Humanitext Reader

리비우스 · 로마사 §29.15.1-29.15.15

병역을 거부했던 12개 식민시에 대한 징벌과 징집

1770개 구절 중 958번째 · 라틴어

요약

원로원은 이전에 병사 제공을 거부했던 12개 라틴 식민시들에 대해 배가된 병력 제공, 특별세 부과, 인구 조사를 명하는 엄격한 결의를 내린다. 식민시 측은 격렬히 저항하지만, 집정관들의 단호한 조치로 결국 징병이 무사히 실시된다.

§29.15.1cum de supplemento legionum, quae in provinciis erant, ageretur, tempus esse a quibusdam senatoribus subiectum est, quae dubiis in rebus utcumque tolerata essent, ea dempto iam tandem deum benignitate metu non ultra pati. §29.15.2erectis expectatione patribus subiecerunt colonias Latinas duodecim, quae Q. Fabio et Q. Fulvio consulibus abnuissent milites dare, §29.15.3eas annum iam ferme sextum vacationem militiae quasi honoris et beneficii causa habere, cum interim boni oboedientesque socii pro fide atque obsequio in populum Romanum continuis omnium annorum dilectibus exhausti essent. §29.15.4sub hanc vocem non memoria magis patribus renovata rei prope iam oblitteratae, quam ira irritata est. §29.15.5itaque nihil prius referre consules passi decreverunt, ut consules magistratus denosque principes Nepete, Sutrio, Ardea, Calibus, Alba, Carseolis, Sora, Suessa, Setia, Circeis, Narnia, Interamna — hae namque coloniae in ea causa erant — Romam excirent; §29.15.6iis imperarent, quantum quaeque earum coloniarum militum plurimum dedisset populo Romano, ex quo hostes in Italia essent, duplicatum eius summae numerum peditum daret et equites centenos vicenos; §29.15.7si qua eum numerum equitum explere non posset, pro equite uno tres pedites liceret dare; pedites equitesque quam locupletissimi legerentur mitterenturque, ubicumque extra Italiam supplemento opus esset; §29.15.8si qui ex iis recusarent, retineri eius coloniae magistratus legatosque placere, neque, si postularent, senatum dari, priusquam imperata fecissent; §29.15.9stipendium praeterea iis coloniis in milia aeris asses singulos imperari exigique quotannis, censumque in iis coloniis agi ex formula ab Romanis censoribus data — §29.15.10dari autem placere eandem quam populo Romano — deferrique Romam ab iuratis censoribus coloniarum, priusquam magistratu abirent. §29.15.11ex hoc senatus consulto accitis Romam magistratibus primoribusque earum coloniarum consules cum milites stipendiumque imperassent, alii aliis magis recusare ac reclamare; §29.15.12negare tantum militum effici posse; vix, si simplum ex formula imperetur, enisuros; orare atque obsecrare, ut sibi senatum adire ac deprecari liceret. §29.15.13nihil se, quare perire merito deberent, admisisse; sed si pereundum etiam foret, neque suum delictum neque iram populi Romani, ut plus militum darent, quam haberent, posse efficere. §29.15.14consules obstinati legatos manere Romae iubent, magistratus ire domos ad dilectus habendos: nisi summa militum, quae imperata esset, Romam adducta, neminem iis senatum daturum. §29.15.15ita praecisa spe senatum adeundi deprecandique dilectus in iis duodecim coloniis, per longam vacationem numero iuniorum aucto, haud difficulter est perfectus.
여러 속주에 있던 군단들의 보충병에 관한 논의가 진행되던 중, 일부 원로원 의원들로부터, 마침내 신들의 자비로 두려움이 제거된 지금, 곤궁한 시기에 어떻게든 묵인되었던 일들을 더 이상 용납해서는 안 될 때가 되었다는 제안이 제기되었다. 원로원 의원들이 기대감으로 주시하는 가운데, 그들은 퀸투스 파비우스와 퀸투스 풀비우스가 집정관이었을 때 병사를 보내기를 거부했던 열두 개의 라틴 식민시들을 언급했다. 그 식민시들은 그 사이에 충실하고 복종하는 동맹시들이 로마 인민에 대한 충성과 복종의 대가로 매년 계속되는 징병으로 인해 피폐해진 반면, 자신들은 마치 명예와 은혜 덕분인 것처럼 이제 거의 6년째 병역 면제를 누리고 있다는 것이었다. 이 발언 직후, 원로원 의원들에게는 거의 잊혔던 일에 대한 기억이 되살아났다기보다는 오히려 격렬한 분노가 치밀어 올랐다. 그리하여 원로원 의원들은 집정관들이 다른 어떤 안건도 먼저 제안하는 것을 허락하지 않고, 네페테, 수트리움, 아르데아, 칼레스, 알바, 카르세올리, 소라, 수에사, 세티아, 키르케이이, 나르니아, 인테람나——이들이 바로 그 일에 연루된 식민시들이었다——의 정무관들과 각 열 명의 지도자들을 로마로 소환하도록 결의했다. 그리고 그들에게, 적이 이탈리아에 들어온 이래로 그 식민시들이 로마 인민에게 제공했던 최대 보병 수의 두 배에 달하는 보병과, 각각 120명의 기병을 제공하도록 명령하게 했다. 만일 어떤 식민시가 그 기병의 수를 채우지 못할 경우, 기병 한 명 대신 보병 세 명을 제공하는 것을 허용하며, 보병과 기병은 가능한 한 가장 부유한 자들 중에서 선발하여 이탈리아 이외의 영토 중 보충병이 필요한 곳은 어디든 보내도록 했다. 만일 그들 중 거부하는 자가 있을 경우, 그 식민시의 정무관들과 사절들을 억류하고, 그들이 요청하더라도 명령을 이행하기 전에는 원로원 알현을 허락하지 않기로 결정했다. 나아가, 그 식민시들에 매년 자산 1,000아스당 1아스의 비율로 군자금을 부과하여 징수하며, 그 식민시들에서 로마의 켄소르(감찰관)들이 제시한 서식에 따라 인구 조사를 실시하기로 했다. 단, 그 서식은 로마 인민에게 적용되는 것과 동일한 것을 제공하기로 결정했으며, 식민시의 선서한 켄소르들에 의해 그들이 퇴임하기 전에 그 결과가 로마로 보고되도록 했다. 이 원로원 결의에 따라 그 식민시들의 정무관들과 지도자들이 로마로 소환되어 집정관들이 병사와 군자금을 부과하자, 그들은 저마다 다른 이들보다 더 완강히 거부하고 항의했다. 그들은 그토록 많은 병사를 모으는 것은 불가능하며, 서식에 따른 단일 배수가 부과되더라도 간신히 해낼 수 있는 정도라고 주장하면서, 자신들이 원로원에 나아가 자비를 간청할 수 있도록 허락해 달라고 애원하고 빌었다. 자신들은 멸망을 당해 마땅할 만한 어떤 잘못도 저지르지 않았으나, 설령 멸망해야 할지라도 자신들의 죄나 로마 인민의 분노도 자신들이 가진 것보다 더 많은 병사를 제공하게 만들 수는 없다는 것이었다. 집정관들은 완강한 태도로, 사절들에게는 로마에 머물 것을 명령하고 정무관들에게는 징병을 실시하기 위해 고향으로 돌아가게 했다. 그리고 명령받은 병사들의 총수가 로마로 인도되지 않는 한, 아무도 그들에게 원로원 알현을 허락하지 않을 것이라고 했다. 이리하여 원로원에 나아가 자비를 간청할 희망이 차단되자, 오랜 면제 기간 동안 젊은이들의 수가 늘어난 덕분이기도 하여, 이 열두 식민시에서의 징병은 어려움 없이 완료되었다.

어휘·문법 주석

  1. 29.15.1tempus esse ... non ultra pati — 대격 부정사구 'tempus esse'는 'subiectum est'의 주어 역할을 합니다. 부정사 'pati'(용납하다)가 'tempus'(~할 때)의 구체적인 내용을 규정하여 '더 이상 용납할 때가 아니다'라는 뜻이 됩니다. 'pati'의 목적어는 앞선 관계절 'quae dubiis in rebus utcumque tolerata essent'로부터 보충되어야 할 중성 복수 대격 지시대명사(ea)입니다.
  2. 29.15.1deum — 'deorum'(신들의, 속격 복수형)의 고풍스럽거나 시적인 축약형입니다.
  3. 29.15.5nihil prius referre consules passi — 'passi'는 'patior'의 완료분사(주격 복수)로, 문장 전체의 주어인 원로원 의원들을 수식합니다. 대격 부정사 구문인 'nihil prius referre consules'(집정관들이 다른 어떤 안건도 먼저 제안하는 것)를 목적어로 취하여, '집정관들이 다른 어떤 안건도 먼저 제안하는 것을 허락하지 않고'라는 뜻이 됩니다.
  4. 29.15.6quantum quaeque ... plurimum dedisset — 'quantum ... plurimum'은 '각각이 제공했던 최대 수치'를 나타내는 상관 및 관계 구조입니다. 'dedisset'이 접속법(과거완료)인 것은 원로원 결의의 내용을 전달하는 간접화법 내의 종속절이기 때문입니다.
  5. 29.15.13neque suum delictum neque iram populi Romani ... posse efficere — 'posse'의 의미상 주어는 'neque suum delictum'과 'neque iram populi Romani'입니다. 'efficere'는 뒤에 결과를 나타내는 'ut'절('ut plus militum darent...')을 동반하여, '자신들의 잘못도 로마 인민의 분노도 자신들이 가진 것보다 더 많은 병사를 제공하게 만들 수는 없다'라는 논리 구조를 형성합니다.

이 구절 인용하기

리비우스, 로마사 §29.15.1-29.15.15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:29.15.1-29.15.15

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.