Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §29.32.1-29.32.14

ブカルの追撃とマシニッサの脱出と再起

975 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

シファクスの将軍ブカルはマシニッサを追い詰め、その軍勢を壊滅させて負傷させた。しかしマシニッサは九死に一生を得て生き延び、再びマエスリ人を集結させて勢力を回復し、シファクスに対して反撃を開始した。

§29.32.1Bucar ex praefectis regiis, vir acer et inpiger, ad id delectus.
王の将軍たちの一人で、鋭敏で精力的な男であるブカルが、そのために選ばれた。
ei data quattuor milia peditum, duo equitum;
彼には四千の歩兵と二千の騎兵が与えられた。
praemiorumque ingentium spe oneratus, si caput Masinissae rettulisset aut vivum — id vero inaestimabile gaudium fore cepisset.
そして、もしマシニッサの首を持ち帰るか、あるいは彼を生け捕りにしたなら――これこそが計り知れない喜びとなるだろうが――、莫大な恩賞が得られるという期待を負わされた。
§29.32.2palatos incurioseque agentes inproviso adortus, pecorum hominumque ingenti multitudine a praesidio armatorum exclusa, Masinissam ipsum cum paucis in verticem montis compellit.
散開して不注意に行動していた者たちを不意に襲い、武装した護衛から引き離された家畜や人間の膨大な群れを奪い、マシニッサ自身を少数の者とともに山の頂へと追い詰めた。
§29.32.3inde prope ut iam debellato, nec praeda modo pecorum hominumque captorum missa ad regem, sed copiis etiam, ut aliquanto maioribus quam pro reliquiis belli, remissis,
そこから、もはや戦争がほぼ終わったかのように、捕らえた家畜や人間の戦利品を王のもとに送っただけでなく、戦争の残党を処理するにはいくぶん大きすぎる部隊をも送り返した。
§29.32.4cum quingentis haud amplius peditibus ducentisque equitibus degressum iugis Masinissam persecutus in valle arta faucibus utrimque obsessis inclusit, ubi ingens caedes Maesuliorum facta.
そして、五百人を超えない歩兵と二百人の騎兵を率いて山脈から下りてきたマシニッサを追跡し、両側から挟まれた狭い谷に彼を閉じ込め、そこでマエスリ人の大虐殺が行われた。
§29.32.5Masinissa cum quinquaginta haud amplius equitibus per anfractus montis ignotos sequentibus se eripuit;
マシニッサは、五十人を超えない騎兵とともに、追跡者たちには未知の山中の曲がりくねった道を通って逃れた。
§29.32.6tenuit tamen vestigia Bucar adeptusque eum patentibus prope Clupeam urbem campis ita circumvenit, ut praeter quattuor equites omnes ad unum interfecerit.
それでもブカルはその足跡を追い続け、クルペアの町の近くの開けた平野で彼に追いつき、四人の騎兵を除く全員を一人残らず殺害するほどに彼を包囲した。
cum iis ipsum quoque Masinissam saucium prope e manibus inter tumultum amisit.
その四人とともに、負傷したマシニッサ自身をも、混乱の中でほとんど手の中から逃してしまった。
§29.32.7in conspectu erant fugientes;
逃げる者たちは視界に入っていた。
ala equitum dispersa lato campo, quibusdam, ut occurrerent, per obliqua tendentibus, quinque hostes sequebatur.
騎兵隊は広い平野に分散し、ある者たちは彼らを遮るために斜めに進みつつ、五人の敵を追跡していた。
§29.32.8amnis ingens fugientes accepit — neque enim cunctanter, ut quos maior metus urgeret, immiserant equos — raptique gurgite in obliquum praelati.
巨大な川が逃亡者たちを迎え入れた。 というのも、より大きな恐怖に駆られた彼らは躊躇なく馬を乗り入れたからである。 そして激流にのまれ、斜め前方へと流された。
§29.32.9duobus in conspectu hostium in praerapidum gurgitem haustis ipse, perisse creditus, ac duo reliqui equites cum eo inter virgulta ulterioris ripae emerserunt.
敵の目の前で二人が非常に急な激流に飲み込まれたが、彼自身(死んだと信じられていた)と、彼とともに生き残った二人の騎兵は、対岸の茂みの間から這い上がった。
is finis Bucari sequendi fuit nec ingredi flumen auso nec habere credenti se iam, quem sequeretur.
これがブカルの追跡の終わりであった。 彼は川に入る勇気がなく、また、もはや追跡すべき相手がいるとは信じていなかったからである。
§29.32.10inde vanus auctor absumpti Masinissae ad regem rediit, missique, qui Carthaginem gaudium ingens nuntiarent;
そこから、マシニッサを破滅させたという嘘の報告を携えて彼は王のもとに戻り、カルタゴに大いなる喜びを伝えるための使者たちが派遣された。
totaque Africa fama mortis Masinissae repens allata varie animos adfecit.
マシニッサの死という突然の噂がアフリカ全土に伝わると、人々の心を様々に動かした。
§29.32.11Masinissa in spelunca occulta cum herbis curaret vulnus, duorum equitum latrocinio per dies aliquot vixit.
マシニッサは隠れた洞窟の中で薬草で傷を治療しながら、二人の騎兵による略奪によって数日間を生き延びた。
§29.32.12ubi primum ducta cicatrix, patique posse visus iactationem, audacia ingenti pergit ire ad regnum repetendum;
傷口がふさがり、激しい動きに耐えられると見えるやいなや、彼は大いなる大胆さをもって王国を奪還するために進み始めた。
atque in ipso itinere haud plus quadraginta equitibus conlectis cum in Maesulios palam iam, quis esset, §29.32.13ferens venisset, tantum motum cum favore pristino tum gaudio insperato, quod, quem perisse crediderant,
そして、その途上で四十名を超えない騎兵を集め、自分が誰であるかを今や公然と名乗ってマエスリ人のもとにやって来ると、かつての支持と、死んだと信じていた人物を無事であるのを目にしたという思いがけない喜びとによって、大きな動揺を引き起こし、その結果、数日のうちに六千の武装した歩兵と四千の騎兵が彼のもとに集まった。
§29.32.14incolumem cernebant, fecit, ut intra paucos dies sex milia peditum armatorum, quattuor equitum ad eum convenirent, iamque non in possessione modo paterni regni esset, sed etiam socios Carthaginiensium populos Masaesuliorumque fines — id Syphacis regnum erat — vastaret.
今や父の王国の領有だけでなく、カルタゴの同盟部族の領地やマサエスリ人の国境地帯――これはシファクスの王国であった――をも略奪するようになった。
inde inritato ad bellum Syphace, inter Cirtam Hipponemque in iugis opportunorum ad omnia montium consedit.
こうしてシファクスが戦争に駆り立てられると、マシニッサはキルタとヒッポの間の、あらゆる作戦に有利な山々の尾根に陣を構えた。

語釈・文法注

  1. §29.32.1spe oneratus — 直訳すれば「期待を重荷として負わされた」であるが、ここでは「莫大な恩賞への期待に胸を膨らませた」という肯定的な心理状態を表す。後続の si 節(条件節)が期待の具体的内容を説明している。
  2. §29.32.3prope ut iam debellato — 非人称受動分詞 debellato を用いた独立奪格(絶対的奪格)の構文。「あたかも戦争がすでに終わったかのように」という主観的判断を prope ut が導いている。
  3. §29.32.8ut quos maior metus urgeret — 接続法 urgeret を伴う関係節。ut qui (quos) の形で原因・理由を表し、「彼らにはより大きな恐怖が迫っていたので」という意味になる。先行詞は fugientes(逃亡者たち)。
  4. §29.32.9nec ingredi flumen auso nec habere credenti se iam, quem sequeretur — 完了分詞 auso と現在分詞 credenti は、いずれも Bucari(属格)に係る。credenti の目的語となる対格不定詞句は [eum] se iam habere... であり、さらに quem sequeretur(接続法、関係節)が「追跡すべき相手」として先行詞を限定している。
  5. §29.32.14tantum motum ... fecit, ut ... convenirent — 12節の ubi primum から続く長大な文の主節の骨格。指示形容詞 tantum に相関して、結果を表す ut 節(接続法未完了過去 convenirent)が続いている。12-13節の譲歩・時の副詞節 cum... venisset を挟んで、主動詞 fecit が14節に現れる。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §29.32.1-29.32.14. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:29.32.1-29.32.14

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。