Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §29.6.1-29.6.17

ロクリ市の砦奇襲と奪還作戦の開始

949 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

スキピオがアフリカ遠征を本格的に準備する中、ロクリ市の奪還作戦が浮上する。レギウムに逃れていた亡命有力者たちがロクリの職人たちを通じて砦の引き渡し計画を立て、ローマ軍が砦の一部を夜襲により占拠するが、カルタゴ軍と双方の砦から小競り合いが続く。

§29.6.1post reditum ex Africa C. Laeli et Scipione stimulato Masinissae adhortationibus et militibus, praedam ex hostium terra cernentibus tota classe efferri, accensis ad traiciendum quam primum, intervenit maiori minor cogitatio Locros urbem recipiendi, quae sub defectionem Italiae desciverat et ipsa adi Poenos.
ガイウス・ラエリウスがアフリカから帰還した後、また、マシニッサの勧告によってスキピオが鼓舞され、さらに兵士たちも敵の土地からの戦利品が全艦隊によって運び出されるのを目にして、できる限り早く渡海することに燃え立っていたとき、より大きな計画に、ロクリ市を奪還するという、より小さな考えが割り込んできた。 この市は、イタリアの離反の際に、自らもカルタゴ人の側へと寝返っていた。
§29.6.2spes autem adfectandae eius rei ex minima re adfulsit.
しかし、その計画に着手する希望は、極めて小さな事柄から輝き出た。
latrociniis magis quam iusto bello in Bruttiis gerebantur res, principio ab Numidis facto et Bruttiis non societate magis Punica quam suopte ingenio congruentibus in eum morem;
ブルッティウム地方では、正規の戦争というよりはむしろ略奪行為によって物事が運ばれており、それはまずヌミディア人によって始められ、ブルッティウム人たちもカルタゴ人との同盟関係以上に自らの気質によってその習慣に同調していた。
§29.6.3postremo Romani quoque milites contagione quadam rapto gaudentes, quantum per duces licebat, excursiones in hostium agros facere.
ついにはローマの兵士たちも、ある種の感染によって略奪を喜び、指揮官たちが許す限りにおいて、敵の領土へと出撃を繰り返していた。
§29.6.4ab iis egressi quidam urbe Locrenses circumventi Regiumque abstracti fuerant.
これらの出撃の際に、あるロクリの住民たちが市から出たところを包囲され、レギウムへと連行されていた。
in eo captivorum numero fabri quidam fuere, adsueti forte apud Poenos mercede opus in arce Locrorum facere.
その捕虜の数の中に、ある職人たちがいた。 彼らはたまたま、ロクリの砦でカルタゴ人のもとで賃金を得て働くことに慣れていた。
§29.6.5hi cogniti ab Locrensium principibus, qui pulsi ab adversa factione, quae Hannibali Locros tradiderat, Regium se contulerapt,
彼らは、ハニバルにロクリを引き渡した敵対勢力によって追放され、レギウムに身を寄せていたロクリの有力者たちによって見出された。
§29.6.6cum cetera percunctantibus, ut mos est, qui diu absunt, quae domi agerentur exposuissent, spem fecerunt, si redempti ac remissi forent, arcem se iis tradituros;
彼らが、長らく故郷を離れている人々が常とするように、故郷で何が起きているかを様々に尋ねる有力者たちに説明したとき、もし自分たちが身代金を払われて送り返されるならば、砦を彼らに引き渡すという希望を抱かせた。
ibi se habitare, fidemque sibi rerum omnium inter Carthaginienses esse.
彼らはそこに住んでおり、カルタゴ人たちの間で自分たちがあらゆる事柄において信頼されているのだと述べた。
§29.6.7itaque ut qui simul desiderio patriae angerentur, simul cupiditate inimicos ulciscendi arderent,
そのため、祖国への切望に苦しむと同時に、敵への復讐の熱望に燃える彼らは、ただちに彼らを買い戻して送り返し、実行計画の手順と、遠くから示されたときに注視すべき合図を決め終えると、自らシラクサのスキピオのもとへと出発した。
§29.6.8redemptis extemplo iis remissisque, cum ordinem agendae rei composuissent signaque, quae procul edita observarent, ipsi ad Scipionem Syracusas profecti, apud quem pars exulum erat, referentes ibi promissa captivorum cumspem ab effectu haud abhorrentem consuli fecissent, tribuni militum cum iis M. Sergius §29.6.9et P. Matienus missi iussique ab Regio tria milia militum Locros ducere;
そこには亡命者の一部が身を寄せていた。 彼らはそこで捕虜たちの約束を報告し、執政官に実現可能性の高い希望を抱かせたので、軍事担当のトリブヌスであるマルクス・セルギウスとプブリウス・マティエヌスが彼らとともに派遣され、レギウムから三千の兵をロクリへ率いるよう命じられた。
et Q. Pleminio propraetori scriptum, ut rei agendae adesset.
また、プロプラエトルのクィントゥス・プレミニウスには、この作戦を支援するよう書面で命令が下された。
§29.6.10profecti ab Regio, scalas ad editam altitudinem arcis fabricatas portantes, media ferme nocte ex eo loco, unde convenerat, signum dedere proditoribus arcis;
彼らはレギウムから出発し、砦の計測された高さに合わせて作られた梯子を運び、ほぼ真夜中に、あらかじめ合意していた場所から、砦の裏切り者たちに合意の信号を送った。
§29.6.11qui parati intentique et ipsi scalas ad id ipsum factas cum demisissent pluribusque simul locis scandentes accepissent, priusquam clamor oreretur, in vigiles Poenorum, ut in nullo tali metu sopitos, impetus est factus.
彼らも準備を整えて待ち構えており、そのために作られた梯子を下ろすと、同時に複数の場所から登ってくる者たちを受け入れた。 そして、叫び声が上がる前に、そのような恐れを全く抱かずに眠り込んでいたカルタゴ人の番兵たちに対して襲撃が行われた。
§29.6.12quorum gemitus primo morientium exauditus, dein subita consternatio ex somno et tumultus, cum causa ignoraretur, postremo certior res aliis excitantibus alios.
最初は死にゆく者たちの呻き声が聞こえ、次いで睡眠からの突然の驚愕と騒動が起こったが、その原因は分からず、最後には、互いに起こし合うことによって事態がより確実になった。
§29.6.13iamque ad arma pro se quisque vocabat: hostes in arce esse et caedi vigiles;
そして今や誰もが各自で武器を取るよう呼びかけていた。 敵が砦の中にいて、番兵たちが殺されている、と。
oppressique forent Romani nequaquam numero pares, ni clamor ab iis, qui extra arcem erant, sublatus incertum, unde accidisset, omnia vana augente nocturno tumultu, fecisset.
そして、もし砦の外にいた者たちが上げた叫び声が、それがどこから起こったのかを不確実にし、夜間の騒動がすべての実体のない恐れを誇張していなかったならば、数において到底及ばないローマ兵たちは圧倒されていたであろう。
§29.6.14itaque velut plena iam hostium arce territi Poeni omisso certamine in alteram arcem — duae sunt, haud multum inter se distantes — confugiunt.
そのため、まるで砦全体がすでに敵で満ちているかのように恐れたカルタゴ人たちは、戦闘を放棄して、もう一方の砦へ――二つの砦があり、互いにそれほど離れてはいなかった――逃げ込んだ。
§29.6.15oppidani urbem habebant victoribus praemium in medio positam;
市の住民たちは、勝者への恩賞として中央に置かれた都市を保持していた。
ex arcibus duabus proeliis cotidie levibus certabatur.
二つの砦からは、毎日軽い小競り合いで戦闘が行われた。
§29.6.16Q. Pleminius Romano, Hamilcar Punico praesidio praeerat;
クィントゥス・プレミニウスがローマの守備隊を率い、ハミルカルがカルタゴの守備隊を率いていた。
arcessentes ex propinquis locis subsidia copias augebant.
彼らは近隣の場所から増援を呼び寄せて、兵力を増やしていった。
§29.6.17ipse postremo veniebat Hannibal;
最後にはハニバル自身がやって来た。
nec sustinuissent Romani, nisi Locrensium multitudo, exacerbata superbia atque avaritia Poenorum, ad Romanos inclinasset.
もしカルタゴ人の傲慢さと貪欲さに激怒したロクリの群衆がローマ人の側へと傾いていなかったならば、ローマ兵たちは持ちこたえられなかったであろう。

語釈・文法注

  1. 29.6.1Scipione stimulato — Scipione stimulato および militibus... accensis は奪格絶対(ablative absolute)。名詞句 post reditum と等価な時的・動機的背景を導入しており、接続詞 et で結ばれている。
  2. 29.6.1maiori — maiori は cogitationi(奪格ではなく与格、ここでは自動詞 intervenit の間接目的語。maiori cogitationi = アフリカ渡海の計画)の省略。「より大きな考えに、より小さな考えが割り込んだ」という意味になる。
  3. 29.6.6percunctantibus — 現在分詞 percunctari の与格複数形で、exposuissent(主語は職人たち hi)の間接目的語。これらは、追放されたロクリの有力者たち(Locrensium principibus)を指している。
  4. 29.6.8missi iussique — 助動詞 sunt(missi [sunt] iussique [sunt])の省略を伴う主節の本動詞。文全体の骨格は redemptis... cum... cum... tribuni... missi iussique [sunt] という構造になる。
  5. 29.6.13oppressique forent — forent(essent の代替形)を伴う接続法過去完了受動態。帰結節であり、条件節 ni clamor... fecisset(接続法過去完了)とともに、過去の事実に反する条件(反実仮想)を表す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §29.6.1-29.6.17. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:29.6.1-29.6.17

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。