§3.22.1consules creati Q. Fabius Vibulanus tertium et L. Cornelius Maluginensis.
퀸투스 파비우스 위불라누스가 세 번째로, 루키우스 코르넬리우스 말루기넨시스가 집정관으로 선출되었다.
census actus eo anno;
그해에 인구 조사가 시행되었다.
lustrum propter Capitolium captum, consulem occisum condi religiosum fuit. §3.22.2Q. Fabio, L. Cornelio consulibus principio statim anni res turbulentae.
카피톨리움이 점령당하고 집정관이 살해되었기 때문에, 정화 의식을 마무리하는 것은 종교적 장애가 있다고 여겨졌다. 퀸투스 파비우스와 루키우스 코르넬리우스가 집정관이던 해의 벽두부터 즉각 사태가 요동쳤다.
instigabant plebem tribuni; bellum ingens a Volscis et Aequis Latini atque Hernici nuntiabant: iam Antii Volscorum legiones esse.
호민관들은 평민들을 선동하고 있었고, 라티움인들과 헤르니키인들은 볼스키인들과 에쿠이인들로부터 엄청난 전쟁이 닥쳤음을, 즉 이미 안티움에 볼스키인들의 군단이 와 있음을 알렸다.
et ipsam coloniam ingens metus erat defecturam;
또한 그 식민시 자체가 배반할 것이라는 큰 두려움이 있었다.
aegreque impetratum a tribunis, ut bellum praeverti sinerent.
그리고 호민관들로부터 전쟁에 먼저 대처하도록 허용해 달라는 승인을 간신히 얻어냈다.
consules inde partiti provincias: §3.22.3Fabio ut legiones Antium duceret datum, Cornelio ut Romae praesidio esset, ne qua pars hostium, qui Aequis mos erat, ad populandum veniret. §3.22.4Hernici et Latini iussi milites dare ex foedere;
그 후 집정관들은 임무를 분담했다. 파비우스에게는 군단을 이끌고 안티움으로 진군하는 임무가 주어졌고, 코르넬리우스에게는 에쿠이족의 관습인 것처럼 적의 일부가 약탈하러 오는 일이 없도록 로마를 수비하는 임무가 주어졌다. 헤르니키인들과 라티움인들은 조약에 따라 군사를 제공하라는 명령을 받았다.
duaeque partes sociorum in exercitu, tertia civium fuit.
군대 중 동맹국 병사가 3분의 2였고, 시민 병사가 3분의 1이었다.
postquam ad diem praestitutum venerunt socii, consul extra portam Capenam castra locat.
정해진 기일에 동맹국 군사들이 도착하자, 집정관은 카페나 문 밖에 진영을 마련했다.
inde lustrato exercitu Antium profectus haud procul oppido stativisque hostium consedit. §3.22.5ubi cum Volsci, quia nondum ab Aequis venisset exercitus, dimicare non ausi, quem ad modum quieti vallo se tutarentur, pararent, postero die Fabius non permixtam unam sociorum civiumque, sed trium populorum tres separatim acies circa vallum hostium instruxit;
거기서 군대를 정화한 후 안티움으로 출발하여, 도시와 적의 상설 진영에서 멀지 않은 곳에 자리를 잡았다. 거기서 볼스키인들은 에쿠이족의 군대가 아직 도착하지 않았기 때문에 감히 싸우려 하지 않고, 어떻게 하면 조용히 방벽으로 자신들을 보호할 것인지 준비하고 있었는데, 다음 날 파비우스는 동맹국 병사와 시민 병사가 뒤섞인 하나의 대열이 아니라, 세 민족의 세 개의 개별적인 대열을 적의 방벽 주위에 배치했다.
ipse erat medius cum legionibus Romanis. §3.22.6inde signum observare iussit, ut pariter et socii rem inciperent referrentque pedem, si receptui cecinisset.
그 자신은 로마 군단과 함께 중앙에 있었다. 그 후 그는 신호를 주시하라고 명령했으니, 이는 동맹국 병사들도 동시에 전투를 개시하고, 만약 후퇴 신호가 울린다면 물러나게 하기 위함이었다.
equites item suae cuique parti post principia collocat. §3.22.7ita trifariam adortus castra circumvenit et, cum undique instaret, non sustinentes impetum Volscos vallo deturbat.
또한 기병들을 각 부대의 전열 후방에 배치했다. 이처럼 세 갈래로 공격하여 진영을 포위하고 사방에서 압박해 들어가자, 돌격을 견디지 못한 볼스키인들을 방벽에서 몰아냈다.
transgressus inde munitiones pavidam turbam inclinatamque in partem unam castris expellit. §3.22.8inde effuse fugientes eques, cui superare vallum haud facile fuerat, cum ad id spectator pugnae adstitisset, libero campo adeptus parte victoriae fruitur territos caedendo. §3.22.9magna et in castris et extra munimenta caedes fugientium fuit, sed praeda maior, quia vix arma secum efferre hostis potuit.
그 뒤 방벽을 넘어, 겁에 질려 한쪽으로 무너진 군중을 진영 밖으로 몰아냈다. 그 뒤 사방으로 흩어져 달아나는 자들을, 방벽을 넘기가 쉽지 않아 그때까지 전투의 방관자로 서 있었던 기병들이 탁 트인 평원에서 따라잡아, 겁에 질린 자들을 베어 넘김으로써 승리의 몫을 누렸다. 진영 안에서도 방벽 밖에서도 달아나는 자들의 대대적인 학살이 자행되었으나, 노획물은 그보다 더 많았으니, 왜냐하면 적이 무기를 지니고 탈출하는 일이 거의 불가능했기 때문이다.
deletusque exercitus foret, ni fugientis silvae texissent.
그리고 만약 숲이 달아나는 자들을 가려주지 않았다면, 군대는 전멸했을 것이다.