§3.22.1consules creati Q. Fabius Vibulanus tertium et L. Cornelius Maluginensis.
クィントゥス・ファビウス・ウィブラヌスが3度目、ルキウス・コルネリウス・マルギネンシスが執政官に選出された。
census actus eo anno;
この年、国勢調査が行われた。
lustrum propter Capitolium captum, consulem occisum condi religiosum fuit.
カピトリウムが占拠され、執政官が殺害されたため、国を清める儀式を完了することは、宗教的障害があるとされた。
§3.22.2Q. Fabio, L. Cornelio consulibus principio statim anni res turbulentae.
クィントゥス・ファビウスとルキウス・コルネリウスが執政官であった年の初めから、直ちに事態は不穏となった。
instigabant plebem tribuni; bellum ingens a Volscis et Aequis Latini atque Hernici nuntiabant: iam Antii Volscorum legiones esse.
護民官たちは平民を煽動し、ラティウム人とヘルニキ人は、ウォルスキ族とアエクィ族による大戦争が迫っていること、すでにアンティウムにウォルスキ族の軍勢がいることを報告した。
et ipsam coloniam ingens metus erat defecturam;
また、その植民市自体も離反するのではないかという大きな懸念があった。
aegreque impetratum a tribunis, ut bellum praeverti sinerent.
そして、護民官たちから、まず戦争に対処することを許すという合意がかろうじて得られた。
consules inde partiti provincias:
その後、執政官たちは職務を分担した。
§3.22.3Fabio ut legiones Antium duceret datum, Cornelio ut Romae praesidio esset, ne qua pars hostium, qui Aequis mos erat, ad populandum veniret.
ファビウスには軍勢を率いてアンティウムに進軍することが与えられ、コルネリウスには、アエクィ族の常套手段であるように、敵の一部が略奪に襲来することのないよう、ローマの守備に当たることが割り当てられた。
§3.22.4Hernici et Latini iussi milites dare ex foedere;
ヘルニキ人とラティウム人は条約に基づいて兵士を提供するよう命じられた。
duaeque partes sociorum in exercitu, tertia civium fuit.
軍勢の3分の2は同盟国兵、3分の1は市民兵であった。
postquam ad diem praestitutum venerunt socii, consul extra portam Capenam castra locat.
同盟軍があらかじめ定められた日に到着すると、執政官はカペーナ門の外に陣を張った。
inde lustrato exercitu Antium profectus haud procul oppido stativisque hostium consedit.
そこから軍を清めた後、アンティウムに出発し、町と敵の常設陣地から遠くない場所に陣を構えた。
§3.22.5ubi cum Volsci, quia nondum ab Aequis venisset exercitus, dimicare non ausi, quem ad modum quieti vallo se tutarentur, pararent, postero die Fabius non permixtam unam sociorum civiumque, sed trium populorum tres separatim acies circa vallum hostium instruxit;
そこで、ウォルスキ族は、アエクィ族からの軍勢がまだ到着していなかったために戦おうとせず、どのようにして静かに土塁によって身を守るかという準備をしていたが、翌日、ファビウスは、同盟軍と市民兵が混ざり合った一つの陣列ではなく、3つの民族のそれぞれ別個の3つの陣列を敵の土塁の周りに配置した。
ipse erat medius cum legionibus Romanis.
彼自身はローマの軍団を率いて中央に位置した。
§3.22.6inde signum observare iussit, ut pariter et socii rem inciperent referrentque pedem, si receptui cecinisset.
その後、彼は合図に注意するよう命じた。 それは、同盟軍も同時に戦闘を開始し、もし退却の合図が吹かれたならば後退するためであった。
equites item suae cuique parti post principia collocat.
同様に、騎兵をそれぞれの部隊の第一列の背後に配置した。
§3.22.7ita trifariam adortus castra circumvenit et, cum undique instaret, non sustinentes impetum Volscos vallo deturbat.
このようにして3方向から攻撃を仕掛けて陣営を包囲し、あらゆるところから迫ると、突撃に耐えられなくなったウォルスキ族を土塁から追い落とした。
transgressus inde munitiones pavidam turbam inclinatamque in partem unam castris expellit.
そこから防壁を乗り越え、怯え、一方向に崩れかかった群衆を陣営から追い出した。
§3.22.8inde effuse fugientes eques, cui superare vallum haud facile fuerat, cum ad id spectator pugnae adstitisset, libero campo adeptus parte victoriae fruitur territos caedendo.
その後、四方に散って逃げる敵に対し、土塁を越えることが容易ではなかったためにその時まで戦いの傍観者として立っていた騎兵が、遮るもののない平地で追いつき、怯える者たちを斬り倒すことで勝利の分け前を享受した。
§3.22.9magna et in castris et extra munimenta caedes fugientium fuit, sed praeda maior, quia vix arma secum efferre hostis potuit.
陣営の中でも防壁の外でも、逃げる者たちの凄まじい虐殺が行われたが、戦利品はさらに大きかった。 なぜなら、敵は武器を携えて持ち出すことがほとんどできなかったからである。
deletusque exercitus foret, ni fugientis silvae texissent.
そして、もし森が逃げる者たちを覆い隠さなかったならば、軍勢は全滅していたであろう。