§3.13.1premebat reum praeter vulgatam invidiam crimen unum, quod M. Volscius Fictor, qui ante aliquot annos tribunus plebis fuerat, testis extiterat se haud multo post,
被告を、世間に広まった憎悪に加えて、一つの罪状が圧迫していた。
§3.13.2quam pestilentia in urbe fuerat, in iuventutem grassantem in Subura incidisse.
それは、数年前に平民護民官であったマルクス・ウォルスキウス・フィクトルが証人として現れ、自分が、市内で疫病が流行した直後、スブラで暴れ回っている若者たちに遭遇した、と証言したことであった。
ibi rixam natam esse, fratremque suum maiorem natu, necdum ex morbo satis validum, pugno ictum ab Caesone cecidisse; §3.13.3semianimem inter manus domum ablatum mortuumque inde arbitrari, nec sibi rem exequi tam atrocem per consules superiorum annorum licuisse.
そこで喧嘩が始まり、彼の兄は、まだ病気から十分に回復していなかったが、カエソによって拳で殴られて倒れ、瀕死の状態で人々の手によって家へ運ばれ、その後に死亡したと彼自身は考えているが、前年々の執政官たちのもとでは、これほど残虐な事件を追及することが自分には許されなかった、ということだった。
haec Volscio clamitante adeo concitati homines sunt, ut haud multum afuerit, quin impetu populi Caeso interiret.
ウォルスキウスがこれらを大声で叫んだため、人々は激しく興奮し、民衆の襲撃によってカエソが殺されそうになるまであと一歩のところであった。
Verginius arripi iubet hominem et in vincula duci.
ウェルギニウスはその男を捕らえ、牢に引いていくよう命じる。
§3.13.4patricii vi contra vim resistunt.
貴族たちは力に対して力をもって抵抗する。
T. Quinctius clamitat, cui rei capitalis dies dicta sit et de quo futurum prope diem iudicium, eum indemnatum indicta causa non debere violari.
ティトゥス・クィンクティウスは、死罪にあたる罪で裁判の日が指定され、近く裁判が行われることになっている人物は、判決も下されず、弁明の機会も与えられないまま、暴力を加えられるべきではない、と大声で叫ぶ。
§3.13.5tribunus supplicium negat sumpturum se de indemnato;
護民官は、判決の下っていない者から処罰を科すつもりはないと言う。
servaturum tamen in vinculis esse ad iudicii diem, ut, qui hominem necaverit, de eo supplicii sumendi copia populo Romano fiat.
しかし、人を殺した者を処罰する機会がローマ民衆に与えられるよう、裁判の日まで彼を牢に留置するつもりである、と。
§3.13.6appellati tribuni medio decreto ius auxilii sui expediunt, in vincla conici vetant;
訴えられた同僚の護民官たちは、折衷的な決定によって自らの救済権を行使し、彼を牢に投げ込むことを禁じる。
§3.13.7sisti reum, pecuniamque, ni sistatur, populo promitti placere pronuntiant.
彼らは、被告を出廷させること、そして出廷しない場合には民衆に保証金を支払うと約束することを決定として宣言する。
summam pecuniae quantam aecum esset promitti, veniebat in dubium;
いくらの保証金を約束するのが妥当であるかが、議論の的となった。
§3.13.8id ad senatum reicitur.
その問題は元老院に付託された。
reus, dum consulerentur patres, retentus in publico est.
被告は、父祖たちの意見が諮られている間、公の場に留め置かれた。
vades dari placuit; unum vadem tribus milibus aeris obligaverunt;
保証人を立てることが決定され、保証人一人につき3000アスの義務を負わせた。
quot darentur, permissum tribunis est. decem finierunt.
何人を立てるかは護民官たちに委ねられたが、彼らは10人と定めた。
tot vadibus accusator vadatus est reum.
告発者はこれほど多くの保証人を立てさせて被告に出廷を約束させた。
hic primus vades publico dedit.
彼は国家に対して保証人を立てた最初の者であった。
dimissus e foro nocte proxima in Tuscos in exilium abiit.
広場から解放されると、その翌夜、エトルリア人のもとへ亡命に旅立った。
§3.13.9iudicii die cum excusaretur solum vertisse exilii causa, nihilo minus Verginio comitia habente collegae appellati dimisere concilium.
裁判の日、彼が亡命のために国外へ去ったという言い訳がなされたが、それにもかかわらずウェルギニウスが集会を開催していたところ、訴えられた同僚の護民官たちが集会を解散させた。
pecunia a patre exacta crudeliter, §3.13.10ut divenditis omnibus bonis aliquamdiu trans Tiberim veluti relegatus devio quodam tugurio viveret.
罰金は父親から容赦なく取り立てられ、その結果、すべての財産を売り払い、しばらくの間、テヴェレ川の向こう側であたかも追放された者のように辺鄙な小屋に暮らすことになった。