§30.15.1Masinissae haec audienti non rubor solum suffusus, sed lacrimae etiam obortae;
これを聞いたマシニッサは、ただ赤面しただけでなく、涙さえもあふれ出た。
et cum se quidem in potestate futurum imperatoris dixisset orassetque eum, ut, quantum res sineret, fidei suae temere obstrictae consuleret — §30.15.2promisisse enim se in nullius potestatem eam traditurum —, ex praetorio in tabernaculum suum confusus concessit.
そして、自らは将軍の権能に服するつもりであることを語り、事態が許す限りにおいて、自らが軽率に結んでしまった約束に配慮してくれるよう懇願すると―― ――というのは、彼女を誰の権能にも引き渡さないと約束していたからである――、混乱した様子で本陣から自らの天幕へと退いた。
§30.15.3ibi arbitris remotis cum crebro suspiritu et gemitu, quod facile ab circumstantibus tabernaculum exaudiri posset, §30.15.4aliquantum temporis consumpsisset, ingenti ad postremum edito gemitu fidum e servis vocat, sub cuius custodia regio more ad incerta fortunae venenum erat,
そこで、証人たちを遠ざけ、天幕を取り囲む者たちにも容易に聞き取れるほどの頻繁なため息と呻き声を上げながら、かなりの時間を過ごした後、最後に大きな呻き声を漏らし、従僕たちのうち信頼のおける者を呼び出した。 その従僕の保管下には、王家の慣習に従い、運命の不測の事態に備えて毒薬が置かれていた。
§30.15.5et mixtum in poculo ferre ad Sophonibam iubet ac simul nuntiare Masinissam libenter primam ei fidem praestaturum fuisse, quam vir uxori debuerit;
そして、それを杯に混ぜてソフォニスバのもとへ運ぶよう命じ、同時に次のように伝えるよう言った。 マシニッサは、夫が妻に対して負うべき最初の約束を喜んで果たすつもりであった。
quoniam eius arbitrium, qui possint, adimant, secundam fidem praestare, ne viva in potestatem Romanorum veniat.
しかし、力を持つ者たちがその決定権を奪い去ってしまったので、彼女が生きたままローマ人の手に落ちないようにという第二の約束を果たす、と。
memor patris imperatoris patriaeque et duorum regum, §30.15.6quibus nupta fuisset, sibi ipsa consuleret.
彼女自身の父である将軍と祖国、そして彼女が嫁いだ二人の王を記憶にとどめ、自らの身を自ら処するように、と。
hunc nuntium ac simul venenum ferens minister cum ad Sophonibam venisset,
この伝言と同時に毒薬を運ぶ従僕がソフォニスバのもとに到着したとき、彼女は言った。
§30.15.7“accipio” inquit “nuptiale munus, nec ingratum, si nihil maius vir uxori praestare potuit.
「私はこの婚礼の贈り物を受け取ります。 もし夫が妻に対してこれ以上のものを与えることができなかったのであれば、感謝しないわけではありません。
hoc tamen nuntia, melius me morituram fuisse, si non in funere meo nupsissem.
しかし、これだけは伝えてください。 もし私の葬儀の日に結婚していなかったなら、私はもっとよく死ねただろうに、と。
” §30.15.8non locuta est ferocius quam acceptum poculum nullo trepidationis signo dato inpavide hausit.
」彼女は、その語った言葉に劣らず激しい様子で、受け取った杯を、何の恐れの色も見せることなく、ひるまずに飲み干した。
§30.15.9quod ubi nuntiatum est Scipioni, ne quid aeger animi ferox iuvenis gravius consuleret, accitum eum extemplo nunc solatur nunc, §30.15.10quod temeritatem temeritate alia luerit tristioremque rem, quam necesse fuerit, fecerit, leniter castigat.
このことがスキピオに伝えられると、心が深く傷ついたその激しい若者が何かさらに破滅的な決意をしないように、彼はすぐに彼を呼び寄せ、ある時は慰め、またある時は、一つの軽率さを別の軽率さで購い、必要以上に悲惨な事態を引き起こしたことを、穏やかに叱責した。
§30.15.11postero die ut a praesenti motu averteret animum eius, in tribunal escendit et contionem advocari iussit.
翌日、現在の動揺から彼の心を逸らすために、スキピオは演壇に登り、集会を招集するよう命じた。
ibi Masinissam, primum regem appellatum eximiisque ornatum laudibus, aurea corona, aurea patera, sella curuli et scipione eburneo, toga picta et palmata tunica donat.
そこでマシニッサを、まず王と呼び、並外れた賛辞をもって称え、金の冠、金の浅鉢、象牙の椅子、象牙の笏、刺繍されたトガ、そして椰子の葉の文様のあるチュニカを授けた。
§30.15.12addit verbis honorem: neque magnificentius quicquam triumpho apud Romanos neque triumphantibus ampliorem eo ornatum esse, quo unum omnium externorum dignum Masinissam populus Romanus ducat.
彼は言葉をもってこの名誉を加えた。 ローマ人の間では凱旋式ほど壮麗なものはなく、また凱旋式を行う者にとっても、ローマ人民が外国人の中でただ一人マシニッサだけがそれに値するとみなしたこの装飾ほど、栄えある装飾はない、と。
§30.15.13Laelium deinde et ipsum conlaudatum aurea corona donat;
次いでレリウス自身をも称賛し、金の冠を授けた。
et alii militares viri, prout a quoque navata opera erat, donati.
そして他の軍人たちにも、それぞれが尽くした手柄に応じて褒賞が授けられた。
§30.15.14his honoribus mollitus regis animus erectusque in spem propinquam sublato Syphace omnis Numidiae potiundae.
これらの名誉によって王の心は和らぎ、シファクスが排除された今、全ヌミディアを手に入れるという、間近に迫った希望に向けて奮い立った。