Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §3.51.1-3.51.13

兵士護民官の選出と十人委員の辞任拒否

177 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ウェルギニウスは兵士たちに代表者を置くことを勧め、10名の兵士護民官が選出される。サビニ人に従軍していた軍勢もこれに倣って離反し、合流後に代表者を選出する。元老院では十人委員の弾劾が進められるが、彼らは法案可決までの退任を拒否する。

§3.51.1dimissis legatis admonet milites Verginius in re non maxima paulo ante trepidatum esse, quia sine capite multitudo fuerit, responsumque quamquam non inutiliter, fortuito tamen magis consensu quam communi consilio esse.
使節たちが送り出されると、ウェルギニウスは兵士たちに、先ほど大したことでもないのに混乱が生じたのは、群衆に指導者がいなかったからであり、また、返答も、無益ではなかったとはいえ、共通の計画によるというよりは、むしろ偶然の一致によるものであったと注意を促した。
§3.51.2placere decem creari, qui summae rei praeessent, militarique honore tribunos militum appellari.
そして、国政の最高責任を担うべき10名を選出し、軍事的名誉をもって「兵士護民官」と呼ぶことを提案した。
§3.51.3cum ad eum ipsum primum is honos deferretur, “melioribus meis vestrisque rebus reservate” inquit “ista de me iudicia;
この名誉がまず彼自身に提供されたとき、彼は「私やあなた方の状況がもっと良くなったときのために、私に対するその判断は取っておいてほしい」と言った。
§3.51.4nec mihi filia inulta honorem ullum iucundum esse patitur, nec in perturbata re publica eos utile est praeesse vobis, qui proximi invidiae sint.
「私の娘の無念が晴らされていない以上、私はいかなる名誉も喜んで受け入れることはできないし、国家が混乱している状況では、最も反感を買う立場にある者たちがあなた方を率いるのは有益ではない。
§3.51.5si quis usus mei est, nihilo minor ex privato capietur.
もし私が必要とされるなら、一私人の立場からでも、何ら損なわれることなく役に立てるだろう。
§3.51.6ita decem numero tribunos militares creant.
」こうして彼らは10名の兵士護民官を選出した。
neque in Sabinis quievit exercitus.
また、サビニ人のもとにいた軍勢も静穏なままではいなかった。
§3.51.7ibi quoque auctore Icilio Numitorioque secessio ab decemviris facta est non minore motu animorum Sicci caedis memoria renovata, quam quem nova fama de virgine adeo foede ad libidinem petita accenderat.
そこでもまた、イキリウスとヌミトリウスの主導によって十人委員に対する離反が起こったが、シッキウス殺害の記憶が呼び覚まされたことによる精神の動揺は、欲望の対象としてあまりにも卑劣に狙われた処女に関する新たな噂が引き起こした動揺に劣らぬものであった。
§3.51.8Icilius, ubi audivit tribunos militum in Aventino creatos, ne comitiorum militarium praerogativam urbana comitia iisdem tribunis plebis creandis sequerentur, §3.51.9peritus rerum popularium inminensque ei potestati et ipse, priusquam iretur ad urbem, pari potestate eundem numerum ab suis creandum curat.
イキリウスは、アウェンティヌスの丘で兵士護民官たちが選出されたと聞くと、兵士たちの選挙の優先権に、都市の選挙が同じ者たちを護民官に選出することで追随してしまわないように、民衆の政治に通じ、自らもその権力を目指していたため、都市へ進軍する前に、同等の権限を持つ同数の護民官を自分たちの軍勢からも選出させるように計らった。
§3.51.10porta Collina urbem intravere sub signis mediaque urbe agmine in Aventinum pergunt.
彼らは軍旗を掲げてコリナ門から市内に入り、隊列を組んで市街を通りアウェンティヌスの丘へと進んだ。
ibi coniuncti alteri exercitui viginti tribunis militum negotium dederunt, ut ex suo numero duos crearent, qui summae rerum praeessent.
そこで彼らはもう一方の軍勢と合流し、20名の兵士護民官たちに、自分たちの中から最高責任者となる2名を選出する任務を課した。
M. Oppium, Sex. Manilium creant.
彼らはマルクス・オッピウスとセクストゥス・マニリウスを選出した。
§3.51.11patres solliciti de summa rerum, cum senatus cottidie esset, iurgiis saepius terunt tempus quam consiliis.
元老院議員たちは国政の最高事態を憂慮し、毎日元老院が招集されたものの、その時間は意思決定よりも議論によって費やされることが多かった。
Sicci caedes decemviris §3.51.12et Appiana libido et dedecora militiae obiciebantur.
十人委員たちに対しては、シッキウスの殺害、アッピウスの欲情、そして軍事行動における数々の不名誉が非難された。
placebat Valerium Horatiumque ire in Aventinum.
ワレリウスとホラティウスがアウェンティヌスへ赴くことが決まった。
illi negabant se aliter ituros, quam si decemviri deponerent insignia magistratus eius, quo anno iam ante abissent.
しかし彼らは、十人委員たちが、任期がすでに前年に切れていたその政務官の標章を返上しない限り、自分たちは赴かないと主張した。
§3.51.13decemviri querentes se in ordinem cogi non ante quam perlatis legibus, quarum causa creati essent, deposituros imperium se aiebant.
十人委員たちは、自分たちが一私人に格下げされると不満を漏らし、自分たちが選出された目的である諸法が成立するまでは、その支配権を手放すつもりはないと答えた。

語釈・文法注

  1. 3.51.1responsumque... esse — 間接話法における不定詞句であり、主動詞 `admonet`(警告する、注意を促す)に依存している。`responsum`(返答)が対格主語、`esse` がコピュラ(叙述の存在を示す)である。
  2. 3.51.7quam quem — 比較級 `non minore` に続く接続詞 `quam` と、直前の `motum [animorum]` を先行詞とする関係代名詞対格の `quem` が結合したもの。「〜が引き起こした動揺に劣らぬ[動揺]」という意味になる。
  3. 3.51.8iisdem tribunis plebis creandis — 奪格の動形容詞(ゲルンディーウム的形容詞)構文であり、手段または状況を表す。「同じ人々を平民護民官として選出することによって(において)」という意味をなす。
  4. 3.51.12quo anno iam ante abissent — `abissent` は `abire magistratu`(政務官を退職する)という慣用表現の `magistratu`(奪格)が関係代名詞 `quo`(先行詞は `magistratus`)に代わり、さらに `anno ante`(1年前に)という時間表現と結びついたもの。彼らの任期が1年前にすでに満了していたことを示す。
  5. 3.51.13in ordinem cogi — 慣用表現 `in ordinem cogere` の受動態で、本来は軍隊で「将校を一兵卒に格下げする」という意味。ここでは政務官を「特権のない一私人の身分(通常の市民の秩序)に引き下げる」ことを指す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §3.51.1-3.51.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:3.51.1-3.51.13

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。