§29.18.1unum est, de quo nominatim et nos queri religio infixa animis cogat et vos audire et exsolvere rem publicam vestram religione, si ita vobis videbitur, velimus, patres conscripti.
元老院議員諸父よ、私たちが名指しで訴え出ることを心に深く刻まれた宗教的義務が強いるような、また、もしあなた方がそうお望みなら、あなた方がこれに耳を傾け、あなた方の国家を宗教的罪過から解放することを私たちが望むような、そのような一つの事柄があります。
§29.18.2vidimus enim, cum quanta caerimonia non vestros solum colatis deos, sed etiam externos accipiatis.
というのも、あなた方がどれほど厳かな儀礼をもって、自分たちの神々を崇拝するだけでなく、外国の神々をも受け入れているかを、私たちは見てきたからです。
§29.18.3fanum est apud nos Proserpinae, de cuius sanctitate templi credo aliquam famam ad vos pervenisse Pyrrhi bello,
私たちのところにはプロセルピナの神殿があります。 その神殿の神聖さについては、ピュロスの戦争の際に、ある程度の噂があなた方のところに届いたと私は信じております。
§29.18.4qui, cum ex Sicilia rediens Locros classe praeterveheretur, inter alia foeda, quae propter fidem erga vos in civitatem nostram facinora edidit, thensauros quoque Proserpinae intactos ad eam diem spoliavit;
彼(ピュロス)は、シチリアから戻る途中でロクリスを艦隊で通り過ぎたとき、あなた方への忠誠のために私たちの国家に対して彼が行った他の忌まわしい悪行の中で、それまで手つかずであったプロセルピナの宝物をも略奪しました。
atque ita, pecunia in naves inposita, ipse terra est profectus.
そしてこのように、財宝を船に積み込み、彼自身は陸路を出発しました。
§29.18.5quid ergo evenit, patres conscripti?
元老院議員諸父よ、では何が起こったでしょうか。
§29.18.6classis postero die foedissima tempestate lacerata, omnesque naves, quae sacram pecuniam habuerunt, in litora nostra eiectae sunt.
翌日、艦隊は極めて激しい嵐によって打ち砕かれ、神聖な財宝を載せていたすべての船が私たちの海岸に打ち上げられました。
qua tanta clade edoctus tandem deos esse superbissimus rex pecuniam omnem conquisitam in thensauros Proserpinae referri iussit.
このあまりに大きな破滅によって、傲慢極まりない王もついに神々が存在することを教えられ、集められたすべての財宝をプロセルピナの宝物庫に戻すように命じました。
nec tamen illi umquam postea prosperi quicquam evenit, pulsusque Italia ignobili atque inhonesta morte temere nocte ingressus Argos occubuit.
しかしながら、その後彼にはいかなる幸運も起こらず、イタリアから追い払われ、不名誉で恥ずべき死によって、夜、無謀にもアルゴスに侵入した際に斃れました。
§29.18.7haec cum audisset legatus vester tribunique militum et mille alia, quae non augendae religionis causa, sed praesenti deae numine saepe conperta nobis maioribusque nostris referebantur, §29.18.8ausi sunt nihilo minus sacrilegas admovere manus intactis illis thensauris et nefanda praeda se ipsos ac domos contaminare suas et milites vestros.
あなた方の副官や軍事知事たち、そして千もの他のことを聞いていたにもかかわらず――それらは、信仰心を誇張するためではなく、女神の現世における神威によって、しばしば私たちや私たちの先祖に確認された事実として語り継がれていたのですが―― それにもかかわらず彼らはあえて、それまで手つかずだった宝物に不敬な手を伸ばし、その忌まわしい略奪品によって、自分自身と自分たちの家、そしてあなた方の兵士たちをも汚したのです。
§29.18.9quibus, per vos fidem vestram, patres conscripti, priusquam eorum scelus expietis, neque in Italia neque in Africa quicquam rei gesseritis, ne, quod piaculi commiserunt, non suo solum sanguine sed etiam publica clade luant.
元老院議員諸父よ、あなた方の信義にかけて懇願いたしますが、あなた方が彼らの罪を贖う前に、彼らの指揮下でイタリアでもアフリカでもいかなる軍事行動も起こさないでください。 彼らが犯した罪過を、自分たちの血だけでなく、国家的な破滅によっても贖うことにならないようにするためです。
§29.18.10quamquam ne nunc quidem, patres conscripti, aut in ducibus aut in militibus vestris cessat ira deae: aliquotiens iam inter se signis conlatis concucurrerunt;
もっとも、元老院議員諸父よ、今でさえ、あなた方の将領たちの間でも兵士たちの間でも、女神の怒りは止んでいません。 彼らはすでに何度も、互いに軍旗を交えて衝突しました。
dux alterius partis Pleminius, alterius duo tribuni militum erant.
一方の陣営の指揮官はプレミニウスであり、もう一方は二人の軍事知事でした。
non acrius cum Carthaginiensibus quam inter se ipsi ferro dimicaverunt,
彼らはカルタゴ人たちと戦ったときよりも激しく、互いに剣を交えて戦いました。
§29.18.11praebuissentque occasionem furore suo Locros recipiendi Hannibali, nisi accitus ab nobis Scipio intervenisset.
そして、もし私たちが呼び寄せたスキピオが介入しなかったならば、彼らはその狂気によって、ハニバルにロクリスを奪回する機会を与えてしまっていたことでしょう。
§29.18.12at hercule milites contactos sacrilegio furor agitat;
しかし、なんと、不敬によって汚された兵士たちを狂気が揺り動かしているのです。
in ducibus ipsis puniendis nullum deae numen apparuit.
指導者たち自身を処罰するにあたっては、女神の神威が現れなかったとでもいうのでしょうか。
§29.18.13immo ibi praesens maxime fuit: virgis caesi tribuni ab legato sunt; legatus deinde insidiis tribunorum interceptus, praeterquam quod toto corpore laceratus, naso quoque auribusque decisis exsanguis est relictus;
いやむしろ、そこにおいて女神は最も強く立ち現れました。 軍事知事たちは副官によって鞭で打たれ、その後、副官は軍事知事たちの陰謀によって捕らえられ、全身を切り刻まれたことに加えて、鼻と耳をも削がれて、血を失った瀕死の状態で放置されました。
§29.18.14recreatus dein legatus ex vulneribus tribunos militum in vincla coniectos, dein verberatos servilibusque omnibus suppliciis cruciatos occidit, mortuos deinde prohibuit sepeliri.
その後、傷から回復した副官は、軍事知事たちを鎖に繋ぎ、次いで鞭打ち、奴隷に対するあらゆる拷問で苦しめた上で殺害し、さらに死後、彼らが埋葬されることを禁じました。
§29.18.15has dea poenas a templi sui spoliatoribus habet nec ante desinet omnibus eos agitare furiis, quam reposita sacra pecunia in thensauris fuerit.
女神は、自分の神殿を略奪した者たちからこのような罰を取り立てており、神聖な財宝が宝物庫に戻されるまでは、彼らをあらゆる狂気でさいなむことをやめないでしょう。
§29.18.16maiores quondam nostri gravi Crotoniensium bello, quia extra urbem templum est, transferre in urbem eam pecuniam voluerunt.
かつて私たちの先祖は、クロトン人との激しい戦争の際、神殿が市外にあったため、その財宝を市内に移そうと望みました。
noctu audita ex delubro vox est, abstinerent manus:
夜、神託所から、手を引け、との声が聞こえました。
§29.18.17deam sua templa defensuram.
女神が自らの神殿を守るであろう、と。
quia movendi inde thensauros religio incussa erat, muro circumdare templum voluerunt.
そこから宝物を移動させることへの宗教的畏怖が植え付けられたため、彼らは神殿を壁で囲もうと望みました。
ad aliquantum iam altitudinis excitata erant moenia, cum subito conlapsa ruina sunt.
城壁はすでにかなりの高さまで築き上げられていましたが、そのとき突然、崩壊してしまいました。
§29.18.18sed et nunc et tunc et saepe alias dea suam sedem suumque templum aut tutata est aut a violatoribus gravia piacula exegit;
しかし、今も昔も、そして他の多くの機会にも、女神は自らの座と自らの神殿を守ったか、あるいは侵害者たちから重い償いを取り立てました。
nostras iniurias nec potest nec possit alius ulcisci quam vos, patres conscripti;
元老院議員諸父よ、私たちの被った不条理に復讐することは、あなた方以外の誰にも不可能ですし、可能であってはなりません。
§29.18.19ad vos vestramque fidem supplices confugimus.
私たちは嘆願者として、あなた方とあなた方の信義のもとに逃れました。
nihil nostra interest, utrum sub illo legato, sub illo praesidio Locros esse sinatis, an irato Hannibali et Poenis ad supplicium dedatis.
あなた方がロクリスをあの副官、あの守備隊のもとに置いたままにするのか、それとも怒れるハニバルとカルタゴ人たちに処刑のために引き渡すのかということは、私たちにとってはどちらでもよいことなのです。
non postulamus, ut extemplo nobis, ut de absente, ut indicta causa credatis;
私たちは、あなた方が直ちに私たちを、あるいは不在の者について、また弁明の機会なしに信じることを要求してはいません。
§29.18.20veniat, coram ipse audiat, ipse diluat.
彼自身がやって来て、面前で訴えを聞き、自ら弁明をすればよいのです。
si quicquam sceleris, quod homo in homines edere potest, in nos praetermisit, non recusamus, quin et nos omnia eadem iterum, si pati possumus, patiamur, et ille omni divino humanoque liberetur scelere. ”
もし人間が人間に加えうるいかなる悪行をも、彼が私たちに対して行うのを見過ごしたのであれば、私たちは、もし耐えられるなら再び全く同じことをすべて耐え忍ぶことも、また彼があらゆる神罰や人罰から免れることも、拒みはしません。