Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §29.15.1-29.15.15

兵役を拒否した12植民市への処罰と徴兵

958 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

元老院は、過去に兵員の提供を拒否した12のラティウム植民市に対し、倍増された歩兵と騎兵の提供、特別税、および人口調査を課す厳しい決議を行う。植民市側は激しく抵抗するが、執政官たちの断固とした態度により、最終的に徴兵が実施される。

§29.15.1cum de supplemento legionum, quae in provinciis erant, ageretur, tempus esse a quibusdam senatoribus subiectum est, quae dubiis in rebus utcumque tolerata essent, ea dempto iam tandem deum benignitate metu non ultra pati.
諸属州にあった軍団の補充兵について議論されていたとき、一部の元老院議員たちから、窮地において何とか容認されていた事柄を、ついに神々の慈悲によって恐怖が取り除かれた今、これ以上容認すべき時ではないとの提案がなされた。
§29.15.2erectis expectatione patribus subiecerunt colonias Latinas duodecim, quae Q. Fabio et Q. Fulvio consulibus abnuissent milites dare,
元老院議員たちが期待で関心を高める中で、彼らは、クィントゥス・ファビウスとクィントゥス・フルウィウスが執政官であったときに兵士を出すことを拒否した12のラティウム植民市を挙げた。
§29.15.3eas annum iam ferme sextum vacationem militiae quasi honoris et beneficii causa habere, cum interim boni oboedientesque socii pro fide atque obsequio in populum Romanum continuis omnium annorum dilectibus exhausti essent.
それらの植民市は、その間に忠実で従順な同盟市がローマ民衆に対する忠誠と服従のゆえに毎年連続して行われる徴兵によって疲弊しきってしまっている一方で、今やほぼ6年もの間、まるで栄誉や恩恵によるものであるかのように兵役免除の恩恵を享受している、というのである。
§29.15.4sub hanc vocem non memoria magis patribus renovata rei prope iam oblitteratae, quam ira irritata est.
この発言の直後、元老院議員たちの間では、ほぼ忘れ去られかけていた事柄の記憶が呼び覚まされたというよりは、むしろ激しい怒りが掻き立てられた。
§29.15.5itaque nihil prius referre consules passi decreverunt, ut consules magistratus denosque principes Nepete, Sutrio, Ardea, Calibus, Alba, Carseolis, Sora, Suessa, Setia, Circeis, Narnia, Interamna — hae namque coloniae in ea causa erant — Romam excirent;
それゆえ、元老院議員たちは執政官たちが他のいかなる事項も先に諮問することを許さず、執政官たちがネペテ、ストリウム、アルデア、カレス、アルバ、カルセオリ、ソラ、スエッサ、セティア、キルケイイ、ナルニア、インテラムナ――これらがその一件に該当する植民市であったが――の政務官たちと各10人の指導者をローマに召喚するよう決議した。
§29.15.6iis imperarent, quantum quaeque earum coloniarum militum plurimum dedisset populo Romano, ex quo hostes in Italia essent, duplicatum eius summae numerum peditum daret et equites centenos vicenos; §29.15.7si qua eum numerum equitum explere non posset, pro equite uno tres pedites liceret dare; pedites equitesque quam locupletissimi legerentur mitterenturque, ubicumque extra Italiam supplemento opus esset; §29.15.8si qui ex iis recusarent, retineri eius coloniae magistratus legatosque placere, neque, si postularent, senatum dari, priusquam imperata fecissent;
そして彼らに対し、敵がイタリアに侵入して以来、それら各植民市がローマ民衆に提供した最大の歩兵数の2倍の数、およびそれぞれ120名の騎兵を提供するよう命じること、もしどこかの植民市がその騎兵の数を満たすことができないならば、騎兵1名に対して3名の歩兵を提供することを認めること、また、歩兵と騎兵はできる限り富裕な者たちを選んで、イタリア国外のどこであれ補充が必要とされる場所に送るべきこと、もし彼らのうちの誰かが拒否するならば、その植民市の政務官と使節を拘留すること、また、たとえ彼らが求めたとしても、命じられたことを実行するまでは元老院への謁見を許さないことを決定した。
§29.15.9stipendium praeterea iis coloniis in milia aeris asses singulos imperari exigique quotannis, censumque in iis coloniis agi ex formula ab Romanis censoribus data — §29.15.10dari autem placere eandem quam populo Romano — deferrique Romam ab iuratis censoribus coloniarum, priusquam magistratu abirent.
さらに、それらの植民市に対して、軍資金として1000アースにつき1アースの割合で毎年課し徴収すること、また、それらの植民市において、ローマのケンソルによって提示された規定に基づいて人口調査を行うこと、ただしその規定はローマ民衆に適用されるものと同じものを与えること、そして、宣誓した植民市のケンソルたちによって、彼らが退任する前にその結果がローマに提出されることを決定した。
§29.15.11ex hoc senatus consulto accitis Romam magistratibus primoribusque earum coloniarum consules cum milites stipendiumque imperassent, alii aliis magis recusare ac reclamare;
この元老院決議に基づいてそれらの植民市の政務官や有力者たちがローマに召喚され、執政官たちが兵士と軍資金を課したところ、彼らは口々に、他よりも激しく拒否し不満の声をあげた。
§29.15.12negare tantum militum effici posse; vix, si simplum ex formula imperetur, enisuros; orare atque obsecrare, ut sibi senatum adire ac deprecari liceret.
彼らは、それほど多くの兵士を調達することは不可能であり、規定通りの1倍の数であってもかろうじてやり遂げられる程度であると主張し、自分たちが元老院に参内して嘆願することを許してほしいと懇願し、請うた。
§29.15.13nihil se, quare perire merito deberent, admisisse; sed si pereundum etiam foret, neque suum delictum neque iram populi Romani, ut plus militum darent, quam haberent, posse efficere.
自分たちは滅ぼされるに値するような非はいかなるものも犯していないが、たとえ滅びなければならないとしても、自分たちの罪もローマ民衆の怒りも、自分たちが現に有している以上の兵士を提供させることはできない、というのである。
§29.15.14consules obstinati legatos manere Romae iubent, magistratus ire domos ad dilectus habendos: nisi summa militum, quae imperata esset, Romam adducta, neminem iis senatum daturum.
執政官たちは態度を崩さず、使節たちにはローマにとどまるよう命じ、政務官たちには徴兵を行うために故郷へ帰るよう命じた。 そして、命じられた兵士の総数がローマに連れてこられない限り、誰も彼らに元老院への謁見を許さないであろうとした。
§29.15.15ita praecisa spe senatum adeundi deprecandique dilectus in iis duodecim coloniis, per longam vacationem numero iuniorum aucto, haud difficulter est perfectus.
このようにして元老院に参内し嘆願するという希望が絶たれたため、長年の免除の間に若者の数が増加していたこともあり、これら12の植民市における徴兵は困難なく完了した。

語釈・文法注

  1. 29.15.1tempus esse ... non ultra pati — 対格不定詞句 tempus esse は、subiectum est(仄めかされた、提案された)の主語にあたります。さらに不定詞 pati(耐える、容認する)が tempus(〜する時)の具体的な内容を規定しており、「これ以上(non ultra)容認すべき時ではない」という意味になります。pati の目的語は、先行する関係節 quae dubiis in rebus utcumque tolerata essent から補われるべき中性複数対格の指示代名詞(ea)です。
  2. 29.15.1deum — deorum(神々の、属格複数形)の古風な、あるいは詩的な縮約形です。
  3. 29.15.5nihil prius referre consules passi — passi は patior の完了分詞(主格・複数)で、文全体の主語である元老院議員たち(patribus / senatus)に係る主格形容詞的に機能しています。その目的語として、対格不定詞構文 nihil prius referre consules(執政官たちが他のいかなる事項も先に提出・諮問すること)を取っています。
  4. 29.15.6quantum quaeque ... plurimum dedisset — quantum ... plurimum は「〜が提供した最大数」を表す相関・関係構造です。dedisset は、元老院決議の内容を伝える間接話法内の従属節であるため接続法(過去完了)になっています。
  5. 29.15.13neque suum delictum neque iram populi Romani ... posse efficere — posse の意味上の主語は neque suum delictum neque iram populi Romani です。efficere はその後に結果の ut 節(ut plus militum darent, quam haberent)を伴い、「自分たちの非もローマ民衆の怒りも、自分たちが現に有している以上の兵士を提供させることはできない」という論理構造になります。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §29.15.1-29.15.15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:29.15.1-29.15.15

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。