§3.24.1hoc bello perfecto tribunicium domi bellum patres territat.
이 전쟁이 마무리되자, 국내에서의 호민관들의 투쟁이 원로원 의원들을 공포에 떨게 했다.
clamant fraude fieri, quod foris teneatur exercitus;
호민관들은 군대가 국외에 묶여 있는 것이 음모에 의한 것이라고 외쳤다.
frustrationem eam legis tollendae esse: se nihilo minus rem susceptam peracturos.
그것은 법안을 폐기하기 위한 지연책이며, 자신들은 그럼에도 불구하고 착수한 일을 완수할 것이라고 소리 높였다.
§3.24.2obtinuit tamen L. Lucretius, praefectus urbis, ut actiones tribuniciae in adventum consulum differrentur.
그러나 도시 장관 루키우스 루크레티우스는 호민관의 활동을 집정관들이 도착할 때까지 연기하는 결정을 관철시켰다.
erat et nova exorta causa motus.
또한 새로운 동요의 원인도 발생해 있었다.
§3.24.3A. Cornelius et Q. Servilius quaestores M. Volscio, quod falsus haud dubie testis in Caesonem extitisset, diem dixerant.
재무관 아울루스 코르넬리우스와 퀸투스 세르빌리우스가 마르쿠스 볼스키우스를 상대로, 그가 카에소에 대해 의심할 여지 없이 거짓 증인으로 나섰다는 이유로 공판을 청구했다.
multis enim emanabat indiciis neque fratrem Volsci, §3.24.4ex quo semel fuerit aeger, umquam non modo visum in publico, sed ne adsurrexisse quidem ex morbo multorumque tabe mensum mortuum, §3.24.5nec iis temporibus, in quae testis crimen coniecisset, Caesonem Romae visum, adfirmantibus, qui una meruerant, secum eum tum frequentem ad signa sine ullo commeatu fuisse.
왜냐하면 많은 증거를 통해 볼스키우스의 형제가, 한 번 앓아누운 이래로 대중 앞에 모습을 드러낸 적이 결코 없었을 뿐만 아니라 병상에서조차 일어나지 못하고 여러 달 동안의 쇠약 끝에 사망했다는 것, 그리고 증인이 혐의를 씌운 그 시기에 카에소가 로마에서 목격되지 않았고, 그와 함께 복무했던 자들이 당시 그가 어떠한 휴가도 없이 군기 아래에서 자신들과 늘 함께 있었다고 확언한 사실이 밝혀지고 있었기 때문이다.
nisi ita esset, multi privatim ferebant Volscio iudicem.
만약 그렇지 않았다면 많은 이들이 개인적으로 볼스키우스에게 판사를 제안했을 것이다.
§3.24.6cum ad iudicium ire non auderet, omnes eae res in unum congruentes haud magis dubiam damnationem Volsci, quam Caesonis Volscio teste fuerat, faciebant.
그가 재판에 출두할 용기를 내지 못하자, 이 모든 정황이 하나로 결합되어 볼스키우스의 유죄 판결을 과거 볼스키우스가 증인이었을 때의 카에소의 유죄 판결 못지않게 확실한 것으로 만들었다.
§3.24.7in mora tribuni erant, qui comitia quaestores habere de reo, nisi prius habita de lege essent, passuros negabant.
호민관들이 지연 요소가 되었다. 그들은 법안에 관한 민회가 먼저 열리지 않는다면, 재무관들이 피고인에 관한 민회를 개최하는 것을 허용하지 않겠다고 거부했다.
ita extracta utraque res in consulum adventum est.
이리하여 두 일 모두 집정관들이 도착할 때까지 미뤄졌다.
§3.24.8qui ubi triumphantes victore cum exercitu urbem inierunt, quia silentium de lege erat, perculsos magna pars credebant tribunos.
집정관들이 승리한 군대와 함께 개선하며 도성에 들어섰을 때, 법안에 관해 침묵이 흘렀기 때문에 대다수의 사람들은 호민관들이 기가 죽었다고 믿었다.
§3.24.9at illi — etenim extremum anni iam erat — quartum adfectantes tribunatum in comitiorum disceptationem ab lege certamen averterant.
그러나 그들은 — 실제로 이미 한 해의 마지막이었기 때문인데 — 네 번째 호민관직을 노리며 투쟁의 초점을 법안에서 민회 논쟁으로 돌려놓은 상태였다.
et cum consules nihilo minus adversus continuationem tribunatus, quam si lex minuendae suae maiestatis causa promulgata ferretur, tetendissent, victoria certaminis penes tribunos fuit.
그리고 집정관들이 호민관직의 유임에 반대하여, 마치 자신의 권위를 축소하기 위한 법안이 발의되어 통과되는 것처럼 격렬히 대항했음에도 불구하고, 투쟁의 승리는 호민관들의 몫이 되었다.
eodem anno Aequis pax est petentibus data.
같은 해에 에쿠이인들에게 그들의 요청에 따라 평화가 주어졌다.
§3.24.10census, res priore anno inchoata, perficitur;
전해에 시작된 국세조사 사업이 완료되었다.
idque lustrum ab origine urbis decimum conditum ferunt.
그리고 이 정화 의식은 건국 이래 열 번째로 거행된 것이라고 전해진다.
censa civium capita centum septendecim milia trecenta undeviginti.
등록된 시민의 머릿수는 11만 7,319명이었다.
§3.24.11consulum magna domi bellique eo anno gloria fuit, quod et foris pacem peperere, et domi etsi non concors, minus tamen quam alias infesta civitas fuit.
집정관들은 그해 국내와 군사 양면에서 큰 영광을 누렸다. 국외에서는 평화를 가져왔고, 국내에서는 비록 화합하지는 못했으나 다른 때보다는 덜 대립적인 상태를 유지했기 때문이다.