§30.30.1summotis pari spatio armatis cum singulis interpretibus congressi sunt, non suae modo aetatis maximi duces, sed omnis ante se memoriae, omnium gentium cuilibet regum imperatorumve pares.
무장 군사들을 같은 거리만큼 물러나게 한 뒤, 그들은 각각 한 명의 통역관을 대동하고 만났으니, 그들은 자신들의 시대뿐만 아니라 그들 이전의 모든 기억을 통틀어 가장 위대한 장수들이었으며 온 나라의 어떤 왕이나 사령관과도 비견할 만한 자들이었다.
§30.30.2paulisper alter alterius conspectu, admiratione mutua prope attoniti, conticuere.
잠시 동안 그들은 서로의 모습에, 그리고 상호 간의 경탄에 거의 압도되어 침묵을 지켰다.
§30.30.3tum Hannibal prior: “si hoc ita fato datum erat, ut qui primus bellum intuli populo Romano quique totiens prope in manibus victoriam habui, is ultro ad pacem petendam venirem, laetor te mihi sorte potissimum datum, a quo peterem.
이윽고 한니발이 먼저 말을 꺼냈다. “만일 로마인들에게 처음으로 전쟁을 일으켰고 또 그토록 여러 번 승리를 거의 손에 쥐었던 내가, 스스로 평화를 청하러 오는 것이 운명에 의해 이처럼 정해진 일이었다면, 나는 내가 평화를 청할 상대로 다른 누구보다도 당신이 운명에 의해 나에게 주어진 것을 기쁘게 생각하오.
§30.30.4tibi quoque inter multa egregia non in ultimis laudum hoc fuerit, Hannibalem, cui tot de Romanis ducibus victoriam di dedissent, tibi cessisse, teque huic bello, vestris prius quam nostris cladibus insigni, finem imposuisse.
당신에게도 수많은 훌륭한 공적 중에서 이것이 결코 마지막 칭송에 머무르지 않을 것이니, 곧 신들이 로마의 수많은 장수들을 상대로 승리를 안겨주었던 한니발이 당신에게 굴복했다는 것과, 우리보다 당신들의 재앙으로 먼저 두드러졌던 이 전쟁에 당신이 종지부를 찍었다는 사실이오.
§30.30.5hoc quoque ludibrium casus ediderit fortuna, ut, cum patre tuo consule ceperim arma, cum eodem primum Romano imperatore signa contulerim, ad filium eius inermis ad pacem petendam veniam.
운명의 여신은 또한 이처럼 우연의 장난을 만들어 냈으니, 내가 당신의 부친이 집정관이던 시절에 무기를 들었고, 바로 그 첫 번째 로마 장수와 처음으로 전선에서 맞붙었으나, 이제 그의 아들에게 무장도 하지 않은 채 평화를 구하러 오게 된 것이오.
§30.30.6optimum quidem fuerat eam patribus nostris mentem datam ab dis esse, ut et vos Italiae et nos Africae imperio contenti essemus;
신들이 우리 조상들에게 참으로 그러한 마음을 주시어, 당신들은 이탈리아의 지배에 만족하고 우리는 아프리카의 지배에 만족했더라면 가장 좋았을 것이오.
§30.30.7neque enim ne vobis quidem Sicilia ac Sardinia satis digna pretia sunt pro tot classibus, tot exercitibus, tot tam egregiis amissis ducibus.
당신들에게도 시칠리아와 사르디니아는 그토록 많은 함대와 그토록 많은 군대, 그토록 많은 훌륭하고도 잃어버린 장수들에 비하면 충분히 값진 대가가 아니기 때문이오.
sed praeterita magis reprehendi possunt quam corrigi.
그러나 지나간 일은 바로잡기보다는 비난하기가 더 쉬운 법이오.
§30.30.8ita aliena adpetivimus, ut de nostris dimicaremus, nec in Italia solum nobis bellum, vobis in Africa esset, sed et vos in portis vestris prope ac moenibus signa armaque hostium vidistis et nos ab Carthagine fremitum castrorum Romanorum exaudim —
우리는 남의 것을 그토록 탐한 나머지 우리 것을 두고 싸워야 했고, 우리에게는 이탈리아에서만, 당신들에게는 아프리카에서만 전쟁이 있었던 것이 아니라, 당신들 역시 성문과 성벽 바로 근처에서 적의 군기와 무기를 보았고, 우리 또한 카르타고에서 로마 군영의 소란을 똑똑히 듣고 있소.
§30.30.9s.
―― s.
quod igitur nos maxime abominaremur, vos ante omnia optaretis, in meliore vestra fortuna de pace agitur.
그러므로 우리가 가장 혐오하고 당신들이 무엇보다 바라던 일, 즉 당신들의 더 유리한 처지 속에서 평화가 논의되고 있소.
agimus ei, quorum et maxime interest pacem esse, et qui quodcumque egerimus, ratum civitates nostrae habiturae sunt.
우리는 평화가 있는 것에 가장 큰 이해관계가 있으며, 우리가 무엇을 결정하든 우리 국가들이 그것을 승인할 당사자로서 논의를 진행하고 있소.
animo tantum nobis opus est non abhorrente a quietis consiliis.
우리에게 필요한 것은 오직 평화로운 제안을 거부하지 않는 마음뿐이오.
§30.30.10quod ad me attinet, iam aetas senem in patriam revertentem, unde puer profectus sum, iam secundae, iam adversae res ita erudierunt, ut rationem sequi quam fortunam malim;
나로 말하자면, 소년으로 떠났던 조국으로 이제 노인이 되어 돌아가며, 이제는 나이가, 이제는 순경이, 이제는 역경이 나를 충분히 가르쳐 주어, 운명보다는 이성을 따르기를 원하게 되었소.
§30.30.11tuam et adulescentiam et perpetuam felicitatem, ferociora utraque quam quietis opus est consiliis, metuo.
나는 당신의 젊음과 끊임없는 행운을 모두 두려워하는데, 이 두 가지 모두 평화로운 제안이 필요로 하는 것보다 더 격렬하기 때문이오.
non temere incerta casuum reputat, quem fortuna numquam decepit.
운명에 한 번도 기만당해 본 적이 없는 자는 우연의 불확실함을 가벼이 생각하지 않는 법이오.
§30.30.12quod ego fui ad Trasumennum, ad Cannas, id tu hodie es.
내가 트라수메누스에서, 그리고 칸나에에서 가졌던 위상을 오늘날 당신이 누리고 있소.
vixdum militari aetate imperio accepto omnia audacissime incipientem nusquam fefellit fortuna.
군인의 나이에 겨우 다다랐을 때 지휘권을 인수하여 모든 일을 지극히 대담하게 시작했으나, 운명은 당신을 어디에서도 저버리지 않았소.
§30.30.13patris et patrui persecutus mortem ex calamitate vestrae domus decus insigne virtutis pietatisque eximiae cepisti;
부친과 숙부의 죽음을 뒤쫓아 당신들 가문의 불행으로부터 용맹과 탁월한 경건의 고귀한 명예를 얻었고, 잃어버렸던 히스파니아를 되찾았소.
amissas Hispanias reciperasti quattuor inde Punicis exercitibus pulsis;
그곳에서 네 개의 카르타고 군대를 몰아냄으로써 말이오.
§30.30.14consul creatus, cum ceteris ad tutandam Italiam parum animi esset, transgressus in Africam, duobus hic exercitibus caesis, binis eadem hora captis simul incensisque castris, Syphace potentissimo rege capto, tot urbibus regni eius, tot nostri imperii ereptis, me sextum decimum iam annum haerentem in possessione Italiae detraxisti.
집정관으로 선출되어 다른 이들에게는 이탈리아를 지키기에 용기가 부족했던 때에 아프리카로 건너와, 이곳에서 두 군대를 격파하고 한 시간 만에 두 군영을 점령함과 동시에 불태웠으며, 가장 강력한 왕 시팍스를 사로잡고 그의 왕국의 그토록 많은 도시와 우리 제국의 그토록 많은 영토를 빼앗았고, 이탈리아의 점유지에 이제 16년째 머무르고 있던 나를 끌어내렸소.
potest victoriam malle quam pacem animus.
당신의 마음은 평화보다 승리를 더 원할 수 있소.
novi spiritus magnos magis quam utiles;
나는 유익하기보다는 거창하기만 한 야망을 잘 알고 있소.