Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §28.45.1-28.45.21

スキピオへの属州決定と同盟国の支援による艦隊建造

942 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

スキピオは元老院がアフリカ属州を与えなければ民会に訴えるつもりだと噂され、不興を買うが、護民官の介入を経て最終的に決定は元老院に委ねられ、志願兵とエトルリアなどの同盟国から得た多大な物資支援によって異例の速さで艦隊を構築する。

§28.45.1minus aequis animis auditus est Scipio, quia vulgatum erat, si apud senatum non obtinuisset, ut provincia Africa sibi decerneretur, ad populum extemplo laturum.
スキピオは、もし元老院でアフリカ属州を自分に割り当てることが認められなければ、ただちに民会に提案を提出するつもりだという噂が広まっていたため、あまり好意的ではない態度で話を聞かれた。
§28.45.2itaque Q. Fulvius, qui consul quater et censor fuerat, postulavit a consule, ut palam in senatu diceret, permitteretne patribus, ut de provinciis decernerent, staturusque eo esset, quod censuissent, an ad populum laturus.
それゆえ、執政官を4度、またケンソルを務めたことのあるQ・フルウィウスは、執政官に対して、属州の決定を元老院議員たちに委ねるつもりがあるのか、そして彼らが決定したことに従うつもりがあるのか、それとも民会に提案を提出するつもりがあるのかを元老院で公に表明するよう求めた。
§28.45.3cum Scipio respondisset se quod e re publica esset facturum, tum Fulvius:
スキピオが、自分は国家の利益にかなうことを行うつもりであると答えると、フルウィウスはこう言った。
§28.45.4“non ego ignarus, quid responsurus facturusve esses, quaesivi, quippe cum prae te feras temptare te magis quam consulere senatum, et, ni provinciam tibi, quam volueris, extemplo decernamus, paratam rogationem habeas.
「私は、あなたが何と答え、何をするつもりかを知らずに尋ねたのではない。 現にあなたは、元老院に諮問するよりも試しているのだということを公然と示しており、もし私たちがあなたの望む属州をただちに割り当てなければ、すでに民会への提案を用意しているのだから。
§28.45.5itaque a vobis, tribuni plebis, postulo” inquit, “ut sententiam mihi ideo non dicenti, quod, etsi in meam sententiam discedatur, non sit ratum habiturus consul, §28.45.6auxilio sitis.
それゆえ、護民官諸君、私はあなた方に求める。 私が意見を述べないのは、たとえ私の意見に従って決議がなされたとしても、執政官がそれを有効と認めないからであり、それゆえに意見を述べない私を、援助していただきたい。
” inde altercatio orta, cum consul negaret aequum esse tribunos intercedere, quo minus suo quisque loco senator rogatus sententiam diceret.
」そこから論争が生じた。 執政官は、各議員が求められた順序に従って意見を述べるのを、護民官が介入して妨げるのは不当であると主張した。
tribuni ita decreverunt:
護民官たちは以下のように議決した。
§28.45.7“si consul senatui de provinciis permittit, stari eo, quod senatus censuerit, placet, nec de ea re ferri ad populum patiemur;
「もし執政官が属州について元老院に委ねるならば、元老院が決議したことに従うのが良いと考え、その件について民会に提案が提出されるのを私たちは許さない。
si non permittit, qui de ea re sententiam recusabit dicere, auxilio erimus.
もし委ねないならば、その件について意見を述べるのを拒む者を、私たちは援助するであろう。
§28.45.8consul diem ad conloquendum cum conlega petiit.
」執政官は同僚と協議するための1日の猶予を求めた。
postero die permissum senatui est.
翌日、元老院に決定が委ねられた。
provinciae ita decretae: alteri consuli Sicilia et triginta rostratae naves, quas C. Servilius superiore anno habuisset, permissumque, ut in Africam, si id e re publica esse censeret, traiceret;
属州は以下のように決定された。 一方の執政官には、シキリアと、前年にC・セルウィリウスが擁していた30隻の有嘴船が割り当てられ、もしそれが国家の利益にかなうと判断するなら、アフリカへ渡海することが許可された。
§28.45.9alteri Bruttii et bellum cum Hannibale cum eo exercitu, quem mallet ex duobus, qui ibiessent.
もう一方の執政官には、ブルッティウムと、そこにいる2つの軍勢のうち自らが望む方の軍勢を率いてのハンニバルとの戦争が割り当てられた。
L. Veturius et Q. Caecilius sortirentur inter se compararentve, uter in Bruttiis duabus legionibus, quas consul reliquisset, rem gereret, imperiumque in annum prorogaretur cui ea provincia evenisset.
L・ウェトゥリウスとQ・カエキリウスは、どちらが、執政官が残した2つの軍団を率いてブルッティウムで軍事行動を指揮するかを、互いに抽選か合意によって決定し、その属州が当たった者には命令権が1年間延長されるものとされた。
§28.45.10et ceteris praeter consules praetoresque, qui exercitibus provinciisque praefuturi erant, prorogata imperia.
そして、執政官と法務官を除き、軍勢や属州を指揮することになっていた他の者たちにも命令権が延長された。
§28.45.11Q. Caecilio sorti evenit ut cum consule in Bruttiis adversus Hannibalem bellum gereret.
Q・カエキリウスは、執政官とともにブルッティウムでハンニバルに対する戦争を指揮することが抽選によって決定した。
ludi deinde Scipionis magna frequentia §28.45.12et favore spectantium celebrati.
その後、スキピオの競技会が、多くの群衆と観客の歓声のもとで挙行された。
legati Delphos ad donum ex praeda Hasdrubalis portandum missi M. Pomponius Matho et Q. Catius.
ハスドルバルの戦利品からの贈り物を届けるために、M・ポンポニウス・マトとQ・カティウスが使節としてデルポイへ派遣された。
tulerunt coronam auream ducentum pondo et simulacra spoliorum ex mille pondo argenti facta.
彼らは200ポンド相当の黄金の冠と、1000ポンドの銀で造られた戦利品の模造品を携えていった。
§28.45.13Scipio cum ut dilectum haberet, neque impetrasset neque magnopere tetendisset, ut voluntarios ducere sibi milites liceret,
スキピオは徴兵を行うことは認められず、またそれを強く要求もしなかったが、志願兵を率いることを許可されるという目的は達成した。
§28.45.14tenuit et, quia inpensae negaverat rei publicae futuram classem, ut quae ab sociis darentur ad novas fabricandas naves acciperet.
また、艦隊は国家の財政負担にはならないと断言していたため、同盟国から新しい船を建造するために提供される物資を受け取ることも達成した。
Etruriae primum populi pro suis quisque facultatibus consulem adiuturos polliciti:
まずエトルリアの諸民族が、それぞれの資力に応じて執政官を援助することを約束した。
§28.45.15Caerites frumentum sociis navalibus commeatumque omnis generis, Populonienses ferrum, Tarquinienses lintea in vela, Volaterrani interamenta navium et frumentum,
カエレの人々は艦隊の同盟兵のための穀物とあらゆる種類の兵站を、ポプロニアの人々は鉄を、タルクィニイの人々は帆用のリンネルを、ウォラテッラの人々は船の内装材と穀物を約束した。
§28.45.16Arretini tria milia scutorum, galeas totidem, pila gaesa hastas longas, milium quinquaginta summam pari cuiusque generis numero expleturos, secures rutra falces alveolos molas, quantum in quadraginta longas naves opus esset, §28.45.17tritici centum et viginti milia modium, et in viaticum decurionibus remigibusque conlaturos;
アッレティウムの人々は、3000個の盾、同数の兜、投げ槍、ケルト風投げ槍、長槍を約束し、それぞれの種類を同数ずつ揃えて計5万点に達するようにし、また、40隻の軍船に必要な分の斧、シャベル、鎌、盆、手挽き臼を、さらに12万モディウスの小麦、およびデクリオや漕ぎ手たちの旅費として提供することを約束した。
§28.45.18Perusini Clusini Rusellani abietem in fabricandas naves et frumenti magnum numerum;
ペルシア、クルシウム、ルセッラの人々は、船の建造のためのモミ材と大量の穀物を約束した。
abiete ex publicis silvis est usus.
モミ材は国有林のものが使用された。
§28.45.19Umbriae populi et praeter hos Nursini et Reatini et Amiternini Sabinusque omnis ager milites polliciti;
ウンブリアの諸民族、および彼らのほかにヌルシア、レアテ、アミテルヌムの人々とサビニの全地域が兵士を約束した。
Marsi Paeligni Marrucinique multi voluntarii nomina in classem dederunt.
マルシ、パエリグニ、マッルキニの人々からも、多くの志願兵が艦隊に登録した。
§28.45.20Camertes cum aequo foedere cum Romanis essent, cohortem armatam sescentorum hominum miserunt.
カメルテスの人々は、ローマ人との対等条約を結んでいたため、600人からなる武装歩兵大隊を派遣した。
§28.45.21triginta navium carinae, viginti quinqueremes, decem quadriremes, cum essent positae, ipse ita institit operi, ut die quadragesimo quinto, quam ex silvis detracta materia erat, naves instructae armataeque in aquam deductae sint.
30隻の船の竜骨(五段櫂船20隻、四段櫂船10隻)が据えられると、彼自身が工事を精力的に督促したため、森から木材が運び出されてから45日目には、船が艤装され武装を整えて進水した。

語釈・文法注

  1. 28.45.1laturum — 非人称構文である *vulgatum erat*(〜という噂が広まっていた)に続く、対格不定詞構文(A.c.I.)の一部。主語代名詞 *se*(スキピオを指す)および助動詞 *esse*(すなわち *se ... laturum esse*)が省略されている。
  2. 28.45.4non ego ignarus — 形容詞 *ignarus* は主語 *ego* に対する同格として働き、「私が無知であったから尋ねたのではない」という因果的な意味合いを帯びている。また、この形容詞は間接疑問節 *quid responsurus facturusve esses* を目的語のように従えている。
  3. 28.45.5sententiam mihi ideo non dicenti — 45.5節から45.6節にまたがる主文 *postulo ... ut sententiam mihi ... non dicenti ... auxilio sitis* の一部。*auxilio sitis* は二重与格(利害の与格 *mihi* と目的の与格 *auxilio*)を形成しており、現在分詞 *dicenti* は与格 *mihi* を修飾している。
  4. 28.45.7stari eo, quod senatus censuerit — 動詞 *placet* の主語となる、非人称受動の不定詞句。*stari* は「〜に従う、固持する」を意味し、手段の奪格 *eo* を伴う。*quod...* 節の先行詞が *eo* である。
  5. 28.45.14tenuit — 自動詞として用いられた *tenere*(主張を通す、目的を果たす)で、後続する *ut... acciperet* 節(志願兵の主導権と援助物資の受け入れ許可)を実質的に支配している。
  6. 28.45.21die quadragesimo quinto, quam — 時を表す奪格句 *die quadragesimo quinto* の後で、*quam* が *postquam* の意味(「〜してから45日目に」)で用いられている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §28.45.1-28.45.21. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:28.45.1-28.45.21

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。