
§30.30.2paulisper alter alterius conspectu, admiratione mutua prope attoniti, conticuere.
しばしの間、一方は他方の姿を見て、互いの驚嘆にほとんど言葉を失い、沈黙した。
§30.30.3tum Hannibal prior: “si hoc ita fato datum erat, ut qui primus bellum intuli populo Romano quique totiens prope in manibus victoriam habui, is ultro ad pacem petendam venirem, laetor te mihi sorte potissimum datum, a quo peterem.
そこでハンニバルが先に語り出した。 「もし、ローマ人に最初に戦争を仕掛け、また非常に何度も勝利をほとんど手の内に収めていたこの私が、自ら進んで和平を求めるためにやって来ることが、運命によってこのように定められていたのであるならば、私は、他ならぬあなたという人が、私が求めるべき相手として、運命によって私に与えられたことを喜ぶ。
§30.30.4tibi quoque inter multa egregia non in ultimis laudum hoc fuerit, Hannibalem, cui tot de Romanis ducibus victoriam di dedissent, tibi cessisse, teque huic bello, vestris prius quam nostris cladibus insigni, finem imposuisse.
あなたの多くの優れた功績の中でも、これが最たるものの一つとなるであろう。 すなわち、神々がローマのこれほど多くの将軍に対する勝利を授けたハンニバルが、あなたに屈したこと、そしてあなたが、我々の敗北よりも先にあなた方の敗北によって際立っていたこの戦争に終止符を打ったことである。
§30.30.5hoc quoque ludibrium casus ediderit fortuna, ut, cum patre tuo consule ceperim arma, cum eodem primum Romano imperatore signa contulerim, ad filium eius inermis ad pacem petendam veniam.
運命の女神はまた、このような偶然の弄びをも生み出したことであろう。 すなわち、あなたの父が執政官であったときに私が武器を取り、その同じ最初のローマの将軍と矛先を交え、その息子の元へ、私は武器を持たずに和平を求めるために赴くということを。
§30.30.6optimum quidem fuerat eam patribus nostris mentem datam ab dis esse, ut et vos Italiae et nos Africae imperio contenti essemus;
神々によって我々の先祖に、あなた方はイタリアの支配に、我々はアフリカの支配に満足しているという考えが与えられていたならば、まことに最善であったろうに。
§30.30.7neque enim ne vobis quidem Sicilia ac Sardinia satis digna pretia sunt pro tot classibus, tot exercitibus, tot tam egregiis amissis ducibus.
というのも、あなた方にとっても、シチリアやサルディニアは、これほど多くの艦隊、これほど多くの軍隊、これほど多くの優れた、失われた将軍たちに対する十分に見合う代償ではないからである。
sed praeterita magis reprehendi possunt quam corrigi.
しかし、過去のことは正すことよりもむしろ非難することしかできない。
§30.30.8ita aliena adpetivimus, ut de nostris dimicaremus, nec in Italia solum nobis bellum, vobis in Africa esset, sed et vos in portis vestris prope ac moenibus signa armaque hostium vidistis et nos ab Carthagine fremitum castrorum Romanorum exaudim —
我々は、他人のものをそれほどまでに求めた結果、自分たちのもののために戦うことになった。 そして、我々にとってはイタリアにおいてのみ戦争があり、あなた方にとってはアフリカにおいてのみ戦争があるというのではなく、あなた方もまた自分たちの城門や城壁のすぐ近くに敵の軍旗と武器を見、我々もカルタゴからローマ軍の陣営の騒音を聞いている。
§30.30.9s. quod igitur nos maxime abominaremur, vos ante omnia optaretis, in meliore vestra fortuna de pace agitur.
―― s. それゆえ、我々が最も忌み嫌い、あなた方が何よりも望んでいたこと、すなわち、あなた方のより有利な境遇において和平が議論されている。
agimus ei, quorum et maxime interest pacem esse, et qui quodcumque egerimus, ratum civitates nostrae habiturae sunt.
私たちは、和平があることに最も大きな関心を持ち、また私たちがどのような決定をしようとも、我々の国家がそれを承認するであろう当事者として議論している。
animo tantum nobis opus est non abhorrente a quietis consiliis.
我々には、穏やかな提案を嫌わない心だけが必要なのだ。
§30.30.10quod ad me attinet, iam aetas senem in patriam revertentem, unde puer profectus sum, iam secundae, iam adversae res ita erudierunt, ut rationem sequi quam fortunam malim;
私に関する限り、少年として出発した祖国へ、今や老人として戻ろうとしている私を、今や年齢が、今や順境が、今や逆境が、運命よりも理性に従うことを望むほどに十分に教育した。
§30.30.11tuam et adulescentiam et perpetuam felicitatem, ferociora utraque quam quietis opus est consiliis, metuo.
私は、あなたの若さと絶えざる幸運の双方を恐れている。 これら双方は、穏やかな提案が必要とするものよりも激しいものである。
non temere incerta casuum reputat, quem fortuna numquam decepit.
運命に一度も裏切られたことのない者は、偶然の不確実さを軽率に考慮することはない。
§30.30.12quod ego fui ad Trasumennum, ad Cannas, id tu hodie es.
私がトラシメヌス湖畔で、またカンナエにおいてあったもの、それをあなたは今日、体現している。
vixdum militari aetate imperio accepto omnia audacissime incipientem nusquam fefellit fortuna.
兵役の年齢に達するか達しないかのうちに指揮権を引き受け、すべてのことを極めて大胆に始めようとするあなたを、運命は一度も欺かなかった。
§30.30.13patris et patrui persecutus mortem ex calamitate vestrae domus decus insigne virtutis pietatisque eximiae cepisti;
父と叔父の死を追い求め、あなた方の家の不幸から、勇気と卓越した敬虔の際立った栄誉を手に入れた。
amissas Hispanias reciperasti quattuor inde Punicis exercitibus pulsis;
失われたヒスパニア諸州を取り戻した。 そこから4つのカルタゴ軍を駆逐することによって。
§30.30.14consul creatus, cum ceteris ad tutandam Italiam parum animi esset, transgressus in Africam, duobus hic exercitibus caesis, binis eadem hora captis simul incensisque castris, Syphace potentissimo rege capto, tot urbibus regni eius, tot nostri imperii ereptis, me sextum decimum iam annum haerentem in possessione Italiae detraxisti.
執政官に選出されたとき、他の人々にはイタリアを守るための勇気が十分にない中でアフリカに渡り、ここで2つの軍隊を撃破し、同じ時間に2つの陣営を奪取するとともに放火し、最も強力な王シファクスを捕らえ、彼の王国のこれほど多くの都市、我々の帝国のこれほど多くの都市を奪い取り、イタリアの占有に今や16年もの間しがみついていた私を引きずり出した。
potest victoriam malle quam pacem animus.
あなたの心は和平よりも勝利を望むことができる。
novi spiritus magnos magis quam utiles;
私は、有益であるよりはむしろ壮大な高慢さをよく知っている。