Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §3.64.1-3.64.11

ドゥィッリウスによる護民官留任阻止と選挙の制限

190 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

護民官たちが自身と執政官の留任を企てるなか、抽選で民会主宰者となったマルクス・ドゥィッリウスは、法的な解釈を用いて一部の護民官のみの選出に留めて解散し、その野心を阻止する。

§3.64.1haec victoria tribunorum plebisque prope in haud salubrem luxuriam vertit conspiratione inter tribunos facta, ut iidem tribuni reficerentur et, quo sua minus cupiditas emineret, consules quoque continuarent magistratum.
護民官と平民のこの勝利は、同じ護民官たちが再選され、また自分たちの野心が目立たないようにするために執政官たちもその職を継続すべきであるという、護民官たちの間で企てられた陰謀によって、あやうく有害な放縦へと転じそうになった。
§3.64.2consensum patrum causabantur, quo per contumeliam consulum iura tribunorum plebis labefactata essent.
彼らは、父祖たちの同意を口実にした。 それによって、執政官たちへの侮辱を通じて、平民の護民官の権利が揺るがされたというのである。
§3.64.3quid futurum nondum firmatis legibus, si novos tribunos per factionis suae consules adorti essent? non enim semper Valerios Horatiosque consules fore, qui libertati plebis suas opes postferrent.
もし彼らが、自分たちの派閥の執政官を通じて新しい護民官を攻撃したならば、法がまだ確固たるものになっていないのに、何が起こるだろうか。 なぜなら、平民の自由に対して自分たちの権勢を後回しにするような、ヴァレリウスやホラティウスのような執政官が常にいるわけではないからである。
§3.64.4forte quadam utili ad tempus, ut comitiis praeesset, potissimum M. Duillio sorte evenit, viro prudenti et ex continuatione magistratus invidiam inminentem cernenti.
その時に都合の良いある偶然によって、民会を主宰することが、思慮深く、また職務の継続から差し迫る反感を察知していた人物であるマルクス・ドゥィッリウスに、よりによって抽選で当たった。
§3.64.5qui cum ex veteribus tribunis negaret se ullius rationem habiturum pugnarentque collegae, ut liberas tribus in suffragium mitteret aut concederet sortem comitiorum collegis habituris e lege potius comitia quam ex voluntate patrum,
彼が旧護民官のうち誰一人として考慮に入れないと宣言したとき、同僚たちは、彼が部族を自由に投票に行かせるか、あるいは父祖たちの意志によるよりはむしろ法律に従って民会を催そうとする同僚たちに民会主宰の抽選を譲るようにと争った。
§3.64.6iniecta contentione Duillius consules ad subsellia accitos cum interrogasset, quid de comitiis consularibus in animo haberent, respondissentque se novos consules creatures, auctores populares sententiae haud popularis nactus in contionem cum iis processit.
論争が生じたため、ドゥィッリウスは執政官たちを席に呼び寄せて、執政官選挙についてどのような意図を持っているかを尋ねた。 彼らが自分たちは新たな執政官を選出するつもりであると答えたとき、彼は人気のない意見を支持する平民的な代弁者を得たことになり、彼らとともに市民集会へと進み出た。
§3.64.7ubi cum consules producti ad populum interrogatique, si eos populus Romanus, memor liberatis per illos receptae domi, memor militiae rerum gestarum, consules iterum faceret, quidnam facturi essent, §3.64.8nihil sententiae suae mutassent, conlaudatis consulibus, quod perseverarent ad ultimum dissimiles decemvirorum esse, comitia habuit;
そこで、執政官たちが民衆の前に立たされ、ローマの民衆が、彼らを通じて国内で取り戻された自由を心に留め、また軍務における事績を心に留めて、彼らを再び執政官にするならば、一体どうするつもりかと問われたとき、彼らが自らの意志をまったく変えなかったため、執政官たちが十人委員とは異なり続けることを最後まで貫いたことを称賛したのち、ドゥィッリウスは民会を催した。
et quinque tribunis plebi creatis cum prae studiis aperte petentium novem tribunorum alii candidati tribus non explerent, concilium dimisit nec deinde comitiorum causa habuit.
そして5名の護民官が選出されたが、公然と再選を求めて立候補していた9名の護民官の熱狂的な運動のために、他の候補者たちが諸部族を満たすことができなかったため、彼は平民会を解散し、その後、選挙のためにそれを催すことはしなかった。
§3.64.9satisfactum legi aiebat, quae numero nusquam praefinito, tribuni modo ut relinquerentur, sanciret et ab iis, qui creati essent, cooptari collegas iuberet;
彼は、法は満たされたと主張した。 その法は、どこにも数が定められることなく、ただ護民官たちが残されることだけを規定し、選出された者たちによって同僚が協同選出されることを命じているというのである。
§3.64.10recitabatque rogationis carmen, in quo est: “tribunos plebei decem rogabo;
そして彼は提案の条文を朗読したが、そこには次のようにあった。 「私は10名の平民の護民官を提案する。
si qui vos minus hodie decem tribunos plebei feceritis, tum ut ii, quos hi sibi collegas cooptassint, legitimi eadem lege tribuni plebei sint, ut illi, quos hodie tribunos plebei feceritis.
もしあなた方が今日、10名未満の平民の護民官しか選出しないならば、そのときには、この者たちが自分たちの同僚として協同選出した者たちが、今日あなた方が平民の護民官とした者たちと同じように、同じ法に基づき、正当な平民の護民官となるものとする。
§3.64.11Duillius cum ad ultimum perseverasset negando quindecim tribunos plebei rem publicam habere posse, victa collegarum cupiditate pariter patribus plebeique acceptus magistratu abiit.
」ドゥィッリウスが、国家が15名の平民の護民官を擁することはできないと否定することにおいて最後まで貫き通したとき、同僚たちの野心は打ち破られ、彼は父祖たちにも平民にも等しく受け入れられて官職を退いた。

語釈・文法注

  1. 3.64.2per contumeliam consulum — 属格 `consulum` は目的格的属格であり、「執政官たちによって加えられた侮辱」ではなく、「執政官たちに対して加えられた侮辱(元老院が彼らの凱旋式を拒否したこと)」を意味する。
  2. 3.64.3quid futurum — `futurum [esse]` の不定詞 `esse` が省略された対格不定詞構文。間接話法における修辞的疑問文(直説法なら `quid erit` または `quid fiat`)を表している。
  3. 3.64.6auctores populares sententiae haud popularis — `populares` は `auctores` を修飾する対格・複数(「民衆に支持された、平民派の」)。`sententiae haud popularis` は `auctores` にかかる属格・単数(「人気のない、大衆受けしない意見の」)。語順の交錯により、同じ語根の形容詞 `popularis` が対照的に並置されている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §3.64.1-3.64.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:3.64.1-3.64.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。