Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §29.20.1-29.20.11

メテッルスの提案とスキピオ調査団の派遣決定

963 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

元老院ではメテッルスの提案が採用され、法務官と10名の使節、護民官らが派遣されてスキピオの関与を調査し、必要に応じて彼を召還することが決定された。

§29.20.1haec quamquam partim vera partim mixta eoque similia veris iactabantur, tamen vicit Q. Metelli sententia, qui de ceteris Maximo adsensus de Scipionis causa dissensit:
これらのことは、一部は真実であり、一部は虚実が混ざり合って、それゆえ真実らしく取り沙汰されていたものの、それでもクィントゥス・メテッルスの提案が勝利した。 彼は、その他の点についてはマクシムスに同意したが、スキピオの件については異議を唱えた。
§29.20.2qui enim convenire, quem modo civitas iuvenem admodum unum recuperandae Hispaniae delegerit ducem, quem recepta ab hostibus Hispania ad imponendum Punico bello finem creaverit consulem, spe destinaverit Hannibalem ex Italia detracturum, §29.20.3Africam subacturum, eum repente, tamquam Q. Pleminium, indicta causa prope damnatum, ex provincia revocari, cum ea, quae in se nefarie facta Locrenses quererentur, ne praesente quidem Scipione facta dicerent, neque aliud quam patientia aut pudor, quod legato pepercisset, insimulari posset?
すなわち、かつて国家がまだきわめて若い彼を、ヒスパニアを奪還するための唯一の将軍として選び、敵からヒスパニアを奪回した後は、ポエニ戦争に終止符を打つために執政官に任じ、ハニバルをイタリアから引きずり出し、アフリカを征服するだろうという期待のもとに予定した、その彼が、まるでクィントゥス・プレミニウスのように、弁明の機会も与えられずほぼ有罪宣告されたも同然で、突然任地から召還されるなどということが、どうして道理にかなうだろうか。 ロクリス人たちが自分たちに対して悪逆無道に行われたと訴えるそれらのことが、スキピオの立ち会いのもとでさえ行われたのではないと彼ら自身が言っているときに、また、副官を容赦したという忍耐、あるいは寛大さのほかには、何一つ彼に対して嫌疑をかけられ得ないときに。
§29.20.4sibi placere M. Pomponium praetorem, cui Sicilia provincia sorti evenisset, triduo proximo in provinciam proficisci;
自分としては、シチリア属州が抽選で当たった法務官マルクス・ポンポニウスが、次の三日以内に属州へ出発すること。
consules decem legatos, quos iis videretur, ex senatu legere, quos cum praetore mitterent, et duos tribunos plebei atque aedilem;
執政官たちが、自分たちの適当と思う十名の使節を元老院から選んで法務官とともに派遣し、さらに二名の平民護民官と一名の按察官を派遣することを提案する。
§29.20.5cum eo consilio praetorem cognoscere;
法務官は、その諮問委員会とともに調査を行うこと。
si ea, quae Locrenses facta quererentur, iussu aut voluntate P. Scipionis facta essent, ut eum de provincia decedere iuberent;
もしロクリス人たちがなされたと訴えるそれらのことが、プブリウス・スキピオの命令または意志によってなされたのであるならば、彼に任地から立ち去るよう命じること。
§29.20.6si P. Scipio iam in Africam traiecisset, tribuni plebis atque aedilis cum duobus legatis, quos maxime idoneos praetor censuisset, in Africam proficiscerentur, tribuni atque aedilis,
もしプブリウス・スキピオがすでにアフリカへ渡っていたならば、平民護民官たちと按察官は、法務官が最も適当と判断した二名の使節とともにアフリカへ出発すること。
§29.20.7qui reducerent inde Scipionem, legati, qui exercitui praeessent, donec novus imperator ad eum exercitum venisset;
護民官たちと按察官は、そこからスキピオを連れ戻すために、使節たちは、新たな将軍がその軍隊のもとに到着するまで、軍隊を指揮するために赴く。
§29.20.8si M. Pomponius et decem legati comperissent neque iussu neque voluntate P. Scipionis ea facta esse, ut ad exercitum Scipio maneret bellumque, ut proposuisset, gereret.
もしマルクス・ポンポニウスと十名の使節たちが、それらのことがプブリウス・スキピオの命令によっても意志によってもなされなかったと確認したならば、スキピオは軍隊のもとに留まり、予定した通りに戦争を遂行すること。
§29.20.9hoc facto senatus consulto cum tribunis plebis actum est, aut conpararent inter se aut sorte legerent, qui duo cum praetore ac legatis irent;
この元老院議決がなされた後、平民護民官たちとの間で交渉が行われ、法務官および使節たちとともに赴く二名を、彼らの間で合意するか、あるいは抽選によって選ぶこととされた。
§29.20.10ad conlegium pontificum relatum est de expiandis, quae Locris in templo Proserpinae tacta ac violata elataque inde essent.
ロクリスのプロセルピナの神殿において触れられ、汚され、そこから持ち去られたものたちの贖罪について、神官団に諮問された。
§29.20.11tribuni plebis cum praetore et decem legatis profecti M. Claudius Marcellus et M. Cincius Alimentus;
法務官および十名の使節とともに出発した平民護民官は、マルクス・クラウディウス・マルケッルスとマルクス・キンキウス・アリメントゥスであった。
aedilis plebis datus est, quem, si aut in Sicilia praetori dicto audiens non esset Scipio aut iam in Africam traiecisset, prendere tribuni iuberent, ac iure sacrosanctae potestatis reducerent.
平民按察官が一人与えられたが、それは、もしシチリアにおいてスキピオが法務官の命令に従わないか、あるいはすでにアフリカへ渡っていた場合に、護民官たちが彼を逮捕するように命じ、神聖不可侵の権能の権利によって連れ戻すためであった。
prius Locros ire quam Messanam consilium erat.
メッセナよりも先にロクリスに行くことが彼らの計画であった。

語釈・文法注

  1. §29.20.2qui ... convenire ... eum ... revocari — 疑問副詞 `qui`(いかにして、どうして)が非人称動詞 `convenire`(適当である、道理にかなう)を修飾し、対格+不定詞句 `eum ... revocari` がその意味上の主語となっている。この長大な文は、関係代名詞 `quem` で始まる複数の先行節(§29.20.2の「国家が選んだ彼」など)が対格 `eum` に収束し、それらが主文の不定詞の主語として機能する構造になっている。
  2. §29.20.5cum eo consilio — 名詞 `consilium` はここでは「計画、意図」ではなく、「審議会、顧問団、諮問委員会」を指し、この文脈では法務官に同行する十人の使節(`decem legati`)の委員会を意味する。
  3. §29.20.11dicto audiens — `dicto audiens` は「〜の言葉を聞く、〜の命令に従う」というラテン語の慣用表現で、通常は `dicto`(与格)を伴う。ここでは `praetori`(法務官に)がその行為の対象となる。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §29.20.1-29.20.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:29.20.1-29.20.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。