§30.17.1multis ante diebus Laelius cum Syphace primoribusque Numidarum captivis Romam venit, quaeque in Africa gesta essent, omnia ordine exposuit patribus, ingenti hominum et in praesens laetitia et in futurum spe.
何日も前にラエリウスは、シファクスおよびヌミディア人の主だった捕虜たちとともにローマに到着し、アフリカでなされたあらゆることを順序立てて元老院議員たちに説明した。 それは、人々の間に、現在に対する多大なる喜びと、将来に対する多大なる希望をもたらした。
§30.17.2consulti inde patres regem in custodiam Albam mittendum censuerunt, Laelium retinendum, donec legati Carthaginienses venirent.
その後、諮問された元老院議員たちは、王をアルバに監禁するために送るべきであり、カルタゴの使節たちが到着するまでラエリウスを留め置くべきであると決議した。
§30.17.3supplicatio in quadriduum decreta est.
四日間の感謝祭が議決された。
P. Aelius praetor senatu misso et contione inde advocata cum C. Laelio in rostra escendit.
法務官プブリウス・アエリウスは元老院を散会させ、その後民会を招集すると、ガイウス・ラエリウスとともに演壇に登った。
§30.17.4ibi vero audientes fusos Carthaginiensium exercitus, devictum et captum ingentis nominis regem, Numidiam omnem egregia victoria peragratam, §30.17.5tacitum continere gaudium non poterant, quin clamoribus quibusque aliis multitudo solet laetitiam inmodicam significarent.
そこで実に、カルタゴの軍勢が敗走させられたこと、偉大な名声を持つ王が征服されて捕らえられたこと、ヌミディア全土が輝かしい勝利によって席巻されたことを聞いた人々は、歓声や、群衆が抑えきれない喜びを表すのに用いるその他の手段によって表明せずには、その喜びを黙って抑えていることができなかった。
§30.17.6itaque praetor extemplo edixit, uti aeditui aedes sacras omnes tota urbe aperirent, circumeundi salutandique deos agendique grates per totum diem populo potestas fieret.
それゆえ法務官は直ちに、市内のすべての神殿を神殿守衛たちが開け、一日中、人民に神々を巡って拝み、感謝を捧げる機会が与えられるようにと布告した。
§30.17.7postero die legatos Masinissae in senatum introduxit.
翌日、彼はマシニッサの使節たちを元老院に導入した。
gratulati primum senatui sunt, quod P. Scipio prospere res in Africa gessisset;
彼らはまず、プブリウス・スキピオがアフリカにおいて物事を成功裏に運んだことについて元老院に祝意を述べた。
§30.17.8deinde gratias egerunt, quod Masinissam non appellasset modo regem, sed fecisset restituendo in paternum regnum, in quo post Syphacem sublatum, si ita patribus visum esset, sine metu et certamine esset regnaturus,
次に、彼らが感謝を述べたのは、[スキピオが]マシニッサを王と呼んだだけでなく、父祖の王国に彼を復帰させることによって現にそうしてくれたからであり、その王国において、シファクスが取り除かれた後、もし元老院議員たちにお気に召すならば、彼は恐怖も闘争もなく支配することになるであろう。
§30.17.9dein conlaudatum pro contione amplissimis decorasset donis, quibus ne indignus esset, et dedisse operam Masinissam et porro daturum esse.
また、民会の前で彼を称賛し、極めて立派な贈りもので飾ってくれたことについても感謝し、それらの贈りものに自分が不ふさわしくない者とならないように、マシニッサは努力を払ってきたし、今後も払い続けるつもりであると語った。
§30.17.10petere, ut regium nomen ceteraque Scipionis beneficia et munera senatus decreto confirmaret;
彼らは、王の称号およびその他のスキピオの恩恵や贈りものを、元老院の決議によって承認してくれることを求めた。
§30.17.11et, nisi molestum esset, illud quoque petere Masinissam, ut Numidas captivos, qui Romae in custodia essent, remitterent; id sibi amplum apud populares futurum esse.
そして、もし迷惑でなければ、マシニッサはローマで監禁されているヌミディア人の捕虜たちを返還してくれることもまた求めており、そのことは、同胞たちの間で彼にとって大いなる名誉となるであろう、と。
§30.17.12ad ea responsum legatis: rerum gestarum prospere in Africa communem sibi cum rege gratulationem esse; Scipionem recte atque ordine videri fecisse, quod eum regem appellaverit, et quidquid aliud fecerit, quod cordi foret Masinissae, ea patres comprobare ac laudare.
これらのことに対し、使節たちに返答がなされた。 アフリカにおける成功裏の事績に対する祝意は、自分たちと王にとって共通のものであり、スキピオが彼を王と呼んだことは正しくかつ秩序に従って行ったように思われ、その他、マシニッサの心にかなうよう彼がなしたあらゆることを、元老院議員たちは承認し、称賛する、と。
§30.17.13munera, quae legati ferrent regi, decreverunt sagula purpurea duo cum fibulis aureis singulis et lato clavo tunicis, equos duo phaleratos, bina equestria arma cum loricis, et tabernacula militaremque supellectilem, qualem praeberi consuli mos esset.
彼らは、使節たちが王へ運ぶための贈り物を決議した。 それぞれに一個ずつの金の留め金が付いた二枚の紫色の軍用外套と、幅広の紫の帯のあるチュニカ、馬具で飾られた二頭の馬、鎧を備えた二組の騎兵用武具、そして執政官に提供されるのが慣例であるような天幕と軍用の調度品である。
§30.17.14haec regi praetor mittere iussus.
法務官は、これらを王に送るよう命じられた。
legatis in singulos dona ne minus quinum milium, comitibus eorum milium aeris, et vestimenta bina legatis, singula comitibus Numidisque, qui ex custodia emissi redderentur regi;
使節たちには一人につき五千アスを下回らない贈り物が、彼らの随員たちにはそれぞれ千アスの銅貨が、そして使節たちにはそれぞれ二着の衣服が、随員たちおよび、監禁から解放されて王に返還されるヌミディア人たちにはそれぞれ一着の衣服が与えられた。
ad hoc aedes liberae, loca, lautia legatis decreta.
これに加えて、使節たちのために無料の宿舎、席、歓待の品々が決議された。