Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §3.46.1-3.46.10

裁決の延期とウェルギニウスへの急報

172 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

アッピウスは一時的に裁決を翌日に延期し、イキリウスの画策によってウェルギニウスへ急報が送られる。アッピウスはウェルギニウスの足留めを謀るが、本人がすでに陣営を出発したため手遅れとなる。

§3.46.1concitata multitudo erat certamenque instare videbatur.
群衆は激昂し、衝突が差し迫っているように見えた。
lictores Icilium circumsteterant;
警護兵たちがイキリウスを取り囲んだ。
nec ultra minas tamen processum est,
しかし、それ以上は、脅しを超える段階に進むことはなかった。
§3.46.2cum Appius non Verginiam defendi ab Icilio, sed inquietum hominem et tribunatum etiam nunc spirantem locum seditionis quaerere diceret.
アッピウスが、イキリウスによってウェルギニアが守られているのではなく、落ち着きのない男で、今なお護民官職への野心を燃やしている者が、暴動を起こすための場所を探しているのだ、と言ったからである。
§3.46.3non praebiturum se illi eo die materiam;
彼はその日、彼に口実を与えるつもりはなかった。
sed ut iam sciret non id petulantiae suae, sed Verginio absenti et patrio nomini et libertati datum, ius eo die se non dicturum neque decretur interpositurum;
しかし、これが自分の横柄さにではなく、不在のウェルギニウスと、父親という名と、そして自由に免じて与えられたものであることを彼が知るように、その日は裁判を執り行わず、判決も下さない。
a M. Claudio petiturum, ut decederet iure suo vindicarique puellam in posterum diem pateretur;
むしろマルクス・クラウディウスに対して、自らの権利を一時的に退き、少女が翌日まで引き渡されるのを猶予することを容認するよう求めるつもりである、と述べた。
§3.46.4quod nisi pater postero die adfuisset, denuntiare se Icilio similibusque Icili, neque legi suae latorem neque decemviro constantiam defore.
もし翌日、父親が出頭しなければ、自分はイキリウスやその同類たちに警告しておくが、自分が制定した法の提案者としての役目にも、10人委員としての毅然たる態度にも欠けることはない。
nec se utique collegarum lictores convocaturum ad coercendos seditionis auctores;
また、暴動の首謀者たちを制圧するために、同僚たちの警護兵をわざわざ召喚することもしない。
contentum se suis lictoribus fore.
自分自身の警護兵だけで十分に事足りるであろう、と言い放った。
§3.46.5cum dilatum tempus iniuriae esset secessissentque advocati puellae, placuit omnium primum fratrem Icili filiumque Numitori, inpigros iuvenes, pergere inde recta ad portam, et, quantum accelerari posset, Verginium acciri e castris:
不法の実行が延期され、少女の支援者たちが引き揚げたとき、何よりもまず、イキリウスの兄弟とヌミトリウスの息子という、敏捷な若者たちが、そこからまっすぐ城門へと向かい、できる限り急いで、陣営からウェルギニウスを呼び戻すことが合意された。
§3.46.6in eo verti puellae salutem, si postero die vindex iniuriae ad tempus praesto esset.
もし翌日、この不法の救済者が時間通りに居合わせるなら、そこに少女の救いがかかっている、と(考えたのである)。
iussi pergunt citatisque equis nuntium ad patrem perferunt.
命じられた彼らは出発し、馬を急がせて父親への急報を届けた。
cum instaret adsertor puellae, §3.46.7ut vindicaret sponsoresque daret, atque id ipsum agi diceret Icilius sedulo tempus terens, dum praeciperent iter nuntii missi in castra, manus tollere undique multitudo et se quisque paratum ad spondendum Icilio ostendere.
少女の(奴隷としての仮)主張者が、彼女の身柄を引き渡すか保証人を立てるよう要求し、イキリウスが、陣営に送られた使者たちが道を急ぐ時間をわざと引き延ばして稼ぐために、まさにその手続きが行われているところだと言い募っている間に、群衆はいたるところで手を挙げ、誰もがイキリウスのために保証人になる用意があることを示した。
§3.46.8atque ille lacrimabundus “gratum est” inquit;
すると彼は涙を浮かべて「感謝します」と言った。
“crastina die vestra opera utar, sponsorum nunc satis est.
「明日、あなたがたの厚意に甘えましょう。 今は保証人は十分に足りています」。
” ita vindicatur Verginia spondentibus propinquis.
こうして、親族たちが保証人となることで、ウェルギニアは(一時的に)引き渡された。
§3.46.9Appius paulisper moratus, ne eius rei causa sedisse videretur, postquam omissis rebus aliis prae cura unius nemo adibat, domum se recepit collegisque in castra scribit, ne Verginio commeatum dent atque etiam in custodia habeant.
アッピウスは、その一件のために法廷に座っていたかのように見えないよう、しばらくの間とどまっていたが、その一事への心配から他のすべての事柄が放置されて誰も出頭しなくなったため、自宅へ戻り、陣営にいる同僚たちに向けて、ウェルギニウスに休暇を与えず、さらに彼を拘留しておくよう手紙を書いた。
§3.46.10inprobum consilium serum, ut debuit, fuit, et iam commeatu sumpto profectus Verginius prima vigilia erat, cum postero die mane de retinendo eo nequiquam litterae redduntur.
その邪悪な企ては、当然の報いとして、手遅れであった。 翌日の朝、彼を留め置くようにとの手紙が虚しく届けられたときには、ウェルギニウスはすでに休暇を得て、第一夜警時に出発していたのである。

語釈・文法注

  1. §3.46.2cum Appius ... diceret — 接続法過去 `diceret` を伴う `cum` 節。ここでは、イキリウスの告発に対して衝突がそれ以上進まなかった背景としての状況や理由を説明する「歴史的・記述的 `cum`」として機能している。
  2. §3.46.3non praebiturum se — 間接話法(oratio obliqua)の開始を示し、伝達動詞(`dixit` など)が省略されている。対格不定詞の主語 `se` はアッピウスを指し、`praebiturum` は `praebiturum esse` の `esse` が省略された将来能動不定詞である。これに続く `petiturum` も同様の構造をなす。
  3. §3.46.4neque legi suae latorem neque decemviro constantiam defore — 間接話法内の対格不定詞構文。`defore` は `defuturum esse` の縮約形。与格の `legi suae latorem`(自分の法の提案者、すなわちアッピウス自身)と `decemviro`(10人委員としてのアッピウス自身)が `defore` に係り、主語対格である `lator`(実際には省略)および `constantiam` に不足することはない、という二重の否定表明を構成している。
  4. §3.46.7sedulo tempus terens, dum praeciperent iter nuntii — 接続詞 `dum` が接続法 `praeciperent` を伴うことで、単なる時間的限界(〜するまで)ではなく、主語であるイキリウスの「使者たちが先に出発する時間を稼ぐために」という意図・目的のニュアンスを含んでいる。`praecipere iter` は「あらかじめ道を進んでおく」「先発する」の意。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §3.46.1-3.46.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:3.46.1-3.46.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。