§29.14.1quamquam nondum aperte Africa provincia decreta erat, occultantibus id, credo, patribus, ne praesciscerent Carthaginienses, tamen in eam spem erecta civitas erat, in Africa eo anno bellatum iri finemque bello Punico adesse.
アフリカが属州として公にはまだ決定されていなかったものの、――私の思うに、カルタゴ人に事前に察知されないよう元老院議員たちがそれを隠していたためであるが、――それでも市民は、その年にアフリカで戦いが行われ、ポエニ戦争の終結が近づいているという希望に奮い立っていた。
§29.14.2impleverat ea res superstitionum animos, pronique et ad nuntianda et ad credenda prodigia erant.
このことは人々の心を迷信で満たし、人々は前兆を報告することにも信じることにも傾いていた。
§29.14.3eo plura vulgabantur: duos soles visos, et nocte interluxisse, et facem Setiae ab ortu solis ad occidentem porrigi visam; Tarracinae portam, Anagniae et portam et multis locis murum de caelo tactum; in aede Iunonis Sospitae Lanuvi cum horrendo fragore strepitum editum.
それゆえ、より多くの出来事が噂されていた。 すなわち、二つの太陽が見られたこと、夜間に光が差し込んだこと、セティアにおいて松明のような光が日の出から日没まで伸びるのが見られたこと、テッラキナの門が、またアナグニアの門と多くの場所の城壁が落雷にあったこと、ラヌウィウムの救済者ユノの神殿において恐ろしい轟音とともに異音が発せられたことなどである。
§29.14.4eorum procurandorum causa diem unum supplicatio fuit; et novendiale sacrum, quod de caelo lapidatum esset, factum.
これらを祓うために一日の祈願式が行われ、また、天から石が降ったために九日間の祭礼が行われた。
eo accessit consultatio de matre Idaea accipienda,
そこに、イダの母神を迎えることについての相談が加わった。
§29.14.5quam praeterquam quod M. Valerius, unus ex legatis, praegressus actutum in Italia fore nuntiaverat, recens nuntius aderat Tarracinae iam esse.
彼女については、使節の一人であるマルクス・ウァレリウスが先回りして、すぐにイタリアに到着するだろうと報告していただけでなく、すでにテッラキナに到着しているという新しい知らせが届いていた。
§29.14.6haud parvae rei iudicium senatum tenebat, qui vir optimus in civitate esset;
決して小さくない事柄についての判断、すなわち、国中で誰が最も優れた男であるかという判断が元老院を占めていた。
§29.14.7veram certe victoriam eius rei sibi quisque mallet quam ulla imperia honoresve suffragio seu patrum seu plebis delatos.
各人は、このことにおける真の勝利を、貴族あるいは平民の投票によってもたらされるいかなる指揮権や名誉よりも、自分自身に望んだことであろう。
§29.14.8P. Scipionem Cn. f. eius, qui in Hispania ceciderat, adulescentem nondum quaestorium, iudicaverunt in tota civitate virum bonorum optimum esse.
ヒスパニアで戦死したあのグナエウスの息子であるプブリウス・スキピオを、まだ財務官の資格も持たない若者であったが、彼らは全市民の中で、善き人々の中で最も優れた男であると判定した。
§29.14.9id quibus virtutibus inducti ita iudicarint, sicut traditum a proximis memoriae temporum illorum scriptoribus libens posteris traderem, ita meas opiniones coniectando rem vetustate obrutam non interponam.
彼らがどのような美徳に導かれてこのように判定したのかについては、当時の記憶に最も近い著述家たちによって伝えられている通りに、私も喜んで後世に伝えたいところであるが、歳月によって埋もれてしまった事柄に対して、私の推測による意見を差し挟むことはすまい。
§29.14.10P. Cornelius cum omnibus matronis Ostiam obviam ire deae iussus, isque eam de nave accipere et in terram elatam tradere ferendam matronis.
プブリウス・コルネリウスは、すべての既婚女性とともに、女神を迎えるためにオスティアへ行くよう命じられた。 そして彼自身が女神を船から受け取り、陸に降ろされた彼女を、運ばせるために既婚女性たちに引き渡すよう(命じられた)。
§29.14.11postquam navis ad ostium amnis Tiberini accessit, sicut erat iussus, in salum nave evectus ab sacerdotibus deam accepit extulitque in terram.
船がティベリス川の河口に到着したのち、命じられていた通りに、彼は船で沖合に出て、神官たちから女神を受け取り、陸へと運び出した。
§29.14.12matronae primores civitatis, inter quas unius Claudiae Quintae insigne est nomen, accepere;
国家の第一流の既婚女性たちが、――その中では特にクラウディア・クィンタの名が際立っているが、――(女神を)受け取った。
cui dubia, ut traditur, antea fama clariorem ad posteros tam religioso ministerio pudicitiam fecit.
彼女については、伝えられるところでは、それまでは不確かな評判であったが、これほどに神聖な奉仕を務めたことによって、その貞淑さが後世にますます輝かしく証明されることとなった。
§29.14.13eae per manus succedentes deinde aliae aliis, omni obviam effusa civitate, turibulis ante ianuas positis, qua praeferebatur, atque accenso ture, precantes, ut volens propitiaque urbem Romanam iniret, in aedem Victoriae, quae est in Palatio, pertulere deam pr. §29.14.14non. Apr.
彼女たちは手から手へと次々に(女神を)渡し、全市民が迎えるために繰り出し、彼女が通り過ぎる道筋の門扉の前に香炉が置かれ、香が焚かれる中で、女神が自ら望んで、かつ好意を持ってローマの市街に入るよう祈りながら、パラティウムにあるウィクトリア神殿へと女神を、その前日に四月のノナエに(運び入れた)。
, isque dies festus fuit.
そしてその日は祝日となった。
populus frequens dona deae in Palatium tulit, lectisterniumque et ludi fuere, Megalensia appellata.
多くの人々が女神への贈り物をパラティウムに携え、神座展示と、メガレンシアと呼ばれる競技会が行われた。