Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §30.24.1-30.24.12

セルウィリウスの召還とカルタゴによる輸送船拿捕

1005 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

執政官セルウィリウスの独断によるイタリア離脱とそれを阻止する独裁官の命令について述べ、さらに嵐で難破してカルタゴ近海に漂着したローマの輸送船団をカルタゴ人が休戦協定を破って拿捕した事件を詳述する。

§30.24.1per eos dies Cn. Servilius consul, haud dubius, quin pacatae Italiae penes se gloria esset, velut pulsum ab se Hannibalem persequens in Siciliam, inde in Africam transiturus, traiecit.
同時期に、執政官グナエウス・セルウィリウスは、イタリアを平定したという栄光が自分のもとに帰することに疑いを抱かず、まるで自分が追い払ったハンニバルを追撃するかのように、シキリアへ、そこからアフリカへと渡るつもりで、(海を)渡った。
§30.24.2quod ubi Romae vulgatum est, primo censuerant patres, ut praetor scriberet consuli senatum aequum censere in Italiam reverti eum;
このことがローマで広く知れ渡ると、元老院議員たちはまず、法務官が執政官に手紙を書き、元老院は彼がイタリアに戻ることが妥当であると考えていると伝えることを決議した。
§30.24.3dein cum praetor spreturum eum litteras suas diceret, dictator ad id ipsum creatus P. Sulpicius pro iure maioris imperii consulem in Italiam revocavit.
その後、法務官が「彼(執政官)は自分の手紙を無視するだろう」と述べたため、まさにその目的のために任命された独裁官プブリウス・スルピキウスが、より上位の命令権の権限に基づき、執政官をイタリアに召喚した。
§30.24.4reliquum anni cum M. Servilio magistro equitum circumeundis Italiae urbibus, quae bello alienatae fuerant, noscendisque singularum causis consumpsit.
彼は今年の残りの期間を、騎兵長官マルクス・セルウィリウスとともに、戦争によって離反していたイタリアの諸都市を巡り、それぞれの事情を調査することに費やした。
§30.24.5per indutiarum tempus ex Sardinia a P. Lentulo praetore centum onerariae naves cum commeatu viginti rostratarum praesidio et ab hoste et ab tempestatibus mari tuto in Africam transmiserunt.
休戦期間中、サルディニアから法務官プブリウス・レントゥルスによって、食糧を積んだ100隻の輸送船が、20隻の軍船の護衛のもと、敵からも嵐からも海上で安全に保護されてアフリカへと送られた。
§30.24.6Cn. Octavio ducentis onerariis, triginta longis navibus ex Sicilia traicienti non eadem fortuna fuit.
200隻の輸送船と30隻の軍船を率いてシキリアから渡ろうとしていたグナエウス・オクタウィウスには、同様の幸運はなかった。
§30.24.7in conspectum ferme Africae prospero cursu evectum primo destituit ventus, dein versus in Africum turbavit ac passim naves disiecit.
順調な航海によって、ほぼアフリカが見えるところまで進んだ彼を、最初は風が見捨て、次いで風が南西風に変わって海を荒らし、船をあちこちに散乱させた。
§30.24.8ipse cum rostratis per adversos fluctus ingenti remigum labore enisus Apollinis promunturium tenuit;
彼自身は軍船とともに、逆風の波を突いて漕ぎ手たちの多大な労力によって苦闘して進み、アポロ岬に到達した。
§30.24.9onerariae pars maxima ad Aegimurum — insula ea sinum ab alto claudit, in quo sita Carthago est, triginta ferme milia ab urbe —, aliae adversus urbem ipsam ad Calidas Aquas delatae sunt.
輸送船の大部分はアエギムルス島(この島は、カルタゴが位置している湾を沖合から塞いでおり、都市から約30マイルのところにある)へ、他の船は都市の真向かいにあるカリダエ・アクアエへと流された。
§30.24.10omnia in conspectu Carthaginis erant.
すべてはカルタゴの目の前で起こっていた。
itaque ex tota urbe in forum concursum est;
それゆえ、街全体から広場へと人々が駆けつけた。
magistratus senatum vocare; populus in curiae vestibulo fremere, ne tanta ex oculis manibusque amitteretur praeda.
官職者たちは元老院を招集し、民衆は議事堂の前庭で、これほど大きな獲物が目の前や手の届くところから失われないようにと騒ぎ立てた。
§30.24.11cum quidam pacis petitae, alii indutiarum — necdum enim dies exierat — fidem opponerent, permixto paene senatus populique concilio consensum est, ut classem quinquaginta navium Hasdrubal Aegimurum traiceret, inde per litora portusque dispersas Romanas naves colligeret.
ある人々が求められている和平の信義を、他の人々が休戦の信義を(休戦期間はまだ終了していなかったので)対置させて反対したものの、元老院と民衆の集会がほとんど入り混じった状態で、ハスドルバルが50隻の艦隊をアエギムルス島へと渡らせ、そこから沿岸や港に散らばったローマの船を回収することに合意が形成された。
§30.24.12desertae fuga nautarum primum ab Aegimuro, deinde ab Aquis onerariae Carthaginem puppibus tractae sunt.
水夫たちの逃亡によって放棄された輸送船は、まずアエギムルス島から、次いでアクアエから、船尾から曳航されてカルタゴへと引かれていった。

語釈・文法注

  1. 30.24.1haud dubius, quin... esset — 形容詞 `dubius` に否定の `haud` が付いた表現に導かれ、`quin` 節(接続法不完了過去 `esset`)が名詞節として機能している。「…に少しも疑いを持たず」という意味を表す。
  2. 30.24.1pacatae Italiae... gloria — 名詞と受動過去分詞の組み合わせ(`pacata Italia`)が属格となり、いわゆる「ローマ建国(ab urbe condita)型」の構文として、行為の結果や事実そのものを表している。「イタリアを平定したことの栄光」と解する。
  3. 30.24.3spreturum eum litteras suas diceret — `spreturum` は未来能動分詞で、対格不定詞構文の助動詞 `esse` が省略された形(`spreturum esse`)。対格の `eum`(執政官)がその意味上の主語であり、`litteras suas`(法務官自身の書簡)が目的語である。
  4. 30.24.4circumeundis Italiae urbibus... noscendisque singularum causis — 動形容詞(ゲルンディウム的形容詞)による形容詞的構文。名詞(`urbibus`, `causis`)が動形容詞と格・性・数を一致させ、全体として奪格で表され、動詞 `consumpsit` における活動の領域や手段を示している。
  5. 30.24.10magistratus senatum vocare; populus in curiae vestibulo fremere — `vocare` と `fremere` は「歴史的不定詞」であり、主語はそれぞれ主格の `magistratus` と `populus`。緊迫した、あるいは急速に展開する状況を生き生きと叙述するために、直説法過去の代わりに不定詞が用いられている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §30.24.1-30.24.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:30.24.1-30.24.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。