§3.16.1dilucere res magis patribus atque consulibus.
事態は元老院議員たちや執政官たちにとってより明白になった。
praeter ea tamen, quae denuntiabantur, ne Veientium neu Sabinorum id consilium esset timere et, §3.16.2cum tantum in urbe hostium esset, mox Sabinae Etruscaeque legiones ex conposito adessent, tum aeterni hostes Volsci et Aequi non ad populandos, ut ante, fines, sed ad urbem ut ex parte captam venirent.
しかし、公に宣言されていたことのほかに、この計画がウェイイ族やサビニ人のものではないかという恐れがあり、また、これほど多くの敵が市内にいる中で、間もなくサビニやエトルリアの軍勢が手筈通りに到着し、その時、宿敵であるウォルスキ族やアイクイ族が、以前のように領土を略奪するためではなく、すでに部分的に占領された都市へとやって来るのではないかという恐れもあった。
§3.16.3multi et varii timores;
多くの様々な恐れがあった。
inter ceteros eminebat terror servilis, ne suus cuique domi hostis esset, cui nec credere nec non credendo, ne infestior fieret, fidem abrogare satis erat tutum;
その中でも奴隷に対する恐怖が際立っており、各自が自宅に独自の敵を抱えているのではないかと恐れられた。 その敵に対しては、信用することも安全ではなく、さりとて信用しないことでより敵意を募らせぬよう、信頼を拒絶することも十分に安全ではなかった。
§3.16.4vixque concordia sisti videbatur posse.
そして、和合によってしか国家は維持されえないように思われた。
tantum superantibus aliis ac mergentibus malis nemo tribunos aut plebem timebat;
他の災いがあまりにも圧倒し、国家を沈没させそうになっていたため、誰も護民官や平民を恐れてはいなかった。
mansuetum id malum et per aliorum quietem malorum semper exoriens tum quiescere peregrino terrore sopitum videbatur.
あの穏やかな災いは、他の災いが静まっている時に常に発生するものであるが、その時は外からの恐怖によって眠らされ、静まり返っているように見えた。
§3.16.5at id prope unum maxime inclinatis rebus incubuit.
しかし、状況が極めて危機的であった時に、ほぼこのことだけが最も重くのしかかった。
tantus enim tribunos furor tenuit, ut non bellum, sed vanam imaginem belli ad avertendos ab legis cura plebis animos Capitolium insedisse contenderent, patriciorum hospites clientesque;
というのも、これほど大きな狂気が護民官たちを捉えたため、彼らは、カピトリウムを占拠しているのは戦争ではなく、法案への関心から平民の心をそらすための戦争の虚しい幻影であり、貴族の賓客や被護民たちであると主張したからである。
si perlata lege frustra tumultuatos esse se sentiant, maiore quam venerint silentio abituros.
もし法案が通過して、自分たちが無駄に騒ぎを起こしたのだと悟れば、彼らはやって来た時よりも大きな静けさのうちに立ち去るだろう、というのであった。
§3.16.6concilium inde legi perferendae habere avocato populo ab armis.
そのため、彼らは人民を武器から呼び戻し、法案を成立させるための民会を開催した。
senatum interim consules habent alio se maiore ab tribunis metu ostendente, quam quem nocturnus hostis intulerat.
その間、執政官たちは元老院を招集したが、それは、夜の敵がもたらした恐怖よりも、護民官たちによってもたらされる別のより大きな恐怖が姿を現したからであった。