§29.3.1tum a Mandonio evocati in concilium conquestique ibi clades suas increpitis auctoribus belli legatos mittendos ad arma tradenda deditionemque faciendam censuere.
それから、マンドニウスによって集会に召集され、そこで自らの敗北を嘆いた人々は、戦争の首謀者たちを非難したうえで、武器を引き渡し降伏を行うために使節を派遣すべきであると決議した。
§29.3.2quibus culpam in auctorem belli Indibilem ceterosque principes, quorum plerique in acie cecidissent, conferentibus tradentibusque arma et dedentibus sese responsum est in deditionem ita accipi eos,
これらの使節たちが、戦争の責任をインディビリスやその他の指導者たち(その大部分は戦列で戦死していたが)になすりつけ、武器を引き渡し自らを降伏させていたのに対し、「降伏が受け入れられるのは以下の場合のみである」との返答がなされた。
§29.3.3si Mandonium ceterosque belli concitores tradidissent vivos;
すなわち、マンドニウスとその他の戦争の煽動者たちを生きたまま引き渡すこと。
si minus, exercitum se in agrum Ilergetum Ausetanorumque et deinceps aliorum populorum inducturos.
さもなければ、自分たちはイレルゲテス族とアウセタニ族、そして順次その他の諸民族の領地へと軍勢を進めるであろう、と。
§29.3.4haec dicta legatis renuntiataque in concilium.
これらの言葉が使節たちに告げられ、集会へと報告された。
ibi Mandonius ceterique principes conprehensi et traditi ad supplicium.
そこでマンドニウスとその他の指導者たちは捕らえられ、処刑のために引き渡された。
§29.3.5Hispaniae populis reddita pax;
ヒスパニアの諸民族に平和が戻された。
stipendium eius anni duplex et frumentum sex mensum imperatum sagaque et togae exercitui; et obsides ab triginta ferme populis accepti.
その年の2倍の貢納金と6ヶ月分の食糧、そして軍勢のためのマントとトーガが要求され、約30の民族から人質が受け取られた。
§29.3.6ita Hispaniae rebellantis tumultu haud magno motu intra paucos dies concito et compresso in Africam omnis terror versus.
このようにして、反乱を起こしたヒスパニアの騒乱が、大した動揺もなく数日のうちに引き起こされ、また鎮圧されたのち、すべての恐怖はアフリカへと向けられた。
§29.3.7C. Laelius nocte ad Hipponem Regium cum accessisset, luce prima ad populandum agrum sub signis milites sociosque navales duxit.
ガイウス・ラエリウスが夜間にヒッポ・レギウスに接近し、明け方、領土を略奪するために、軍旗のもとに兵士たちと海軍同盟兵を率いて進んだ。
§29.3.8omnibus pacis modo incuriose agentibus magna clades inlata;
全員が平和な時のように油断して行動していたため、甚大な打撃が与えられた。
nuntiique trepidi Carthaginem terrore ingenti conplevere, classem Romanam Scipionemque imperatorem — et fama fuerat iam in Siciliam transgressum advenisse.
そして慌てふためいた急使たちが、ローマの艦隊と将軍スキピオが――彼はすでにシキリアに渡って到来したという噂であったが――到来したという知らせによって、カルタゴを巨大な恐怖で満たした。
§29.3.9nec quot naves vidissent, nec quanta manus agros popularetur, satis gnari omnia in maius metu augente accipiebant.
彼らは、何隻の船を見たかも、どれほどの軍勢が領地を荒らしているかも十分に知らぬまま、恐怖が募るにつれてすべてを大げさに受け止めていた。
itaque primo terror pavorque, dein maestitia animos incessit:
それゆえ、最初は恐怖と驚愕が、次いで悲嘆が彼らの心を襲った。
§29.3.10tantum fortunam mutasse, ut, qui modo ipsi exercitum ante moenia Romana habuissent victores stratisque tot hostium exercitibus omnes Italiae populos aut vi aut voluntate in deditionem accepissent,
彼らは嘆いた、運命がこれほど一転してしまったことを。 ほんの少し前には、彼ら自身が勝利者としてローマの城壁の前に軍勢を置き、これほど多くの敵の軍勢を打ち倒して、イタリアのすべての民族を武力によって、あるいは自発的に降伏させて受け入れていたのに、今や戦局が逆転し、アフリカの略奪とカルタゴの包囲を目にしようとしている。
§29.3.11ii verso Marte Africae populationes et obsidionem Carthaginis visuri forent, nequaquam pari ad patienda ea robore ac Romani fuissent.
しかも、それらを耐え忍ぶ強さは、ローマ人が持っていたそれとは決して等しくない(はるかに劣る)のである。
illis Romanam plebem, §29.3.12illis Latium iuventutem praebuisse maiorem semper frequentioremque pro tot caesis exercitibus subolescentem;
あちらのローマ人には、ローマの平民が、あちらにはラティウムが、これほど多くの斃れた軍勢に代わって、常に以前より多く、より頻繁に成長してくる若者たちを供給した。
§29.3.13suam plebem inbellem in urbe, inbellem in agris esse;
しかし自分たちの平民は都市においても戦えず、地方においても戦えない。
mercede parari auxilia ex Afris, gente ad omnem auram spei mobili atque infida.
傭兵は、希望のあらゆる風向きによって揺れ動き不誠実な民族であるアフリカ人から、金銭によって調達されるにすぎない。
§29.3.14iam reges, Syphacem post conloquium cum Scipione alienatum, Masinissam aperta defectione infestissimum hostem.
さらに諸王を見れば、シュファクスはスキピオとの会談ののちに疎遠になり、マシニッサは公然たる離反によって最も敵対的な敵となっている。
§29.3.15nihil usquam spei, nihil auxilii esse.
どこにも希望はなく、いかなる支援もない。
nec Magonem ex Gallia movere tumultus quicquam nec coniungere sese Hannibali, et Hannibalem ipsum iam et fama senescere et viribus.
マゴはガリアから何ら騒乱を起こせず、ハンニバルと合流することもできず、ハンニバル自身も今や評判においても力においても衰えつつあるのだ、と。