Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §29.22.1-29.22.12

スキピオの演習視察とアフリカ遠征の元老院承認

965 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

スキピオはシラクサを訪れたローマの使節たちに大規模な陸海軍の演習を見せてその軍事力と準備状況を証明し、遠征の支持を取り付ける。一方、投獄されたプレミニウスは、裁判を待たずに獄死し、元老院はスキピオのアフリカ遠征を正式に承認する。

§29.22.1Venientibus iis Syracusas Scipio res, non verba ad purgandum sese paravit.
彼らがシラクサに到着したとき、スキピオは言葉ではなく事実をもって彼らへの弁明を用意した。
exercitum omnem eo convenire, classem expediri iussit, tamquam dimicandum eo die terra marique cum Carthaginiensibus esset.
彼は、あたかもその日に陸と海でカルタゴ人と戦わなければならないかのように、すべての軍隊にそこに集まるよう、また艦隊を準備するよう命じた。
§29.22.2quo die venerunt hospitio comiter acceptis, postero die terrestrem navalemque exercitum, non instructos modo, sed hos decurrentes, classem in portu simulacrum et ipsam edentem navalis pugnae, ostendit;
彼らが到着した日には彼らを親切にもてなし、翌日には、陸上および海上の軍隊が、単に整列しているだけでなく、機動演習を行っている様子を、また艦隊が港で海戦の模擬戦を行っている様子を、彼らに見せた。
§29.22.3tum circa armamentaria et horrea bellique alium apparatum visendum praetor legatique ducti;
それから、法務官と使節たちは、兵器庫や穀物庫、その他の軍事用資材を視察するために案内された。
§29.22.4tantaque admiratio singularum universarumnque rerum incussa, ut satis crederent aut illo duce atque exercitu vinci Carthaginiensem populum aut nullo alio posse,
そして、個々のものに対しても全体に対しても、非常に大きな感嘆の念が彼らに吹き込まれたため、彼らは、あの将軍と軍隊によってでなければ、カルタゴの人民を打ち破ることはできない、あるいは他の誰によっても不可能であると十分に信じるに至った。
§29.22.5iuberentque, quod di bene verterent, traicere et spei conceptae, quo die illum omnes centuriae priorem consulem dixissent, primo quoque tempore compotem populum Romanum facere;
そして、神々がこれを吉と転じてくださるようにと祈りつつ、海を渡ること、そして、すべての百人隊が彼を第一の執政官に選出したその日に抱かれた希望を、一刻も早くローマ人民に実現させることを命じた。
§29.22.6adeoque laetis inde animis profecti sunt, tamquam victoriam, non belli magnificum apparatum nuntiaturi Romam essent.
そして、彼らはそこから非常に喜びにあふれた心で出発したので、まるで戦争の見事な準備ではなく、勝利そのものをローマに報告するかのように見えた。
§29.22.7Pleminius quique in eadem causa erant postquam Romam est ventum, extemplo in carcerem conditi.
プレミニウスと、同じ事件の当事者であった者たちは、ローマに到着するやいなや、直ちに牢獄に投獄された。
ac primo producti ad populum ab tribunis apud praeoccupatos Locrensium clade animos nullum misericordiae locum habuerunt;
そして、最初は護民官たちによって民衆の前に引き出されたが、ロクリス人の惨劇によってすでに先入観に満ちていた人々の心においては、いかなる同情の余地も得られなかった。
§29.22.8postea cum saepius producerentur, iam senescente invidia molliebantur irae, et ipsa deformitas Plemini memoriaque absentis Scipionis favorem ad vulgum conciliabat.
その後、彼らが何度も引き出されるうちに、憎悪もやがて薄れ、怒りも和らいでいった。 そして、プレミニウス自身の惨めな姿と、不在のスキピオの記憶が、民衆の間で好意を引き起こした。
§29.22.9mortuus tamen prius in vinclis est, quam iudicium de eo populi perficeretur.
しかし、彼に対する人民の裁判が完了する前に、彼は獄中で死亡した。
§29.22.10hunc Pleminium Clodius Licinus in libro tertio rerum Romanarum refert ludis votivis, quos Romae Africanus iterum consul faciebat, conatum per quosdam, quos pretio corruperat, aliquot locis urbem incendere, ut effringendi carceris fugiendique haberet occasionem;
このプレミニウスについて、クロディウス・リキヌスは『ローマ史』第3巻において、アフリカヌスが二度目の執政官としてローマで挙行していた誓願競技の際、彼が金で買収した者たちを介して、牢獄を破り逃亡する機会を得るために、市内の数カ所に放火しようとしたと伝えている。
patefacto dein scelere delegatum in Tullianum ex senatus consulto.
さらに、その後、悪事が露見し、元老院の決議に基づきトゥッリアヌムに移された、とも伝えている。
§29.22.11de Scipione nusquam nisi in senatu actum, ubi omnes legatique et tribuni, classem, exercitum ducemque verbis extollentes, effecerunt, ut senatus censeret primo quoque tempore in Africam traiciendum Scipionique permitteretur,
スキピオに関しては、元老院以外のいかなる場所でも取り上げられなかった。 そこでは、使節たちも護民官たちも皆、艦隊と軍隊と将軍を言葉を極めて称賛し、元老院が一刻も早くアフリカへ渡るべきであると決議し、またスキピオに許可を与えるように取り計らった。
§29.22.12ut ex iis exercitibus, qui in Sicilia essent, ipse eligeret, quos in Africam secum traiceret, quos provinciae relinqueret praesidio.
すなわち、シキリアにある軍隊の中から、どれを彼自身がアフリカへ率いて渡り、どれを属州の守備隊として残すかを、彼自ら選択できるようにした。

語釈・文法注

  1. 29.22.1Venientibus iis — 与格の代名詞 iis に現在分詞 venientibus が一致した形で、主動詞 paravit の間接目的語。直訳すれば「彼らがシラクサにやって来たとき、彼らに向けてスキピオは…を用意した」となる。
  2. 29.22.5spei conceptae ... compotem ... facere — compos(〜を手に入れた、〜を達成した)は属格を支配する形容詞であり、ここでは spei conceptae(抱かれた希望)がその属格補語。populum Romanum を対格主語、compotem を目的格補語とする対格不定詞構文で、「ローマ人民に、抱いた希望を実現させる(成就させる)」の意。
  3. 29.22.10conatum ... delegatum — 間接話法を導く refert(伝える)に依存する不定詞。主語は対格の hunc Pleminium。conatum [esse] は能動の意味を持つデポネント動詞 conor の完了不定詞、delegatum [esse] は他動詞 delego の受動完了不定詞で、いずれも対格主語 Pleminium に性・数・格が一致している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §29.22.1-29.22.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:29.22.1-29.22.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。