§29.37.1dam haec consules diversis regionibus agunt, censores interim Romae M. Livius et C. Claudius senatum recitaverunt.
執政官たちが異なる地域でこれらの活動を行っている間、その間にローマでは、監察官マルクス・リウィウスとガイウス・クラウディウスが元老院の名簿を朗読した。
princeps iterum lectus Q. Fabius Maximus;
元老院筆頭には、クィントゥス・ファビウス・マクシムスが再び選出された。
notati septem, nemo tamen, qui sella curuli sedisset.
7名が譴責されたが、縁乗席に座ったことのある者は一人もいなかった。
§29.37.2sarta tecta acriter et cum summa fide exegerunt; viam e foro Bovario ad Veneris circa foros publicos et aedem Matris Magnae in Palatio faciendam locaverunt.
彼らは公共建物の維持修理を厳格かつ最大の誠実さをもって要求し、ボウァリウム広場から公共広場の周囲を通ってウェヌス神殿に至る道路の建設、およびパラティウムのマグナ・マテル神殿の建設を請け負わせた。
vectigal etiam novum ex salaria annona statuerunt.
また、塩の配給から新たな税を制定した。
§29.37.3sextante sal et Romae et per totam Italiam erat Romae pretio eodem, pluris in foris et conciliabulis, et alio alibi pretio praebendum locaverunt.
塩はローマでもイタリア全土でも1セクスタンスであったが、彼らは、ローマでは同じ価格で、市場や集会場ではより高く、また場所によって異なる価格で供給されるよう請け負わせた。
§29.37.4id vectigal commentum alterum ex censoribus satis credebant, populo iratum, quod iniquo iudicio quondam damnatus esset;
人々は、この税が監察官の一人による考案であり、かつて不当な裁判によって有罪宣告されたために民衆に怒りを抱いているためだと確信していた。
et in pretio salis maxime oneratas tribus, quarum opera damnatus erat, credebant.
そして、塩の価格において、彼の有罪判決に一役買った部族が最も重い負担を負わされたのだと信じていた。
§29.37.5inde Salinatori Livio inditum cognomen.
ここからリウィウスに「サリナトル」という家族名が与えられた。
lustrum conditum serius, quia per provincias dimiserunt censores, ut civium Romanorum in exercitibus, quantus ubique esset, referretur numerus.
お祓いの儀式の執り行いは遅れた。 なぜなら、監察官たちが属州各地に使者を送り、軍隊にいるローマ市民の数がそれぞれどこにどれだけいるか報告させたからである。
§29.37.6censa cum iis ducenta decem quattuor milia hominum.
彼らを含めて、登録された人数は21万4千人であった。
condidit lustrum C. Claudius Nero.
お祓いの儀式はガイウス・クラウディウス・ネロが完了した。
§29.37.7duodecim deinde coloniarum, quod numquam antea factum erat, deferentibus ipsarum coloniarum censoribus, censum acceperunt, ut, quantum numero militum, quantum pecunia valerent, in publicis tabulis monumenta extarent.
次いで、これまでに一度も行われたことのなかったことだが、12の植民市について、それらの植民市自体の監察官たちが報告を提出する形で彼らはその人口調査を受け取った。 それは、それらが兵士の数において、また財力においてどれほどの実力を持っているかが、公的な記録板に記念として残るようにするためであった。
§29.37.8equitum deinde census agi coeptus est;
その後、騎士の人口調査が始められた。
et ambo forte censores equum publicum habebant.
そして、たまたま両監察官とも公有馬を所有していた。
cum ad tribum Polliam ventum est, in qua M. Livi nomen erat, et praeco cunctaretur citare ipsum censorem, §29.37.9“cita” inquit Nero “M. Livium;
マルクス・リウィウスの名前が登録されているポッリア部族に達し、布告官が監察官本人を呼び出すのを躊躇したとき、「マルクス・リウィウスを呼び出せ」とネロは言った。
” et sive ex residua vetere simultate sive intempestiva iactatione severitatis inflatus M. Livium, quia populi iudicio esset damnatus, equum vendere iussit.
そして、かつての残された不和からか、あるいは見当違いな厳格さの誇示に得意になったためか、マルクス・リウィウスが民衆の裁判によって有罪宣告されていたという理由で、彼に馬を売却するよう命じた。
§29.37.10item M. Livius, cum ad tribum Arniensem et nomen conlegae ventum est, vendere equum C. Claudium iussit duarum rerum causa, unius, quod falsum adversus se testimonium dixisset, alterius, quod non sincera fide secum in gratiam redisset.
同様にマルクス・リウィウスも、アルニエンシス部族と同僚の名前の順に達したとき、ガイウス・クラウディウスに馬を売るよう命じた。 その理由は二つあり、一つは彼が自分に対して偽証したこと、もう一つは彼が誠実な信頼をもって自分と和解したわけではなかったことである。
§29.37.11aeque foedum certamen inquinandi famam alterius cum suae famae damno factum est exitu censurae.
自らの名声を損なうと同時に他人の名声を汚そうという、同様に醜い争いが、監察官職の任期終了時に行われた。
cum in leges iurasset C. Claudius §29.37.12et in aerarium escendisset, inter nomina eorum, quos aerarios relinquebat, dedit conlegae nomen.
ガイウス・クラウディウスが法を遵守することを宣誓し、国庫に赴いた際、彼がアエラリウスとして残す者たちの名前の中に、同僚の名前を提出した。
§29.37.13deinde M. Livius in aerarium venit et praeter Maeciam tribum, quae se neque condemnasset neque condemnatum aut consulem aut censorem fecisset, populum Romanum omnem, quattuor et triginta tribus,
その次にマルクス・リウィウスが国庫にやって来て、マエキア部族(その部族は彼を有罪と宣告したこともなければ、有罪宣告された彼を執政官や監察官に選出したこともなかったのだが)を除く、ローマ市民全体、すなわち34の部族を、アエラリウスとした。
§29.37.14aerarios reliquit, quod et innocentem se condemnassent et condemnatum consulem et censorem fecissent, neque infitiari possent aut iudicio semel aut comitiis bis ab se peccatum esse: inter quattuor et triginta tribus et C. Claudium aerarium fore;
その理由は、彼が無罪であった自分を有罪と宣告し、かつ有罪宣告された自分を執政官や監察官にしたからであり、彼らは一度の裁判、または二度の民会によって、自分たちの側で過ちが犯されたことを否定できないからである。 これら34の部族の中に、ガイウス・クラウディウスもまたアエラリウスとして含まれることになると。
§29.37.15quod si exemplum haberet bis eundem aerarium relinquendi, C. Claudium nominatim se inter aerarios fuisse relicturum.
もし同一人物を二度アエラリウスにする前例があるならば、ガイウス・クラウディウスの名を、自分も指名してアエラリウスの中に登録したであろうに、と。
§29.37.16pravum certamen notarum inter censores; castigatio inconstantiae populi censoria et gravitate temporum illorum digna.
監察官同士による、譴責の醜い争いでああったが、それは民衆の不節操さに対する監察官としての懲らしめであり、当時の時代の厳粛さにふさわしいものでもあった。
§29.37.17in invidia censores cum essent, crescendi ex iis ratus esse occasionem Cn. Baebius tribunus plebis diem ad populum utrisque dixit.
監察官たちが反感を買っていたとき、護民官グナエウス・バエビウスは、それを利用して自らの影響力を増大させる機会であると考え、両監察官に対し民衆の面前での裁判の期日を告げた。
ea res consensu patrum discussa est, ne postea obnoxia populari aurae censura esset.
この告発は、将来的に監察官職が民衆の気まぐれに支配されることのないよう、元老院議員たちの合意によって却下された。