Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §3.37.1-3.37.8

十人官による平民弾圧の激化と貴族層の動向

163 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

平民はかつて恐れていた貴族の態度を伺って自由を求めるが、十人官たちは元老院議員からの憎悪を受けつつも、若い貴族たちを配下として平民への略奪と暴力を苛烈化させる。

§3.37.1circumspectare tum patriciorum vultus plebei et inde libertatis captare auram, unde servitutem timendo in eum statum rem publicam adduxerant.
その時、平民たちは貴族たちの表情を伺い、かつて隷属を恐れるあまり国家をあのような状態へと追い込んだ、まさにその人々から自由の兆しを掴もうとしていた。
§3.37.2primores patrum odisse decemviros, odisse plebem;
元老院の第一人者たちは十人官を憎み、平民を憎んでいた。
nec probare, quae fierent, et credere haud indignis accidere;
彼らは今起こっていることを是認せず、平民たちにふさわしい災厄が降りかかっているのだと考えていた。
avide ruendo ad libertatem in servitutem elapsos iuvare nolle, cumulari quoque iniurias, §3.37.3ut taedio praesentium consules duo tandem et status pristinus rerum in desiderium veniant.
自由へと貪欲に突き進むあまり隷属へと転落した者たちを助けたいとは思わず、また、現在の状況への嫌気によって、ついに二人の執政官と以前の国家体制が待望されるようになるために、不正が積み重なること[を望んでいた]。
§3.37.4iam et processerat pars maior anni, et duae tabulae legum ad prioris anni decem tabulas erant adiectae, nec quicquam iam supererat, si eae quoque leges centuriatis comitiis perlatae essent, cur eo magistratu rei publicae opus esset.
年の大部分はすでに経過しており、前年の十枚の板碑に二枚の法律の板碑が付け加えられていた。 もしそれらの法律も兵員会で可決されたならば、もはや国家にその官職が必要である理由は何も残されていなかった。
§3.37.5expectabant, quam mox consulibus creandis comitia edicerentur.
人々は、執政官を選出するための民会がどれほど早く公示されるかを待ち望んでいた。
id modo plebes agitabat, quonam modo tribuniciam potestatem, munimentum libertati, remintermissam repararent, cum interim mentio comitiorum nulla fieri.
平民は、自由の防壁であり、一時中断されていた制度である護民官権限をどのようにして再建すべきかということばかりを論じていたが、その間、民会の言及は全くなされなかった。
§3.37.6et decemviri, qui primo tribunicios homines, quia id populare habebatur, circum se ostentaverant plebei, patriciis iuvenibus saepserant latera.
そして十人官たちは、以前はそれが民衆の好むところと考えられていたために、かつて護民官であった人々を平民に示すように自分の周囲にはべらせていたが、[今や]若い貴族たちで身辺を固めていた。
eorum catervae tribunalia obsederant.
彼らの群れが裁判壇を取り囲んでいた。
§3.37.7hi ferre agere plebem plebisque res, cum fortuna, quidquid cupitum foret, potentioris esset.
彼らは平民とその財産を略奪したが、それは望まれたものは何であれ、強者の獲物となったからである。
§3.37.8et iam ne tergo quidem abstinebatur: virgis caedi, alii securi subici, et, ne gratuita crudelitas esset, bonorum donatio sequi domini supplicium.
そしてもはや肉体に対しても手が控えられなかった。 ある者は鞭で打たれ、他の者は斧の下に置かれた。 そして、残酷さが無報酬に終わらないよう、主人の処刑に財産の没収が伴った。
hac mercede iuventus nobilis corrupta non modo non ire obviam iniuriae, sed propalam licentiam suam malle quam omnium libertatem.
この分け前によって堕落した高貴な若者たちは、不正に立ち向かおうとしないばかりか、万人の自由よりも自分たちの公然たる放縦を望んだ。

語釈・文法注

  1. 3.37.1inde ... unde — 副詞 `inde`(そこから)と関係副詞 `unde`(どこから〜そこから)の相関。これらは具体的には貴族たち(`patriciorum`)を指している。かつて平民が貴族たちの支配を恐れて十人官設立に走り、自ら独裁を招いた、その同じ貴族たちの表情から、今や自由への希望を見出そうとしているという皮肉な対比を示す。
  2. 3.37.2cumulari quoque iniurias — 受動態不定詞 `cumulari` の解釈。前の歴史的不定詞群(`odisse`, `credere`, `nolle`)に続き、平民が受ける不正がさらに積み重なることを「望んでいた(`optare` や `velle` などの省略)」とする解釈が、後に続く目的・結果の `ut ... veniant` 節(〜となるように)との論理的整合性から最も自然である。歴史的不定詞として「不正もまた積み重なっていった」と取ることも可能だが、元老院議員たちの平民に対する冷淡な意図を説明する文脈に適合させるため、前者の解釈を採用している。
  3. 3.37.4si eae quoque leges centuriatis comitiis perlatae essent — 条件節の中の接続法過去完了 `perlatae essent` は、過去の時点から見た未来完了(もし可決されたならば)を表す。主節の未完了過去 `supererat` (残されていなかった)に対して、条件が成立したと仮定した状況を提示している。
  4. 3.37.5cum interim mentio comitiorum nulla fieri — 時を表す接続詞 `cum` の後ろで、動詞 `fieri` が歴史的不定詞として用いられている。`cum interim`(その間、しかしながら)を伴うことで、平民が護民官権限の再建にばかり気を取られている一方で、支配者側が民会開催の手続きを完全に無視しているという、対照的な二つの事態の同時進行を鮮明に描写している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §3.37.1-3.37.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:3.37.1-3.37.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。