§3.50.1itaque missi iuniores patrum in castra, quae tum in monte Vecilio erant, nuntiant decemviris, ut omni ope ab seditione milites contineant.
それゆえ、貴族の若手議員たちが、当時ベキリウス山にあった軍営に派遣され、十人委員たちに、あらゆる努力を払って兵士たちの反乱を抑えるよう伝えた。
§3.50.2ibi Verginius maiorem, quam reliquerat in urbe, motum excivit.
そこでウェルギニウスは、都市に残してきたものよりもさらに大きな動揺を引き起こした。
§3.50.3nam praeterquam quod agmine prope quadringentorum hominum veniens, qui ab urbe indignitate rei accensi comites ei se dederant, conspectus est, strictum etiam telum respersusque ipse cruore tota in se castra convertit.
なぜなら、事態のあまりの不当さに憤慨して都市から彼の同行者となった、およそ400人の群れを率いて彼がやって来る姿が目撃されただけでなく、彼が抜いた武器を手にし、自身も血に染まっていたことが、軍営全体の目を彼に向けさせたからである。
et togae multifariam in castris visae maioris aliquanto, quam erat, speciem urbanae multitudinis fecerant.
さらに、軍営のあちこちに見られたトガ姿の人々が、都市の群衆の規模を実際よりもかなり大きく見せていた。
§3.50.4quaerentibus, quid rei esset, flens diu vocem non misit;
人々が何事かと言い寄るのに対し、彼は泣き崩れて長い間言葉を発しなかった。
tandem, ut iam ex trepidatione concurrentium turba constitit ac silentium fuit, ordine cuncta, ut gesta erant, exposuit.
ついに、駆け寄る人々の興奮が収まって群衆が整い、静寂が戻ると、彼はすべての出来事を起こった順に説明した。
§3.50.5supinas deinde tendens manus commilitones appellans orabat, ne, quod scelus Ap.
次いで彼は手のひらを天に向け、戦友たちと呼びかけながら、アッピウス・クラウディウスの罪悪であるものを自分のせいにしないでほしい、また、わが子を殺した者として自分を忌み嫌わないでほしいと懇願した。
Claudi esset, sibi attribuerent neu se ut parricidam liberum aversarentur. §3.50.6sibi vitam filiae sua cariorem fuisse, si liberae ac pudicae vivere licitum fuisset;
自分にとって娘の命は自らの命よりも愛おしいものであった、もし彼女が自由で貞潔な身として生きることを許されていたならば。
cum velut servam ad stuprum rapi videret, morte amitti melius ratum quam contumelia liberos, misericordia se in speciem crudelitatis lapsum.
しかし、彼女が奴隷のように辱めのために拉致されるのを目にしたとき、恥辱によって子を失うよりも、死によって失う方がましであると考え、憐れみから残虐行為のような外見に陥ってしまったのだ、と。
§3.50.7nec se superstitem filiae futurum fuisse, nisi spem ulciscendae mortis eius in auxilio commilitonum habuisset.
そして、もし戦友たちの援助のなかに、娘の死の復讐を遂げるという希望を抱いていなかったならば、自分も娘の死後を生きながらえることはなかっただろう。
illis quoque enim filias, sorores coniugesque esse, nec cum filia sua libidinem Ap. Claudi extinctam esse, sed quo inpunitior sit, eo effrenatiorem fore.
なぜなら、彼らにもまた娘や姉妹、妻がおり、アッピウス・クラウディウスの欲情は自分の娘とともに消え去ったわけではなく、むしろ彼が処罰を免れれば免れるほど、ますます奔放になるだろうからである。
§3.50.8aliena calamitate documentum datum illis cavendae similis iniuriae.
他人の災難によって、彼らには同様の不正を警戒すべき教訓が与えられたのだ。
quod ad se adtineat, uxorem sibi fato ereptam, filiam, quia non ultra pudica victura fuerit, miseram, sed honestam mortem occubuisse;
自分に関する限りでは、妻は運命によって奪われ、娘はこれ以上貞潔に生きることができなかったがゆえに、悲惨ではあるが名誉ある死を遂げた。
§3.50.9non esse iam Appi libidini locum in domo sua;
アッピウスの欲情が自分の家に立ち入る余地はもはやない。
ab alia violentia eius eodem se animo suum corpus vindicaturum, quo vindicaverit filiae;
彼の他の暴力から、自分は娘の体を守ったのと同じ決意をもって、己の体を守り抜くつもりである。
ceteri sibi ac liberis suis consulerent.
他の者たちは、自分自身と自らの子供たちのために身の安全を謀るがよい。
§3.50.10haec Verginio vociferanti succlamabat multitudo nec illius dolori nec suae libertati se defuturos.
ウェルギニウスがこのように叫ぶと、群衆は口々に叫んで応え、彼の悲しみに対しても、自分たちの自由に対しても、決して見捨てはしないと誓った。
et inmixti turbae militum togati eadem illa querendo docendoque, quanto visa quam audita indigniora oportuerit videri, simul profligatam iam rem nuntiando Romae esse, §3.50.11insecutique, qui Appium prope interemptum in exilium abisse dicerent, perpulerunt, ut ad arma conclamaretur vellerentque signa et Romam proficiscerentur.
そして、兵士たちの群衆に交じっていたトガ姿の人々も、同じ不満を訴え、目撃したことは聞いたことよりもどれほど不当に見えるべきであったかを説き、同時にローマでは事態がすでにほぼ決着していることを知らせ、さらに、アッピウスは殺されそうになって亡命したと告げる者たちも後を追って到着したため、ついに武器をとるよう呼びかけがなされ、軍旗を抜いてローマへ出発するよう人々を促した。
§3.50.12decemviri, simul iis, quae videbant, iisque quae acta Romae audierant, perturbati, alius in aliam partem castrorum ad sedandos motus discurrunt.
十人委員たちは、目にする光景と、ローマで行われたと耳にした出来事の双方によって動揺し、騒動を鎮めるために軍営のあちこちへそれぞれ走り去った。
et leniter agentibus responsum non redditur; imperium si quis inhiberet, et viros et armatos se esse respondetur.
しかし、彼らが穏やかに説得しようとしても返答は与えられず、もし誰かが職権を行使しようとすれば、自分たちは男であり、しかも武装しているのだという答えが返ってきた。
§3.50.13eunt agmine ad urbem et Aventinum insidunt, ut quisque occurrerat, plebem ad repetendam libertatem creandosque tribunos plebis adhortantes.
彼らは隊列を組んで都市へ進み、アウェンティヌスの丘を占拠した。 そして出会う者すべてに対し、自由を取り戻し、護民官を選出するよう呼びかけた。
alia vox nulla violenta audita est.
それ以外には、いかなる暴力的な言葉も聞かれなかった。
senatum Sp. Oppius habet.
スプリウス・オッピウスが元老院を召集する。
§3.50.14nihil placet aspere agi:
激しい措置を取るべきではないと決まった。
§3.50.15quippe ab ipsis datum locum seditioni esse.
なぜなら、自分たち自身が反乱のきっかけを与えてしまったからである。
mittuntur tres legati consulares Sp. Tarpeius, C. Iulius, P. Sulpicius, qui quaererent senatus verbis, cuius iussu castra deseruissent, aut quid sibi vellent, qui armati Aventinum obsedissent belloque averso ab hostibus patriam suam cepissent.
かつて執政官を務めた3人の使節、スプリウス・タルペイウス、ガイウス・ユリウス、プブリウス・スルピキウスが派遣され、元老院の名において、誰の命令で軍営を放棄したのか、あるいは、武装してアウェンティヌスの丘を占拠し、敵から戦争をそらせて自分たちの祖国を乗っ取った者たちは一体何を望んでいるのか、と尋ねることとなった。
§3.50.16non defuit, quod responderetur;
返答すべき内容には事欠かなかった。
deerat, qui daret responsum nullodum certo duce nec satis audentibus singulis invidiae se offerre.
しかし、未だ確固たる指導者がおらず、個々の者が反感に身をさらす勇気も十分でなかったため、返答を述べる者がいなかった。
id modo a a multitudine conclamatum est, ut L. Valerium et M. Horatium ad se mitterent: iis se daturos responsum.
ただ、群衆からは、ルキウス・ワレリウスとマルクス・ホラティウスを自分たちのもとへ送れ、彼らに対してならば返答を与えるだろう、という叫びだけが上がった。