Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §3.15.1-3.15.9

ヘルドニウスによるカピトリウムの奇襲占拠

141 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

新たに就任した執政官のもとで護民官と若手貴族の対立が続く中、サビニ人ヘルドニウス率いる亡命者と奴隷の集団が突如カピトリウムと砦を占拠する。

§3.15.1accipiunt civitatem placidiorem consules C. Claudius, Appi filius, et P. Valerius Publicola.
執政官ガイウス・クラウディウス(アッピウスの息子)とプブリウス・ヴァレリウス・プブリコラが、より平穏になった国家を引き継ぐ。
nihil novi novus annus attulerat;
新しい年は何も新しいものをもたらさなかった。
legis ferendae aut accipiendae cura civitatem tenebat.
法案を提出すること、あるいはそれを受け入れることへの懸念が国家を支配し続けていた。
§3.15.2quantum iuniores patrum plebi se magis insinuabant, eo acrius contra tribuni tendebant, ut plebi suspectos eos criminando facerent: coniurationem factam;
貴族の若者たちが平民の懐に入り込めば入り込むほど、護民官たちは、中傷によって若者たちを平民から怪しまれるようにしようと、それに対抗して激しく努めた。
§3.15.3Caesonem Romae esse; interficiendorum tribunorum, trucidandae plebis consilia inita; id negotii datum ab senioribus patrum, ut iuventus tribuniciam potestatem e re publica tolleret formaque eadem civitatis esset, quae ante Sacrum montem occupatum fuerat.
すなわち、陰謀が企てられた、カエソはローマにいる、護民官たちを殺害し、平民たちを虐殺する計画が立てられた、若者たちが国家から護民官の権限を排除し、聖山が占拠される前と同じ国家形態に戻すようにと、その任務が貴族の年長者たちから与えられたのだ、というものである。
et a Volscis §3.15.4et Aequis statum iam ac prope sollemne in singulos annos bellum timebatur, propiusque aliud novum malum necopinato exortum.
そしてウォルスキ族とアイクイ族からは、毎年の恒例とも言える、今や不変の戦争が懸念されていたが、さらに身近なところに、別の新たな災いが不意に湧き起こった。
§3.15.5exules servique, ad duo milia hominum et quingenti, duce Ap. Herdonio Sabino nocte Capitolium atque arcem occupavere.
亡命者たちと奴隷たち、およそ二千五百人が、サビニ人のアッピウス・ヘルドニウスを指導者として、夜間にカピトリウムと砦を占拠した。
§3.15.6confestim in arce facta caedes eorum, qui coniurare et simul capere arma noluerant;
砦の中では、陰謀に加わることや同時に武器を取ることを拒んだ者たちの殺害がただちに行われた。
alii inter tumultum praecipites pavore in forum devolant;
他の者たちは混乱の最中、恐怖に駆られて真っ逆さまに広場へと逃げ下った。
alternae voces “ad arma!” et “hostes in urbe sunt” audiebantur.
交互に「武器を取れ! 」「敵が市内にいるぞ! 」という叫び声が聞こえた。
§3.15.7consules et armare plebem et inermem pati timebant incerti, quod malum repentinum, externum an intestinum, ab odio plebis an ab servili fraude, urbem invasisset.
執政官たちは、どのような突発的な災いが、外敵によるものか内憂によるものか、平民の憎悪によるものか奴隷の反乱によるものか、市に侵入したのか確信が持てず、平民を武装させることも、武装させないままにしておくことも恐れていた。
sedabant tumultus, sedando interdum movebant;
彼らは騒乱を静めようとしたが、静めることによって時としてかえって騒乱を引き起こした。
nec enim poterat pavida et consternata multitudo regi imperio.
恐怖に怯え狼狽した大衆は、命令によって統治されることができなかったからである。
§3.15.8dant tamen arma, non vulgo, tantum ut incerto hoste praesidium satis fidum ad omnia esset.
それでも彼らは武器を配ったが、一般大衆にではなく、敵が不明である中で、あらゆる事態に対して十分に信頼できる守備隊となる程度にのみであった。
solliciti reliquum noctis incertique, qui homines, quantus numerus hostium esset, in stationibus disponendis ad opportuna omnis urbis loca egere.
不安に駆られ、またどのような人々か、敵の数はどれほどか不確かなまま、彼らは夜の残りを市内のすべての適切な場所に衛兵を配置することに費やした。
lux deinde aperuit bellum ducemque belli.
その後、夜明けが戦争とその指導者を明らかにした。
§3.15.9servos ad libertatem Ap. Herdonius ex Capitolio vocabat: se miserrimi cuiusque suscepisse causam, ut exules iniuria pulsos in patriam reduceret et servitiis grave iugum demeret.
アッピウス・ヘルドニウスはカピトリウムから奴隷たちに自由への呼びかけを行っていた。 自分は最も悲惨な境遇にある者たちの代弁者となり、不当に追放された亡命者たちを祖国に連れ戻し、奴隷たちから重い軛を取り除くために立ち上がったのだ、と。
id malle populo Romano auctore fieri; si ibi spes non sit, se Volscos et Aequos et omnia extrema temptaturum et concitaturum.
彼は、それがローマ人民の後押しによって行われることを望んでいるが、もしそこに希望がないならば、ウォルスキ族やアイクイ族を動かし、あらゆる極端な手段を試み、それらを煽動するつもりである、とした。

語釈・文法注

  1. §3.15.2coniurationem factam — `coniurationem factam (esse)`, `Caesonem Romae esse` などの一連の対格不定詞句(A.c.I.)は、`criminando`(中傷することによって)の内容を説明する間接話法である。
  2. §3.15.3id negotii — 代名詞 `id`(対格、中性単数)に部分属格の `negotii`(中性名詞 `negotium` の単数属格)が結びついた形であり、「その任務」「そのような仕事」を意味する。
  3. §3.15.7incerti, quod malum ... invasisset — 形容詞 `incerti`(主格・複数・男性、主語である `consules` に一致)が、間接疑問節 `quod malum ... invasisset` を従えている。接続法過去完了 `invasisset` は、過去の時点から見た過去(あるいは主節より前の時制)を表す。
  4. §3.15.9se miserrimi cuiusque suscepisse causam — 動詞 `vocabat`(呼んでいた、呼びかけていた)に続く、間接話法の主節(対格+不定詞 `se ... suscepisse`)である。`miserrimi cuiusque` は「最も悲惨な者の一人一人」から「最も悲惨な境遇にあるすべての人々」を指す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §3.15.1-3.15.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:3.15.1-3.15.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。