§29.18.1unum est, de quo nominatim et nos queri religio infixa animis cogat et vos audire et exsolvere rem publicam vestram religione, si ita vobis videbitur, velimus, patres conscripti.
원로원 의원 여러분, 우리 마음에 깊이 새겨진 종교적 의무가 명백히 호소하도록 강요하는, 그리고 만약 여러분이 원하신다면 여러분이 이를 귀담아듣고 여러분의 국가를 종교적 죄책으로부터 해방시켜 주시기를 우리가 바라는 한 가지 일이 있습니다.
§29.18.2vidimus enim, cum quanta caerimonia non vestros solum colatis deos, sed etiam externos accipiatis.
왜냐하면 여러분이 얼마나 엄숙한 의식을 가지고 여러분의 신들을 숭배할 뿐만 아니라 외국의 신들까지 받아들이는지를 우리가 보았기 때문입니다.
§29.18.3fanum est apud nos Proserpinae, de cuius sanctitate templi credo aliquam famam ad vos pervenisse Pyrrhi bello,
우리에게는 프로세르피나의 신전이 있습니다. 그 신전의 신성함에 대해서는 피루스 전쟁 당시에 어느 정도 소문이 여러분에게도 도달했다고 저는 믿습니다.
§29.18.4qui, cum ex Sicilia rediens Locros classe praeterveheretur, inter alia foeda, quae propter fidem erga vos in civitatem nostram facinora edidit, thensauros quoque Proserpinae intactos ad eam diem spoliavit;
그(피루스)는 시칠리아에서 돌아오는 길에 함대를 이끌고 로크리를 지나갈 때, 여러분에 대한 충성 때문에 우리 국가를 향해 저지른 다른 추악한 비행들 중에서, 그때까지 손대지 않았던 프로세르피나의 보물 역시 약탈했습니다.
atque ita, pecunia in naves inposita, ipse terra est profectus.
그리고 이처럼 재물을 배에 싣고, 자신은 육로로 출발했습니다.
§29.18.5quid ergo evenit, patres conscripti?
원로원 의원 여러분, 그렇다면 그 후에 무슨 일이 일어났겠습니까?
§29.18.6classis postero die foedissima tempestate lacerata, omnesque naves, quae sacram pecuniam habuerunt, in litora nostra eiectae sunt.
다음 날 함대는 극심한 폭풍우로 산산조각이 났고, 성스러운 재물을 싣고 있던 모든 배가 우리의 해안으로 밀려왔습니다.
qua tanta clade edoctus tandem deos esse superbissimus rex pecuniam omnem conquisitam in thensauros Proserpinae referri iussit.
이토록 큰 재앙으로 드디어 신들이 존재함을 깨달은 지극히 오만한 왕은 수집된 모든 재물을 프로세르피나의 보물창고로 돌려보내라고 명령했습니다.
nec tamen illi umquam postea prosperi quicquam evenit, pulsusque Italia ignobili atque inhonesta morte temere nocte ingressus Argos occubuit.
그럼에도 불구하고 그 후 그에게는 어떠한 번영도 일어나지 않았고, 이탈리아에서 쫓겨나 야간에 무모하게 아르고스에 들어갔다가 비천하고 수치스러운 죽음으로 쓰러졌습니다.
§29.18.7haec cum audisset legatus vester tribunique militum et mille alia, quae non augendae religionis causa, sed praesenti deae numine saepe conperta nobis maioribusque nostris referebantur,
여러분들의 부장과 군사 정관들이 이 일들과 그 외에 수많은 다른 일들을 전해 들었음에도 불구하고――그것들은 종교적 두려움을 부풀리기 위함이 아니라 여신이 현재 행사하는 신위로 인해 자주 우리와 우리 조상들에게 확인된 사실로 전해지던 것들입니다―― 그들은 그럼에도 불구하고 감히 그 손대지 않은 보물에 신성모독적인 손을 대어, 그 꺼림칙한 전리품으로 자신들과 자신들의 집, 그리고 여러분들의 군인들까지 더럽혔습니다.
§29.18.8ausi sunt nihilo minus sacrilegas admovere manus intactis illis thensauris et nefanda praeda se ipsos ac domos contaminare suas et milites vestros.
원로원 의원 여러분, 여러분의 신의에 호소하건대, 그들의 죄를 속죄하기 전에 이탈리아에서도 아프리카에서도 어떠한 군사 행동도 취하지 마십시오.
§29.18.9quibus, per vos fidem vestram, patres conscripti, priusquam eorum scelus expietis, neque in Italia neque in Africa quicquam rei gesseritis, ne, quod piaculi commiserunt, non suo solum sanguine sed etiam publica clade luant.
그들이 저지른 죄과를 그들 자신의 피뿐만 아니라 국가적인 재앙으로도 치르게 되지 않도록 말입니다.
§29.18.10quamquam ne nunc quidem, patres conscripti, aut in ducibus aut in militibus vestris cessat ira deae: aliquotiens iam inter se signis conlatis concucurrerunt;
하지만 원로원 의원 여러분, 지금조차도 여러분들의 장령들이나 군인들 사이에서 여신의 진노는 그치지 않고 있습니다. 그들은 이미 여러 차례 군기를 맞대고 서로 충돌했습니다.
dux alterius partis Pleminius, alterius duo tribuni militum erant.
한쪽 진영의 지도자는 플레미니우스였고, 다른 쪽은 두 명의 군사 정관들이었습니다.
non acrius cum Carthaginiensibus quam inter se ipsi ferro dimicaverunt, §29.18.11praebuissentque occasionem furore suo Locros recipiendi Hannibali, nisi accitus ab nobis Scipio intervenisset.
그들은 카르타고인들과 싸울 때 못지않게 치열하게 서로 칼을 겨누고 싸웠으며, 만약 우리가 불러온 스키피오가 개입하지 않았더라면, 그들은 자신들의 광기로 한니발에게 로크리를 탈환할 기회를 주었을 것입니다.
§29.18.12at hercule milites contactos sacrilegio furor agitat;
그러나 참으로 신성모독에 오염된 군인들을 광기가 뒤흔들고 있습니다.
in ducibus ipsis puniendis nullum deae numen apparuit.
지도자들 자신을 처벌함에 있어서는 여신의 신위가 나타나지 않았단 말입니까?
§29.18.13immo ibi praesens maxime fuit: virgis caesi tribuni ab legato sunt; legatus deinde insidiis tribunorum interceptus, praeterquam quod toto corpore laceratus, naso quoque auribusque decisis exsanguis est relictus;
오히려 그곳에서 여신은 가장 강력하게 임재하셨습니다. 정관들은 부장에 의해 매질을 당했고, 그 후 부장은 정관들의 음모에 빠져 온몸이 난도질당했을 뿐만 아니라 코와 귀마저 잘려 나가 피를 흘리며 빈사 상태로 버려졌습니다.
§29.18.14recreatus dein legatus ex vulneribus tribunos militum in vincla coniectos, dein verberatos servilibusque omnibus suppliciis cruciatos occidit, mortuos deinde prohibuit sepeliri.
그 후 부상은 상처에서 회복된 후 군사 정관들을 사슬에 묶고, 매질한 뒤 노예에게나 가해지는 모든 형벌로 고문하여 죽였으며, 죽은 후에는 매장되는 것조차 금지했습니다.
§29.18.15has dea poenas a templi sui spoliatoribus habet nec ante desinet omnibus eos agitare furiis, quam reposita sacra pecunia in thensauris fuerit.
여신은 자신의 신전을 약탈한 자들에게서 이러한 벌을 거두고 계시며, 성스러운 재물이 보물창고에 되돌려질 때까지 온갖 복수의 여신들로 그들을 괴롭히기를 멈추지 않으실 것입니다.
§29.18.16maiores quondam nostri gravi Crotoniensium bello, quia extra urbem templum est, transferre in urbem eam pecuniam voluerunt.
과거 우리 조상들은 크로토네인들과의 혹독한 전쟁 중에 신전이 성 밖에 있다는 이유로 그 재물을 성 안으로 옮기고자 했습니다.
noctu audita ex delubro vox est, abstinerent manus:
밤에 신당으로부터 손을 떼라는 목소리가 들렸습니다.
§29.18.17deam sua templa defensuram.
여신이 자신의 신전을 지킬 것이라는 이유였습니다.
quia movendi inde thensauros religio incussa erat, muro circumdare templum voluerunt.
그곳에서 보물을 옮기는 것에 대한 종교적 두려움이 심어졌기 때문에, 그들은 신전을 성벽으로 둘러싸고자 했습니다.
ad aliquantum iam altitudinis excitata erant moenia, cum subito conlapsa ruina sunt.
성벽은 이미 상당한 높이까지 쌓여 있었으나 갑자기 붕괴하여 내려앉았습니다.
§29.18.18sed et nunc et tunc et saepe alias dea suam sedem suumque templum aut tutata est aut a violatoribus gravia piacula exegit;
그러나 지금도 그때도, 그리고 다른 많은 경우에도 여신은 자신의 거처와 신전을 보호하시거나 침해자들에게서 엄중한 속죄의 대가를 요구하셨습니다.
nostras iniurias nec potest nec possit alius ulcisci quam vos, patres conscripti;
원로원 의원 여러분, 우리의 불의에 복수할 수 있는 분은 여러분 외에 없으며, 또 있어서도 안 됩니다.
§29.18.19ad vos vestramque fidem supplices confugimus.
우리는 탄원자로서 여러분과 여러분의 신의를 향해 피신했습니다.
nihil nostra interest, utrum sub illo legato, sub illo praesidio Locros esse sinatis, an irato Hannibali et Poenis ad supplicium dedatis.
여러분이 로크리를 저 부장과 저 수비대 아래에 그냥 내버려 두시든, 아니면 진노한 한니발과 카르타고인들에게 형벌을 받도록 넘겨주시든 우리에게는 아무런 차이가 없습니다.
non postulamus, ut extemplo nobis, ut de absente, ut indicta causa credatis;
우리는 여러분이 즉시 우리를, 혹은 부재중인 사람에 대하여, 혹은 소명 절차 없이 믿어달라고 요구하는 것이 아닙니다.
§29.18.20veniat, coram ipse audiat, ipse diluat.
그가 직접 와서 면전에서 듣고 스스로 해명하게 하십시오.
si quicquam sceleris, quod homo in homines edere potest, in nos praetermisit, non recusamus, quin et nos omnia eadem iterum, si pati possumus, patiamur, et ille omni divino humanoque liberetur scelere. ”
인간이 인간에게 저지를 수 있는 어떠한 악행 중에서 그가 우리에게 저지르지 않고 남겨둔 것이 있다면, 우리는 우리가 견뎌낼 수만 있다면 그 모든 일을 똑같이 다시 겪는 것도, 그리고 그가 모든 신적, 인적 죄책으로부터 벗어나는 것도 거부하지 않겠습니다."