§3.50.1itaque missi iuniores patrum in castra, quae tum in monte Vecilio erant, nuntiant decemviris, ut omni ope ab seditione milites contineant.
그리하여 젊은 귀족 의원들이 당시 베킬리우스산에 있던 군영으로 파견되어, 십인위원들에게 온 힘을 다해 병사들의 반란을 막으라고 전했다.
§3.50.2ibi Verginius maiorem, quam reliquerat in urbe, motum excivit.
그곳에서 베르기니우스는 도시에 남겨두고 온 것보다 훨씬 더 큰 동요를 일으켰다.
§3.50.3nam praeterquam quod agmine prope quadringentorum hominum veniens, qui ab urbe indignitate rei accensi comites ei se dederant, conspectus est, strictum etiam telum respersusque ipse cruore tota in se castra convertit.
왜냐하면 그가 사태의 부당함에 분개하여 도시에서부터 그의 동행이 된 약 400명의 무리를 이끌고 오는 모습이 목격되었을 뿐만 아니라, 그가 뽑아 든 무기와 피로 물든 그의 모습이 군영 전체의 이목을 그에게 쏠리게 만들었기 때문이다.
et togae multifariam in castris visae maioris aliquanto, quam erat, speciem urbanae multitudinis fecerant.
게다가 군영 안 여기저기에서 보인 토가 차림의 사람들이 실제보다 훨씬 더 큰 도시 군중의 모습을 연출하고 있었다.
§3.50.4quaerentibus, quid rei esset, flens diu vocem non misit;
무슨 일인지 묻는 이들에게 그는 눈물을 흘리며 오랫동안 말을 떼지 못했다.
tandem, ut iam ex trepidatione concurrentium turba constitit ac silentium fuit, ordine cuncta, ut gesta erant, exposuit.
마침내 달려오는 사람들의 소란이 가라앉아 군중이 대형을 갖추고 침묵이 흐르자, 그는 모든 일을 일어난 순서대로 설명했다.
§3.50.5supinas deinde tendens manus commilitones appellans orabat, ne, quod scelus Ap. Claudi esset, sibi attribuerent neu se ut parricidam liberum aversarentur.
이어서 그는 손바닥을 하늘로 향해 뻗으며 전우들이라 부르고, 아피우스 클라우디우스의 죄인 것을 자신에게 돌리지 말고, 자신을 자식을 죽인 자라 하여 기피하지 말아 달라고 간청했다.
§3.50.6sibi vitam filiae sua cariorem fuisse, si liberae ac pudicae vivere licitum fuisset;
자신에게 딸의 목숨은 자신의 목숨보다 더 소중한 것이었다, 만약 그녀가 자유롭고 정숙하게 살아가는 것이 허락되었더라면.
cum velut servam ad stuprum rapi videret, morte amitti melius ratum quam contumelia liberos, misericordia se in speciem crudelitatis lapsum.
그러나 그녀가 노예처럼 치욕을 향해 끌려가는 것을 보았을 때, 굴욕 속에서 자식을 잃는 것보다 죽음으로 잃는 것이 낫다고 생각하여, 가련히 여기는 마음에서 잔혹함으로 보이는 행동에 이르게 되었다고 했다.
§3.50.7nec se superstitem filiae futurum fuisse, nisi spem ulciscendae mortis eius in auxilio commilitonum habuisset.
그리고 만약 전우들의 도움 속에서 딸의 죽음을 복수하겠다는 희망을 품지 않았더라면, 자신 역시 딸을 잃고 살아남지 못했을 것이라고 했다.
illis quoque enim filias, sorores coniugesque esse, nec cum filia sua libidinem Ap. Claudi extinctam esse, sed quo inpunitior sit, eo effrenatiorem fore.
왜냐하면 그들에게도 딸과 자매와 아내가 있으며, 아피우스 클라우디우스의 성욕은 자신의 딸과 함께 소멸한 것이 아니라, 그가 처벌받지 않을수록 더욱 고삐가 풀려 날뛸 것이기 때문이었다.
§3.50.8aliena calamitate documentum datum illis cavendae similis iniuriae.
타인의 재앙을 통해, 그들에게도 유사한 해를 경계해야 할 교훈이 주어진 것이라고 했다.
quod ad se adtineat, uxorem sibi fato ereptam, filiam, quia non ultra pudica victura fuerit, miseram, sed honestam mortem occubuisse;
자신에 관해서라면, 아내는 운명에 의해 빼앗겼고, 딸은 더 이상 정숙하게 살 수 없었기에 비참하지만 명예로운 죽음을 맞이했다.
§3.50.9non esse iam Appi libidini locum in domo sua;
아피우스의 정욕이 자신의 집에 들어설 자리는 더 이상 없다.
ab alia violentia eius eodem se animo suum corpus vindicaturum, quo vindicaverit filiae;
그의 또 다른 폭력으로부터, 자신은 딸의 몸을 지켜낸 것과 똑같은 결의로 자신의 몸을 지킬 것이다.
ceteri sibi ac liberis suis consulerent.
다른 이들은 자신과 자식들을 위해 대책을 세우라고 했다.
§3.50.10haec Verginio vociferanti succlamabat multitudo nec illius dolori nec suae libertati se defuturos.
베르기니우스가 이처럼 소리 높여 외치자, 군중은 한목소리로 응답하며 그의 슬픔에 대해서도, 자신들의 자유에 대해서도 결코 저버리지 않겠다고 다짐했다.
et inmixti turbae militum togati eadem illa querendo docendoque, quanto visa quam audita indigniora oportuerit videri, simul profligatam iam rem nuntiando Romae esse,
그리고 병사들의 무리에 섞여 있던 토가 차림의 시민들도 똑같은 불만을 토로하고, 눈으로 직접 본 일이 귀로 들은 일보다 얼마나 더 치욕스럽게 여겨져야 마땅한지를 설파하며, 동시에 로마에서는 이미 대세가 결정되었다고 알렸다.
§3.50.11insecutique, qui Appium prope interemptum in exilium abisse dicerent, perpulerunt, ut ad arma conclamaretur vellerentque signa et Romam proficiscerentur.
게다가 아피우스가 거의 죽을 뻔했다가 망명길에 올랐다고 말하는 이들이 뒤이어 도착하자, 마침내 무기를 잡으라는 함성이 터져 나오고 군기를 뽑아 로마로 출발하도록 사람들을 설득했다.
§3.50.12decemviri, simul iis, quae videbant, iisque quae acta Romae audierant, perturbati, alius in aliam partem castrorum ad sedandos motus discurrunt.
십인위원들은 자신들이 목격한 광경과 로마에서 일어났다고 들은 일 양쪽에 크게 동요하여, 소란을 진정시키기 위해 군영의 이곳저곳으로 흩어져 달려갔다.
et leniter agentibus responsum non redditur; imperium si quis inhiberet, et viros et armatos se esse respondetur.
온화하게 설득하려 해도 대답은 돌아오지 않았고, 만약 누군가 권력을 행사해 억누르려 하면, 자신들은 사내들이며 무장까지 하고 있다는 답변만이 돌아왔다.
§3.50.13eunt agmine ad urbem et Aventinum insidunt, ut quisque occurrerat, plebem ad repetendam libertatem creandosque tribunos plebis adhortantes.
그들은 대열을 지어 도시로 나아가 아벤티누스 언덕을 점거하고, 만나는 사람마다 평민들에게 자유를 되찾고 호민관을 선출하라고 권고했다.
alia vox nulla violenta audita est.
그 밖에는 어떤 폭력적인 언사도 들리지 않았다.
senatum Sp. Oppius habet.
스푸리우스 옵피우스가 원로원을 소집한다.
§3.50.14nihil placet aspere agi:
강경한 조치를 취해서는 안 된다는 결론에 이르렀다.
§3.50.15quippe ab ipsis datum locum seditioni esse.
왜냐하면 그들 자신이 반란의 빌미를 주었기 때문이었다.
mittuntur tres legati consulares Sp. Tarpeius, C. Iulius, P. Sulpicius, qui quaererent senatus verbis, cuius iussu castra deseruissent, aut quid sibi vellent, qui armati Aventinum obsedissent belloque averso ab hostibus patriam suam cepissent.
전직 집정관인 세 명의 사절, 스푸리우스 타르페이우스, 가이우스 율리우스, 푸블리우스 술피키우스가 파견되어 원로원의 이름으로, 누구의 명령으로 군영을 버렸는지, 혹은 무장한 채 아벤티누스를 점거하고 적들로부터 전쟁의 방향을 돌려 자신들의 조국을 점령한 이들이 무엇을 바라고 있는지 묻게 되었다.
§3.50.16non defuit, quod responderetur;
대답할 말이 부족하지는 않았다.
deerat, qui daret responsum nullodum certo duce nec satis audentibus singulis invidiae se offerre.
그러나 아직 확고한 지도자가 없었고 개인들이 원망의 표적이 될 만큼 용기를 내지 못했기 때문에, 대답을 해줄 사람이 없었다.
id modo a a multitudine conclamatum est, ut L. Valerium et M. Horatium ad se mitterent: iis se daturos responsum.
오직 군중 사이에서 루키우스 발레리우스와 마르쿠스 호라티우스를 자신들에게 보내라, 그들에게는 대답을 주겠다는 외침만이 울려 퍼졌다.