Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §28.39.1-28.39.22

サグントゥム使節団の元老院演説と歓待

936 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

サグントゥムの使節団が元老院でローマへの深い感謝を述べ、その同盟への忠義とローマ将軍たちによる解放・復興の恩義を称える。元老院は彼らの忠義を称え、金冠の献納を許可し、手厚いもてなしを約束する。

§28.39.1tum Saguntinorum legatos in senatum introduxit.
それから、サグントゥムの使節たちが元老院に招き入れられた。
ex eis maximus natu: “etsi nihil ultra malorum est, patres conscripti, quam quod passi sumus, ut ad ultimum fidem vobis praestaremus, tamen ea vestra merita imperatorumque vestrorum erga nos fuerunt, ut nos cladium nostrarum non paeniteat.
彼らのうちの最長老が述べた。 「国父の皆様、私たちが最後まで皆様への忠義を果たすために耐え忍んだこと以上に、これ以上の不幸はありませんが、それでも、私たちに対する皆様および皆様の将軍方の功績は非常に大きく、私たちは自分たちの破滅を後悔してはおりません。
§28.39.2bellum propter nos suscepistis, susceptum quartum decimum annum tam pertinaciter geritis, ut saepe ad ultimum discrimen et ipsi veneritis et populum Carthaginiensem adduxeritis.
皆様は私たちのために戦争を引き受けてくださり、開始された戦争を十四年もの間きわめて粘り強く遂行しておられるため、皆様ご自身もしばしば極限の危機に瀕し、またカルタゴの民をもそこへ追い詰められました。
§28.39.3cum in Italia tam atrox bellum et Hannibalem hostem haberetis, consulem cum exercitu in Hispaniam velut ad conligendas reliquias naufragii nostri misistis.
イタリアにおいてこれほど凄惨な戦争と、敵としてのハンニバルを抱えておられた時に、皆様は私たちの難破の残骸を拾い集めるかのように、執政官を軍勢とともにヒスパニアへと派遣されました。
§28.39.4P. et Cn. Cornelii ex quo in provinciam venerunt, nullo tempore destiterunt, quae nobis secunda quaeque adversa hostibus nostris essent, facere.
P・およびCn・コルネリウスは、この属州に到着して以来、私たちにとって有利であり、私たちの敵にとって不利であるようなことを行うのを、いっときも止めませんでした。
§28.39.5iam omnium primum oppidum nobis restituerunt, per omnem Hispaniam cives nostros venum datos, dimissis qui conquirerent, ex servitute in libertatem restituerunt.
彼らはまず何よりも、私たちの町を私たちに返還し、ヒスパニア全土で奴隷として売り払われていた私たちの市民たちを、捜索員を派遣して、奴隷の身分から自由へと復帰させてくださいました。
§28.39.6cum iam prope esset ut optabilem ex miserrima fortunam haberemus, P. et Cn. Cornelii imperatores vestri luctuosius nobis prope quam vobis perierunt.
私たちが極めて悲惨な境遇から今や望ましい境遇を得ようとしていたまさにその時に、皆様の将軍であるP・およびCn・コルネリウスは、皆様にとってよりも、むしろ私たちにとって、より悲痛な形で亡くなられたのです。
§28.39.7tum vero ad hoc retracti ex distantibus locis in sedem antiquam videbamur, ut iterum periremus et alterum excidium patriae videremus,
その時、まさに、私たちは再び滅びるため、そして祖国の二度目の破壊を目撃するために、遠く離れた地からかつての居留地へと連れ戻されたかのように思われました。
§28.39.8nec ad perniciem nostram Carthaginiensi utique aut duce aut exercitu opus esse; ab Turdulis nos, veterrimis hostibus, qui prioris quoque excidii causa nobis fuerant, extingui posse:
そして、私たちの破滅のためには、カルタゴ人の将軍も軍勢も全く必要ではなく、かつての破壊の原因でもあった最古の敵であるトゥルドゥリ人によって、私たちが根絶やしにされ得ると思われました。
§28.39.9cum ex insperato repente misistis nobis hunc P. Scipionem, quem fortunatissimi omnium Saguntinorum videmur quia consulem declaratum videmus ac vidisse nos civibus nostris renuntiaturi sumus, spem, opem, salutem nostram;
その時、予期せぬことに、皆様は突如として、このP・スキピオを私たちのもとへと派遣してくださいました。 彼が執政官に指名されたのを目にし、またそれを私たちが目にしたと市民たちに報告することになるがゆえに、私たちはすべてのサグントゥム人の中で最も幸福であるように思われますが、彼はまさに私たちの希望であり、援助であり、救いであります。
§28.39.10qui cum plurimas hostium vestrorum cepisset in Hispania urbes, ubique ex captorum numero excretos Saguntinos in patriam remisit:
彼は、ヒスパニアにおいて皆様の敵の非常に多くの都市を攻略した際、至る所で捕虜の中からえり分けられたサグントゥム人を祖国へと送り返しました。
§28.39.11postremo Turdetaniam, adeo infestam nobis, ut illa gente incolumi stare Saguntum non posset, ita bello adflixit, ut non modo nobis, sed — absit verbo invidia — ne posteris quidem timenda nostris esset.
最後には、あの部族が安全である限りはサグントゥムが存続しえないほどに、私たちに対して敵対的であったトゥルデタニアを、戦争によって打ちのめし、私たちにとってだけでなく――この言葉に反感が向けられぬことを祈りますが――私たちの末裔にとっても、もはや恐れるに足りないものとしました。
§28.39.12deletam urbem cernimus eorum, quorum in gratiam Saguntum deleverat Hannibal;
私たちは、ハンニバルが彼らのためにサグントゥムを破壊した、その人々の都市が破壊されたのを目にしています。
vectigal ex agro eorum capimus, quod nobis non fructu iucundius est quam ultione.
私たちは彼らの土地から貢納金を受け取っていますが、これは私たちにとって、その収穫よりも、復讐という点において喜ばしいものです。
§28.39.13ob haec, quibus maiora nec sperare nec optare ab dis immortalibus poteramus, gratias actum nos decem legatos Saguntinus senatus populusque ad vos misit, simul gratulatum,
不死なる神々に対してもこれ以上のものを望むことも祈ることもできなかったこれらのことについて、感謝の意を表すため、そして同時に祝意を伝えるために、サグントゥムの元老院と民衆は私たち十人の使節を皆様のもとへ派遣いたしました。
§28.39.14quod ita res per hos annos in Hispania atque Italia gessistis, uti Hispaniam non Hibero amne tenus, sed qua terrarum ultimus finis Oceanus, domitam armis habeatis, Italiae, nisi quatenus vallum castrorum cingit, nihil reliqueritis Poeno.
それは、皆様がこの数年間、ヒスパニアとイタリアにおいてこれほどの成果を挙げられたからであります。 すなわち、ヒスパニアをエブロ川までにとどまらず、大地の最果ての境界である大洋に至るまで武力で征服して保持し、イタリアにおいては、陣営の土塁が囲んでいる範囲を除いては、カルタゴ人に何一つ残さなかったからであります。
§28.39.15Iovi optimo maximo, praesidi Capitolinae arcis, non grates tantum ob haec agere iussi sumus, sed donum hoc etiam, si vos permitteretis, coronam auream in Capitolium victoriae ergo ferre.
カピトリウムの砦の守護神である至高至大のユーピテルに対して、これらのことについて感謝を捧げるだけでなく、もし皆様がお許しくださるなら、この贈り物、すなわち金冠を勝利の証としてカピトリウムへと運ぶよう私たちは命じられています。
§28.39.16id uti permittatis quaesumus, utique, si vobis ita videretur, quae nobis imperatores vestri commoda tribuerunt, §28.39.17ea rata atque perpetua auctoritate vestra faciatis.
これをお許しくださるよう懇願いたします。 そして、もし皆様がそうお考えになるなら、皆様の将軍たちが私たちに与えてくれた恩恵を、皆様の権威によって確定的かつ永続的なものとしてくださいますよう懇願いたします。
” senatus legatis Saguntinis respondit et dirutum et restitutum Saguntum fidei socialis utrimque servatae documentum omnibus gentibus fore;
」元老院はサグントゥムの使節たちに対して次のように返答した。 破壊され、そして再建されたサグントゥムは、双方によって維持された同盟の忠義の証として、すべての諸民族に示されるであろう、と。
§28.39.18suos imperatores recte et ordine et ex voluntate senatus fecisse, quod Saguntum restituerint civesque Saguntinos servitio exemerint; quaeque alia eis benigne fecerint, ea senatum ita voluisse fieri;
ローマの将軍たちが、サグントゥムを再建し、サグントゥムの市民を奴隷状態から解放したことは、正当に、秩序正しく、そして元老院の意向に沿って行われたのであり、その他に彼らに対して親切に行われたことも、元老院がそのように望んだことである、と。
§28.39.19donum permittere ut in Capitolio ponerent.
贈り物をカピトリウムに安置することについては許可する、と。
locus inde lautiaque legatis praeberi iussa, et muneris ergo in singulos dari ne minus dena milia aeris.
その後、使節たちのために宿舎と饗応が提供されるよう命じられ、また贈り物として一人あたり一万アス以上の青銅貨が与えられた。
§28.39.20legationes deinde ceterae in senatum introductae auditaeque.
その後、その他の使節団が元老院に招き入れられ、彼らの話が聞かれた。
§28.39.21et petentibus Saguntinis, ut, quatenus tuto possent, Italiam spectatum irent, duces dati litteraeque per oppida missae, ut Hispanos comiter acciperent.
また、サグントゥム人たちが、安全に移動できる限りにおいてイタリアを見物するために旅をすることを願い出たため、案内人が与えられ、諸都市にはヒスパニア人たちを親切に歓迎するようにとの書簡が送られた。
§28.39.22tum de re publica de exercitibus scribendis, de provinciis relatum.
それから、国家について、軍勢の徴募について、そして属州について諮問がなされた。

語釈・文法注

  1. §28.39.1nihil ultra malorum — malorumは部分属格で、nihil ultra(これ以上のものはない)にかかります。また、続く ut ad ultimum fidem vobis praestaremus は、quod passi sumus(私たちが耐え忍んだこと)の目的(〜するために)またはその内容を説明する目的のut節として機能しています。
  2. §28.39.9quem fortunatissimi ... salutem nostram — 先行詞 P. Scipionem にかかる関係代名詞 quem から始まる文ですが、関係節の中に理由を表す quia 節や分詞構文が挿入され、最後に関係代名詞と格が一致する同格語句である spem, opem, salutem nostram が配置されるという、極めて大きな離隔(hyperbaton)を伴う長大な構造になっています。
  3. §28.39.11absit verbo invidia — 祈願をあらわす接続法現在(absit)が使われています。「言葉に神々の嫉妬(反感)がありませんように」という意味の慣用表現で、自慢や大胆な発言(ここではサグントゥムの末裔までもが将来的に絶対安全であるという予言)が神々の怒り(ネメシス)を招かないようにという魔除け的なニュアンスを持ちます。
  4. §28.39.14domitam armis habeatis — 動詞 habeo と完了受動分詞 domitam を組み合わせた、完了状態の継続を示す迂言的表現です。これは単に完了時制を用いるのとは異なり、「征服された状態を(今なお)保持している」ことを強調しており、ロマンス語における完了形(have + 過去分詞)の原型とされる統語構造です。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §28.39.1-28.39.22. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:28.39.1-28.39.22

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。