§28.41.1illud te mihi ignoscere, P. Corneli, aequum erit, si, cum in me ipso numquam pluris famam hominum quam rem publicam fecerim, ne tuam quidem gloriam bono publico praeponam;
プブリウス・コルネリウスよ、私自身においては人々の評判を国家よりも重んじたことが一度もなかったのだから、あなたの栄光をも国家の利益より優先させないとしても、あなたが私を許すのが当然でしょう。
§28.41.2quamquam, si aut bellum nullum in Italia aut is hostis esset, ex quo victo nihil gloriae quaereretur, qui te in Italia retineret, etsi id bono publico faceret, simul cum bello materiam gloriae tuae isse ereptum videri posset.
もっとも、もしイタリアに戦争が全くないか、あるいは、倒しても何の栄光も得られないような敵であるならば、たとえ国家の利益のためにそうするのだとしても、あなたをイタリアに引き留める者は、戦争とともにあなたの栄光の機会をも奪い去ったように見え得るかもしれません。
§28.41.3cum vero Hannibal hostis incolumi exercitu quartum decimum annum Italiam obsideat, paenitebit te, P. Corneli, gloriae tuae, si hostem eum, qui tot funerum, tot cladium nobis causa fuit, tu consul Italia expuleris et, sicut penes C. Lutatium prioris Punici perpetrati belli titulus fuit, ita penes te huius fuerit?
しかし、敵であるハンニバルが、無傷の軍勢を率いて14年目の年もイタリアを包囲しているというのに、プブリウス・コルネリウスよ、我々にこれほど多くの死、これほど多くの惨害をもたらした原因であるその敵を、あなたが執政官としてイタリアから追い払い、かつ、先のポエニ戦争を完遂したという栄誉がC・ルタティウスの手あったように、この戦争のそれがあなたの手にあることになるならば、あなたは自分の栄光を不満に思うでしょうか。
§28.41.4nisi aut Hamilcar Hannibali dux est praeferundus aut illud bellum huic, aut victoria illa maior clariorque quam haec — modo contingat, ut te consule vincamus — futura est.
ハミルカルが指導者としてハンニバルより優先されるべきか、あるいは先の戦争が今回の戦争より、あるいはあの勝利が今回の勝利――あなたが執政官のときに我々が勝つことが叶いさえすればですが――よりも、より大きく輝かしいものになるのでない限りは。
§28.41.5ab Drepanis aut Eryce detraxisse Hamilcarem quam Italia expulisse Poenos atque Hannibalem malis?
ドレパナやエリュクスからハミルカルを撤退させたことを、イタリアからカルタゴ人たちとハンニバルを追い払うことよりも好むというのですか。
§28.41.6ne tu quidem, etsi magis partam quam speratam gloriam amplecteris, Hispania potius quam Italia bello liberata gloriatus fueris.
あなたでさえも、期待される栄光よりもすでに得られた確実な栄光を重んじるとしても、イタリアではなくむしろヒスパニアを戦争から解放したと誇ることはないでしょう。
§28.41.7nondum is est Hannibal, quem non magis timuisse videatur quam contempsisse, qui aliud bellum maluerit.
別の戦争を望む者が、ハンニバルを軽蔑したというよりはむしろ恐れたように見えないほど、ハンニバルはまだ取るに足りない存在ではありません。
§28.41.8quin igitur ad hoc accingeris nec per istos circumitus, ut, cum in Africam traieceris, secuturum te illuc Hannibalem speres potius quam recto hinc itinere, ubi Hannibal est, eo bellum intendis, si egregiam istam palmam belli Punici patrati petis?
それならば、なぜこのことに身を固めないのですか。 あなたがアフリカに渡ったときにハンニバルがそこへ追って来ることを期待するような、そのような遠回りをするのではなく、もしあなたがポエニ戦争完遂というその傑出した勝利の栄誉を求めているならば、なぜここからの直路で、ハンニバルがいるところへ戦争を向けないのですか。
§28.41.9hoc et natura prius est tua cum defenderis, aliena ire oppugnatum;
これこそが、まず自分のものを守ってから、他人のものを攻撃しに行くという、順序としても先なことです。
pax ante in Italia quam bellum in Africa sit, et nobis prius decedat timor quam ultro aliis inferatur.
アフリカで戦争が起こる前にイタリアに平和があるべきであり、他国にこちらから進んで恐怖がもたらされる前に、我々から恐怖が立ち去るべきです。
§28.41.10si utrumque tuo ductu auspicioque fieri potest, Hannibale hic victo illic Carthaginem expugna;
もし両方があなたの指揮と鳥占によってなされ得るならば、ここでハンニバルを破った上で、あちらでカルタゴを攻略しなさい。
si altera utra victoria novis consulibus relinquenda est, prior cum maior clariorque, tum causa etiam insequentis fuerit.
もしどちらか一方の勝利が次の執政官たちに残されねばならないなら、最初の勝利は、より大きく輝かしいものであるだけでなく、その後に続く勝利の前提ともなるでしょう。
§28.41.11nam nunc quidem, praeterquam quod et in Italia et in Africa duos diversos exercitus alere aerarium non potest, §28.41.12praeterquam quod, unde classes tueamur, unde commeatibus praebendis sufficiamus, nihil reliqui est, quid? periculi tandem quantum adeatur, quem fallit?
なぜなら、今や、国庫がイタリアとアフリカの両方で二つの異なる軍勢を養うことができないということに加えて、さらに、艦隊を維持し、食糧の供給を賄うための財源が何も残っていないということに加えて、一体、最終的にどれほど大きな危険が冒されようとしているのか、誰が気づかないでしょうか。
§28.41.13P. Licinius in Italia, P. Scipio bellum in Africa geret: quid? si — quod omnes dei omen avertant et dicere etiam reformidat animus, sed quae acciderunt accidere possunt — victor Hannibal ire ad urbem perget, tum demum te consulem ex Africa, sicut Q. Fulvium a Capua, arcessemus? quid? quod in Africa quoque Mars communis belli erit?
P・リキニウスはイタリアで、P・スキピオはアフリカで戦争を遂行するのです。 だが、もし――すべての神々がこの前兆を払いのけてくださるように。 私の心も口にするのを恐れますが、かつて起こったことは起こり得るのです――勝者となったハンニバルが都へと進撃し続けたなら、そのときになってようやく、我々はQ・フルウィウスをカプアから呼び戻したように、あなたを執政官としてアフリカから呼び戻すのでしょうか。 また、アフリカにおいても、戦争の軍神は共通で不確実なものとなるのではありませんか。
§28.41.14domus tibi tua, pater patruusque intra triginta dies cum exercitibus caesi documento sint,
あなたの家、すなわち、30日の間にその軍勢とともに殺害されたあなたの父と叔父が、あなたにとっての教訓となるように。
§28.41.15ubi per aliquot annos maxumis rebus terra marique gerendis amplissimum nomen apud exteras gentes populi Romani vestraeque familiae fecerant.
彼らは数年にわたり、陸と海で最大の偉業を遂行することによって、異邦の諸民族の間でローマ人民とあなた方の家族の極めて高名な名前を確立していたのです。
§28.41.16dies me deficiat, si reges imperatoresque temere in hostium terram transgressos cum maximis cladibus suis exercituumque suorum enumerare velim.
もし私が、敵の地に無謀に渡って自らと自らの軍勢に最大の惨害をもたらした王たちや将軍たちを列挙しようとするなら、一日があっても足りないでしょう。
§28.41.17Athenienses, prudentissima civitas, bello domi relicto, auctore aeque inpigro ac nobili iuvene magna classe in Siciliam tramissa, una pugna navali florentem rem publicam suam in perpetuum adflixerunt.
きわめて思慮深い国家であったアテナイ人たちは、本国での戦争をそのままにして、同じように精力旺盛で名門の若者の勧めに従って大艦隊をシケリアに送り込みましたが、ただ一度の海戦によって、自らの全盛期にあった国家を永久に破滅させたのです。