§30.12.1ibi Syphax, dum obequitat hostium turmis, si pudore, si periculo suo fugam sistere posset, equo graviter icto effusus opprimitur capiturque et vivus,
そこでシファクスは、敵の騎兵隊の前を馬で走り回り、羞恥心によってか、あるいは自らの危険によって彼らの逃亡を食い止めることができるかどうか試みていたが、馬が激しく傷ついて投げ落とされ、圧倒されて捕らえられ、しかも生け捕りにされた。
§30.12.2laetum ante omnes Masinissae praebiturus spectaculum, ad Laelium pertrahitur.
誰よりもまずマシニッサにとって喜ばしい見せ物となるべく、ラエリウスのもとへと引き立てられていった。
§30.12.3Cirta caput regni Syphacis erat eoque se ingens vis hominum ex fuga contulerat.
キルタはシファクスの王国の首都であり、そこへ逃亡した者たちの膨大な軍勢が逃げ込んでいた。
§30.12.4caedes in eo proelio minor quam victoria fuit, quia equestri tantummodo proelio certatum fuerat.
その戦闘における討ち死には、勝利の規模に比して小さかった。 というのも、ただ騎兵戦のみによって戦われたからであった。
§30.12.5non plus quinque milia occisa, minus dimidium eius hominum captum est impetu in castro facto, quo perculsa rege amisso multitudo se contulerat.
5千人以下が討たれ、その半分に満たない数の人々が、王を失ってうろたえた多勢が逃げ込んでいた陣営への突撃が行われた際に捕らえられた。
§30.12.6Masinissa sibi quidem dicere nihil esse in praesentia pulchrius quam victorem recuperatum tanto post intervallo patrium invisere regnum;
マシニッサは、勝利者として、これほど長い歳月を経てようやく取り戻した父祖の王国を訪れることほど、現時点で素晴らしいことはないと、自分自身に語った。
sed tam secundis quam adversis rebus non dari spatium ad cessandum.
しかし、順調な時も逆境の時と同様に、手を休める余地は与えられていないと言った。
§30.12.7si se Laelius cum equitatu vinctoque Syphace Cirtam praecedere sinat, trepida omnia metu se oppressurum; Laelium cum peditibus subsequi modicis itineribus posse.
もしラエリウスが、自分を騎兵隊および縛られたシファクスとともにキルタへと先行させてくれるなら、恐怖によって動転しているすべてを自分が不意打ちして制圧するだろう、ラエリウスは歩兵とともに適度な行軍速度で後を追うことができる、と。
§30.12.8adsentiente Laelio praegressus Cirtam evocari ad conloquium principes Cirtensium iubet.
ラエリウスが同意したため、キルタに先行した彼は、キルタの有力者たちを会談に呼び出すよう命じた。
sed apud ignaros regis casus nec, quae acta essent, promendo nec minis nec suadendo ante valuit, quam rex uinctus in conspectum datus est.
しかし、王の境遇を知らない者たちの間では、何が起きたかを明らかにすることも、脅しや説得も、縛られた王が目の前に差し出されるまでは、効果を現さなかった。
§30.12.9tum ad spectaculum tam foedum comploratio orta, et partim pavore moenia sunt deserta, partim repentino consensu gratiam apud victorem quaerentium patefactae portae.
その時、あまりにも無残な見せ物に哀悼の泣き声が沸き起こり、一部は恐怖から城壁が見捨てられ、一部は突然の合意によって勝者の寵愛を求める者たちにより、門が開かれた。
§30.12.10et Masinissa praesidio circa portas opportunaque moenium dimisso, ne cui fugae pateret exitus, ad regiam occupandam citato vadit equo.
そしてマシニッサは、誰にも逃亡の出口が開かれないように、門の周辺や城壁の要所に守備隊を配置した上で、王宮を占拠するために馬を急がせて進んだ。
intranti vestibulum in ipso limine Sophoniba, §30.12.11uxor Syphacis, filia Hasdrubalis Poeni, occurrit;
彼が玄関に入ると、その敷居のところでソフォニバが、シファクスの妻であり、プエニ人ハスドゥバルの娘である彼女が、彼を出迎えた。
et cum in medio agmine armatorum Masinissam insignem cum armis tum cetero habitu conspexisset, regem esse, id quod erat, rata, genibus advoluta eius: §30.12.12“omnia quidem ut posses” inquit “in nobis, di dederunt virtusque et felicitas tua;
そして、武装した者たちの隊列の真ん中で、武具のみならずその他の装いによっても際立っているマシニッサを目にし、彼が王であると(まさしくその通りだったのだが)察して、彼の膝にすがりつき、「神々とあなたの徳と幸運は、あなたが私たちに対してすべてのことができるようにしてくれました。
sed si captivae apud dominum vitae necisque suae vocem supplicem mittere licet, si genua, §30.12.13si victricem attingere dexteram, precor quaesoque per maiestatem regiam, in qua paulo ante nos quoque fuimus, per gentis Numidarum nomen, quod tibi cum Syphace commune fuit, per huiusce regiae deos,
しかし、もし自分の生殺与奪の権を握る主人の前で、女囚が嘆願の声を送ることが許されるなら、もし膝に、もし勝利したあなたの右手に触れることが許されるなら、少し前までは私たちもあずかっていた王威にかけて、あなたとシファクスが共有していたヌミディア人の名にかけて、そしてこの王宮の神々にかけて、祈り、懇願します。
§30.12.14qui te melioribus ominibus accipiant, quam Syphacem hinc miserunt, hanc veniam supplici des, ut ipse, quodcumque fert animus, de captiva tua statuas neque me in cuiusquam Romani superbum et crudele arbitrium venire sinas.
これらの神々が、ここからシファクスを送り出した時よりも良い前兆をもってあなたを迎え入れますように。 この懇願する者に次の恵みを与えてください。 すなわち、あなたの心が望むいかなることであれ、あなたの捕虜である私についてあなた自身が決定し、いかなるローマ人の傲慢で残酷な裁断にも私が委ねられることのないようにしてくださることを。
§30.12.15si nihil aliud quam Syphacis uxor fuissem, tamen Numidae atque in eadem mecum Africa geniti quam alienigenae et externi fidem experiri mallem;
もし私がシファクスの妻であるという以上の何者でもなかったとしても、異邦人や外国人の信義よりは、ヌミディア人であり、私と同じアフリカで生まれた者の信義を経験することを望んだことでしょう。
§30.12.16quid Carthaginiensi ab Romano, quid filiae Hasdrubalis timendum sit, vides.
カルタゴの女がローマ人から、ハスドゥバルの娘が何を恐れるべきか、あなたにはお分かりでしょう。
si nulla re alia potes, morte me ut vindices ab Romanorum arbitrio, §30.12.17oro obtestorque.
もし他のいかなる方法によっても不可能なら、死によって私をローマ人の裁断から救い出してくださるよう、祈り、哀願します。
” forma erat insignis et florentissima aetas;
」彼女は際立った美貌と、最も花盛りの年齢の持ち主であった。
itaque cum modo genua modo dextram amplectens in id, ne cui Romano traderetur, fidem exposceret, propiusque blanditias iam oratio esset quam preces, §30.12.18non in misericordiam modo prolapsus est animus victoris, sed, ut est genus Numidarum in Venerem praeceps, amore captivae victor captus.
それゆえ、ある時は膝を、ある時は右手を抱きしめながら、いかなるローマ人にも引き渡されないようにと誓いを求め、彼女の言葉が今や懇願というよりは甘い誘惑に近くなっていたため、勝者の心は同情へと傾いただけでなく、ヌミディアの民族が恋愛に対して激しやすいように、捕虜への愛によって勝者自身が囚われの身となった。
data dextra in id, quod petebatur, obligandae fidei in regiam concedit.
求められていたことに対して誓いを立てるために右手を差し出すと、彼は王宮へと入った。
§30.12.19institit deinde reputare secum ipse, quem ad modum promissi fidem praestaret.
次いで、彼はどのようにして約束の信義を果たすべきか、自ら熟考し始めた。
quod cum expedire non posset, ab amore temerarium atque impudens mutuatur consilium:
しかし、解決策を見いだせなかったため、愛から無謀で不謹慎な策を借りてきた。
§30.12.20nuptias in eum ipsum diem parari repente iubet, ne quid relinqueret integri aut Laelio aut ipsi Scipioni consulendi velut in captivam, quae Masinissae iam nupta foret.
彼は突然、その日のうちに婚礼の準備をするように命じた。 それは、すでにマシニッサの妻となった女について、ラエリウスに対してもスキピオ自身に対しても、あたかも捕虜であるかのように処置を決定する余地を残さないためであった。
§30.12.21factis nuptiis supervenit Laelius, et adeo non dissimulavit improbare se factum, ut primo etiam cum Syphace et ceteris captivis detractam eamlecto geniali mittere ad Scipionem conatus sit.
婚礼が行われた後、ラエリウスが到着した。 そして、彼はその行為を非難していることを全く隠さず、最初はシファクスや他の捕虜たちとともに、彼女を婚礼の床から引きずり出してスキピオのもとに送り届けようとさえ試みたほどであった。
§30.12.22victus deinde precibus Masinissae orantis, ut arbitrium, utrius regum duorum fortunae accessio Sophoniba esset, ad Scipionem reiceret, misso Syphace et captivis ceteras urbes Numidiae, quae praesidiis regiis tenebantur, adiuvante Masinissa recipit.
しかしその後、二人の王のうち、どちらの運命の戦利品にソフォニバがなるべきかの判断をスキピオに委ねてほしいと懇願するマシニッサの祈りに屈し、シファクスと捕虜たちを送り出した後、マシニッサの協力を得て、王の守備隊に保持されていたヌミディアの他の都市を奪還した。