Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §3.4.1-3.4.11

フリウスの包囲と元老院最終勧告の発令

130 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

新たな執政官のもとでアイクィ族・ウォルスキ族が反乱を企て、植民市アンティウムも同調する。執政官フリウスの軍勢が敵に包囲され、ローマでは危機に対処するため「元老院最終勧告」が下され、前執政官クィンクティウスが救援軍の指揮官に任命される。

§3.4.1consules inde A. Postumius Albus, Sp. Furius Fusus.
次いで、アウルス・ポストゥミウス・アルブスとスプリウス・フリウス・フススが執政官となった。
Furios Fusios scripsere quidam;
一部の者は「フリウス(複数)」を「フシウス」と書いている。
id admoneo, ne quis inmutationem virorum ipsorum esse, quae nominum est, putet.
私はこのことを注意しておく。 名前の変化であるものを、人物そのものの交代であると誰かが思わないようにするためである。
§3.4.2haud dubium erat, quin cum Aequis alter consulum bellum gereret.
執政官の一人がアイクィ族と戦争を行うことは疑いなかった。
itaque Aequi ab Ecetranis Volscis praesidium petiere;
それゆえアイクィ族は、ウォルスキ族のエケトラ人から支援を求めた。
quo cupide oblato — adeo civitates eae perpetuo in Romanos odio certavere — bellum summa vi parabatur.
それが熱望をもって提供されると(それほどまでに、それらの国家はローマ人に対する不変の憎悪において競い合っていたのである)、戦争は最大の力をもって準備された。
§3.4.3sentiunt Hernici et praedicunt Romanis Ecetranum ad Aequos descisse.
ヘルニキ族はこれに気づき、エケトラ人がアイクィ族の側に寝返ったとローマ人に警告した。
suspecta et colonia Antium fuit, quod magna vis hominum inde, cum oppidum captum esset, confugisset ad Aequos;
植民市アンティウムもまた疑わしかった。 なぜなら、その町が占領された際、そこから多数の人々がアイクィ族のもとに逃亡していたからである。
isque miles per bellum Aequicum vel acerrimus fuit.
そしてその兵士たちは、アイクィ族との戦争において実に最も激しく戦った。
§3.4.4conpulsis deinde in oppida Aequis ea multitudo dilapsa cum Antium redisset, sua sponte iam infidos colonos Romanis abalienavit.
その後、アイクィ族が町へと追い詰められた際、分散したその群衆がアンティウムに戻ると、ただでさえ信頼の置けなくなっていた植民者たちを、自発的にローマ人から離反させた。
§3.4.5necdum matura re cum defectionem parari delatum ad senatum esset, datum negotium est consulibus, ut principibus coloniae Romam excitis quaererent, quid rei esset.
事態がまだ熟していないうちに、反乱が準備されていることが元老院に報告されると、執政官たちに任務が与えられた。 すなわち、植民市の指導者たちをローマに呼び寄せ、事の真相が何であるかを調査することである。
§3.4.6qui cum haud gravate venissent, introducti a consulibus ad senatum ita responderunt ad interrogata, ut magis suspecti quam venerant dimitterentur.
彼らは嫌がることなくやって来たが、執政官たちによって元老院に紹介され、質問に対して、来た時よりもさらに疑わしいと思われて帰されるような回答をした。
bellum inde haud dubium haberi.
それによって、戦争はもはや疑い得ないものとみなされた。
§3.4.7Sp. Furius, consulum alter, cui ea provincia evenerat, profectus in Aequos Hernicorum in agro populabundum hostem invenit ignarusque multitudinis, quia nusquam universa conspecta fuerat, inparem copiis exercitum temere pugnae commisit.
執政官の一人で、その任務が割り当てられていたスプリウス・フリウスは、アイクィ族の領土へと出発し、ヘルニキ族の土地で略奪を行っている敵を発見した。 しかし、敵の全容がどこにも一度に見えていなかったためにその数を把握しておらず、兵力で劣る自軍を軽率にも戦闘に投入した。
§3.4.8primo concursu pulsus se intra castra recepit.
最初の衝突で撃退され、彼は陣営内へと退却した。
neque is finis periculi fuit;
そしてそれが危険の終わりではなかった。
namque et proxima nocte et postero die tanta vi castra sunt circumsessa atque oppugnata, ut ne nuntius quidem inde mitti Romam posset.
というのも、続く夜も、また翌日も、あまりの猛勢で陣営が包囲され攻撃されたため、そこからローマへ使者を送ることさえできなかったからである。
§3.4.9Hernici et male pugnatum et consulem exercitumque obsideri nuntiaverunt tantumque terrorem incussere patribus, ut, quae forma senatus consulti ultimae semper necessitatis habita est, Postumio, alteri consulum, negotium daretur, videret, ne quid res publica detrimenti caperet.
ヘルニキ族が、戦況が不利であること、そして執政官と軍隊が包囲されていることを報告し、元老院議員たちに多大な恐怖を与えたため、常に最終的な非常事態とみなされる形式の元老院決議をもって、もう一人の執政官ポストゥミウスに、国家が何ら損害を被らないよう配慮する任務が与えられた。
§3.4.10ipsum consulem Romae manere ad conscribendos omnes, qui arma ferre possent, optimum visum est;
執政官自身は、武器を執ることのできるすべての者を徴募するためにローマに留まるのが最善と判断された。
pro consule T. Quinctium subsidio castris cum sociali exercitu mitti;
そして前執政官ティトゥス・クィンクティウスが、同盟軍を率いて陣営を救援するために派遣されることとなった。
ad eum explendum Latini Hernicique §3.4.11et colonia Antium dare Quinctio subitarios milites — ita tum repentina auxilia appellabant — iussi.
この軍隊を補充するために、ラティウム人やヘルニキ族、および植民市アンティウムは、クィンクティウスに対して急造兵(当時は急な増援部隊をそう呼んでいた)を提供するよう命じられた。

語釈・文法注

  1. §3.4.1Furios Fusios — 古代ラテン語における母音間の s から r への音韻変化(ロータシズム)により、かつて Fusius と綴られていた家名が後に Furius に変化した歴史的背景に言及している。著者は、これが同名の異なる家系への変更ではなく、単なる正書法の違い(名前の変遷)であることを注意喚起している。
  2. §3.4.9quae forma senatus consulti ultimae semper necessitatis habita est — 先行詞(ここでは元老院決議の「形式」である *forma*)を関係節内に引き込んだ、いわゆる先取り構造。「元老院最終勧告」の公式定型句 *videret ne quid res publica detrimenti caperet*(国家が損害を被らないよう執政官は配慮せよ)を指す。
  3. §3.4.10ad eum explendum — 前置詞 *ad* と動形容詞(ゲルンディウム的形容詞)の組み合わせで目的を表す(「彼(の軍勢)を満たす・補充するために」)。*eum* は *sociali exercitu*(同盟軍)を指す代名詞。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §3.4.1-3.4.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:3.4.1-3.4.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。