§3.13.1premebat reum praeter vulgatam invidiam crimen unum, quod M. Volscius Fictor, qui ante aliquot annos tribunus plebis fuerat, testis extiterat se haud multo post,
피고를 널리 퍼진 증오 외에도 한 가지 죄목이 압박하고 있었는데, 몇 년 전에 평민 호민관을 지낸 마르쿠스 볼스키우스 픽토르가 증인으로 나타나 다음과 같이 증언한 것이었다.
§3.13.2quam pestilentia in urbe fuerat, in iuventutem grassantem in Subura incidisse.
즉, 자신이 시내에 역병이 돈 지 얼마 지나지 않아, 수부라에서 난동을 부리던 젊은이들과 맞닥뜨렸다는 것이었다.
ibi rixam natam esse, fratremque suum maiorem natu, necdum ex morbo satis validum, pugno ictum ab Caesone cecidisse; §3.13.3semianimem inter manus domum ablatum mortuumque inde arbitrari, nec sibi rem exequi tam atrocem per consules superiorum annorum licuisse.
그곳에서 싸움이 일어났고, 그의 형은 병에서 아직 충분히 회복되지 않은 상태였는데, 카에소에게 주먹으로 맞아 쓰러졌으며, 빈사 상태로 사람들의 손에 실려 집으로 옮겨진 뒤 사망한 것으로 본인은 생각하고 있으나, 지난 몇 년 동안의 집정관들 치하에서는 이처럼 잔혹한 사건을 자신이 규명하는 것이 허락되지 않았다는 것이었다.
haec Volscio clamitante adeo concitati homines sunt, ut haud multum afuerit, quin impetu populi Caeso interiret.
볼스키우스가 이 사실을 큰 소리로 외쳐 대자 사람들은 크게 격분하여, 하마터면 대중의 습격으로 카에소가 목숨을 잃을 뻔했다.
Verginius arripi iubet hominem et in vincula duci.
베르기니우스는 그를 붙잡아 감옥으로 끌고 가라고 명령했다.
§3.13.4patricii vi contra vim resistunt.
귀족들은 힘에는 힘으로 맞서 저항했다.
T. Quinctius clamitat, cui rei capitalis dies dicta sit et de quo futurum prope diem iudicium, eum indemnatum indicta causa non debere violari.
티투스 퀸크티우스는, 사형에 해당하는 죄로 재판 날짜가 잡혀 있고 조만간 재판을 받게 될 사람을, 판결도 내리지 않고 변론 기회도 주지 않은 채 해쳐서는 안 된다고 소리 높여 외쳤다.
§3.13.5tribunus supplicium negat sumpturum se de indemnato;
호민관은 판결이 내려지지 않은 자를 처형할 생각은 없다고 말했다.
servaturum tamen in vinculis esse ad iudicii diem, ut, qui hominem necaverit, de eo supplicii sumendi copia populo Romano fiat.
그러나 살인한 자를 처벌할 기회가 로마 인민에게 주어지도록, 재판 날까지 그를 감옥에 가두어 두겠다고 했다.
§3.13.6appellati tribuni medio decreto ius auxilii sui expediunt, in vincla conici vetant;
호소에 부응한 호민관들은 절충적인 결정을 내려 자신들의 보조권을 행사하여, 그를 감옥에 가두는 것을 금지했다.
§3.13.7sisti reum, pecuniamque, ni sistatur, populo promitti placere pronuntiant.
그들은 피고를 출두시키되, 출두하지 않을 경우 인민에게 보증금을 지불하겠다고 약속하는 결정을 선언했다.
summam pecuniae quantam aecum esset promitti, veniebat in dubium;
보증금 액수를 얼마로 약속하는 것이 타당한지가 논란이 되었다.
§3.13.8id ad senatum reicitur.
이 문제는 원로원에 회부되었다.
reus, dum consulerentur patres, retentus in publico est.
피고는 의원들의 의견을 묻는 동안 공공장소에 억류되었다.
vades dari placuit; unum vadem tribus milibus aeris obligaverunt;
보증인을 세우기로 결정되었는데, 보증인 한 사람당 3천 아스의 책임을 지우기로 했다.
quot darentur, permissum tribunis est. decem finierunt.
몇 명을 세울지는 호민관들에게 위임되었고, 그들은 열 명으로 한정했다.
tot vadibus accusator vadatus est reum.
고발인은 이만큼 많은 보증인을 세우게 하여 피고의 출두를 약속받았다.
hic primus vades publico dedit.
그는 국가에 보증인을 세운 최초의 사람이었다.
dimissus e foro nocte proxima in Tuscos in exilium abiit.
광장에서 풀려나자 그는 다음 날 밤 투스키의 영토로 망명을 떠났다.
§3.13.9iudicii die cum excusaretur solum vertisse exilii causa, nihilo minus Verginio comitia habente collegae appellati dimisere concilium.
재판 당일, 그가 망명을 목적으로 국외로 떠났다는 변명이 제기되었으나, 그럼에도 불구하고 베르기니우스가 민회를 개최하고 있을 때 호소받은 동료 호민관들이 집회를 해산시켰다.
pecunia a patre exacta crudeliter, §3.13.10ut divenditis omnibus bonis aliquamdiu trans Tiberim veluti relegatus devio quodam tugurio viveret.
보증금은 그의 아버지로부터 가혹하게 징수되어, 그 결과 모든 재산을 매각하고 한동안 티베르강 건너편에서 마치 유배된 사람처럼 외딴 오두막에서 살아야 했다.