Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §3.24.1-3.24.11

ウォルスキウス告発と護民官たちの4選

150 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

護民官たちはアエクィ族との戦争を元老院による法案引き延ばしの計略と非難して闘争を続ける一方、カエソの有罪判決の際に偽証したウォルスキウスの告発が護民官の妨害に遭う。最終的に護民官たちは関心を自身の4選へとそらし、執政官たちの反対を押し切って再任を果たす。

§3.24.1hoc bello perfecto tribunicium domi bellum patres territat.
この戦争が完了すると、国内での護民官による闘争が元老院議員たちを怯えさせた。
clamant fraude fieri, quod foris teneatur exercitus;
護民官たちは、軍勢が国外に留め置かれているのは謀略によるものだと大声で主張した。
frustrationem eam legis tollendae esse: se nihilo minus rem susceptam peracturos.
それは法案を廃案にするための引き延ばしであり、自分たちはそれにもかかわらず、企てた事柄を成し遂げるつもりであると叫んだ。
§3.24.2obtinuit tamen L. Lucretius, praefectus urbis, ut actiones tribuniciae in adventum consulum differrentur.
しかし、都市長官ルキウス・ルクレティウスは、護民官の活動を執政官たちの到着まで延期させることを勝ち取った。
erat et nova exorta causa motus.
また、新たな紛争の原因も生じていた。
§3.24.3A. Cornelius et Q. Servilius quaestores M. Volscio, quod falsus haud dubie testis in Caesonem extitisset, diem dixerant.
財務官アウルス・コルネリウスとクイントゥス・セルウィリウスが、マルクス・ウォルスキウスに対し、彼がカエソに対して疑いなく偽りの証人として現れたという理由で、公判を請求していた。
multis enim emanabat indiciis neque fratrem Volsci, §3.24.4ex quo semel fuerit aeger, umquam non modo visum in publico, sed ne adsurrexisse quidem ex morbo multorumque tabe mensum mortuum, §3.24.5nec iis temporibus, in quae testis crimen coniecisset, Caesonem Romae visum, adfirmantibus, qui una meruerant, secum eum tum frequentem ad signa sine ullo commeatu fuisse.
というのも、多くの証拠から、ウォルスキウスの兄弟が、一度病気になって以来、人前に姿を見せたことがないばかりか、病床から起き上がりさえせず、何ヶ月もの衰弱の末に死亡したこと、また、証人が罪を帰したその時期に、カエソがローマで目撃されなかったこと――これらは一緒に従軍していた者たちが、当時彼が彼らとともにいかなる休暇もなしに軍旗のもとに精勤していたと言明していることによっても裏付けられていた――が明らかになっていたからである。
nisi ita esset, multi privatim ferebant Volscio iudicem.
もしそうでなかったなら、多くの人々が個人としてウォルスキウスに対して判事を提案していたであろう。
§3.24.6cum ad iudicium ire non auderet, omnes eae res in unum congruentes haud magis dubiam damnationem Volsci, quam Caesonis Volscio teste fuerat, faciebant.
彼が裁判に出廷する勇気を持てなかったため、これらすべての事柄が一つに合致し、ウォルスキウスの有罪判決を、かつてウォルスキウスが証人であったときのカエソの有罪判決に劣らず確実なものにしていた。
§3.24.7in mora tribuni erant, qui comitia quaestores habere de reo, nisi prius habita de lege essent, passuros negabant.
護民官たちが遅延の原因となっていた。 彼らは、あらかじめ法案に関する民会が催されないならば、財務官たちが被告に関する民会を催すのを許さないと拒否した。
ita extracta utraque res in consulum adventum est.
こうして、双方の件は執政官たちの到着まで引き延ばされた。
§3.24.8qui ubi triumphantes victore cum exercitu urbem inierunt, quia silentium de lege erat, perculsos magna pars credebant tribunos.
執政官たちが勝利した軍勢とともに凱旋して市内に入ったとき、法案について何ら取り沙汰されなかったため、市民の大部分は護民官たちが意気消沈したと信じていた。
§3.24.9at illi — etenim extremum anni iam erat — quartum adfectantes tribunatum in comitiorum disceptationem ab lege certamen averterant.
しかし、彼ら――というのも、すでに年の終わりであったからだが――は、4回目の護民官職の留任を狙って、闘争の焦点を法案から民会の論争へとそらせていた。
et cum consules nihilo minus adversus continuationem tribunatus, quam si lex minuendae suae maiestatis causa promulgata ferretur, tetendissent, victoria certaminis penes tribunos fuit.
そして、執政官たちが、あたかも自らの権威を縮小するための法案が提出されたかのように、護民官職の留任に対して激しく対抗したにもかかわらず、闘争の勝利は護民官たちの手に帰した。
eodem anno Aequis pax est petentibus data.
同じ年に、アエクィ族に彼らの懇願に応じて和平が与えられた。
§3.24.10census, res priore anno inchoata, perficitur;
前年に開始されていた国勢調査が完了した。
idque lustrum ab origine urbis decimum conditum ferunt.
そしてその清めの儀式は、建国以来10回目の挙行であると言われている。
censa civium capita centum septendecim milia trecenta undeviginti.
登録された市民の頭数は11万7319人であった。
§3.24.11consulum magna domi bellique eo anno gloria fuit, quod et foris pacem peperere, et domi etsi non concors, minus tamen quam alias infesta civitas fuit.
執政官たちのその年の国内および軍事における栄光は大きなものであった。 なぜなら、国外では和平をもたらし、国内では、国家は一致団結してはいなかったものの、他の時期に比べれば敵対的ではなかったからである。

語釈・文法注

  1. 3.24.1fraude fieri, quod foris teneatur exercitus — clamant に導かれる対格不定詞構文で、fraude fieri(謀略によって行われている)の非人称表現に対し、quod で始まる名詞節(軍勢が国外に留め置かれていること)が実質的な主語となっている。fraude は「謀略、だまし」を意味する手段・様態の奪格。
  2. 3.24.5ferebant — 反実仮想の条件節 nisi ita esset に対応する帰結節の動詞。通常の文法規則であれば接続法未完了過去(ferrent)が期待されるが、直説法未完了過去を用いることで、事態の切迫性や、実際にそうしようとしていた事実、あるいは準備がすでに整っていたことを強調する表現(直説法未完了過去の反実仮想的用法)となっている。
  3. 3.24.8magna pars credebant — 集合名詞である単数主語 magna pars に対して、複数動詞 credebant が一致している。これは文法的な形式の一致ではなく、主語が表す複数の個人の意味(「多くの人々」)を優先した「意味による一致」(synesis)の典型例。
  4. 3.24.9nihilo minus... quam si — nihilo minus(それにもかかわらず、少しも劣らず)と quam si(〜であるかのように)が組み合わさり、「まるで〜であるかの場合と全く同様に」という仮定の比較を表す。続く接続法 ferretur(未完了過去)は反実仮想の条件を提示している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §3.24.1-3.24.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:3.24.1-3.24.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。