Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §28.38.1-28.38.14

スキピオのローマ帰還と執政官選出

935 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ローマに帰還したスキピオは元老院でヒスパニアでの軍功を報告し、市民からの絶大な支持を得て翌年の執政官に選出され、シキリアを割り当てられる。

§28.38.1haec in Hispania P. Scipionis ductu auspicioque gesta.
これらのことはヒスパニアにおいて、P・スキピオの指揮と鳥占のもとで行われた。
ipse L. Lentulo et L. Manlio Acidino provincia tradita decem navibus Romam rediit et senatu extra urbem dato in aede Bellonae, §28.38.2quas res in Hispania gessisset, disseruit, quotiens signis conlatis dimicasset, quot oppida ex hostibus vi cepisset, quas gentes in dicionem populi Romani redegisset: adversus quattuor se imperatores,
彼自身は、L・レントゥルスとL・マンリウス・アキディヌスに属州を委ねた後、10隻の船でローマへと帰還し、市外のベローナ神殿で元老院が召集されると、ヒスパニアでいかなる業績を上げたか、何回交戦して戦ったか、敵から力ずくでいくつの町を奪ったか、いかなる諸部族をローマ市民の支配下に下したかを陳述した。
§28.38.3quattuor victores exercitus in Hispaniam isse, neminem Carthaginiensem in iis terris reliquisse.
また、4人の将軍、 4つの勝利を収めた軍勢に対して自分がヒスパニアへと赴き、それらの土地に一人のカルタゴ人も残さなかったと述べた。
§28.38.4ob has res gestas magis temptata est triumphi spes quam petita pertinaciter, quia neminem ad eam diem triumphasse, qui sine magistratu res gessisset, constabat.
これらの業績のために、凱旋式の希望は、執拗に要求されたというよりは、むしろ打診された。 なぜなら、その日まで政務官職なしに業績を上げた者で、凱旋式を挙行した者は一人もいないことが明らかだったからである。
§28.38.5senatu misso urbem est ingressus argentique prae se in aerarium tulit decem quattuor milia pondo trecenta quadraginta duo et signati argenti magnum numerum.
元老院が散会すると、彼は市中に入り、銀1万4342ポンドと、大量の刻印された銀貨を、自らの前に運ばせて国庫へと運び込んだ。
§28.38.6comitia inde creandis consulibus habuit L. Veturius Philo, centuriaeque omnes ingenti favore P. Scipionem consulem dixerunt;
その後、L・ウェトゥリウス・フィロが執政官選出のための民会を開催し、すべてのケントゥリアが絶大な支持を寄せてP・スキピオを執政官に指名した。
§28.38.7collega additur ei P. Licinius Crassus pontifex maximus.
彼の同僚として、最高神祇官P・リキニウス・クラッススが加えられた。
ceterum comitia maiore quam ulla per id bellum celebrata frequentia proditum memoriae est:
なお、この民会は、その戦争中に開催されたどの民会よりも多くの群衆が集まって行われたと伝えられている。
§28.38.8convenerant undique non suffragandi modo, sed etiam spectandi causa P. Scipionis, concurrebantque et domum frequentes et in Capitolium ad immolantem eum, cum centum bubus votis in Hispania Ioui sacrificaret, despondebantque animis,
至る所から、ただ投票するためだけでなく、P・スキピオの姿を見るためにも人々が集まっており、人々は彼の家へも、また、彼がヒスパニアで誓願した100頭の牡牛をユーピテルに捧げて犠牲式を執り行っているカピトリウムへも、大挙して詰めかけ、心の中で次のように固く信じていた。
§28.38.9sicut C. Lutatius superius bellum Punicum finisset, ita id, quod instaref, P. Cornelium finiturum atque,
C・ルタティウスが先のポエニ戦争を終わらせたように、今や迫りつつあるこの戦争を、P・コルネリウスが終結させるであろうこと、そして、彼がヒスパニア全土からカルタゴ人を追い払ったように、イタリアからも追い払うであろうことを。
§28.38.10uti Hispania omni Poenos expulisset, sic Italia pulsurum esse, Africamque ei, perinde ac debellatum in Italia foret, provinciam destinabant.
そして、あたかもイタリアでの戦争がすでに完了したかのように、彼らはアフリカを彼の属州として割り当てようとしていた。
§28.38.11praetoria inde comitia habita.
その後、法務官選出のための民会が開催された。
creati duo, qui tum aediles plebis erant, Sp. Lucretius et Cn. Octavius, et ex privatis Cn. Servilius Caepio et L. Aemilius Papus.
当時平民按察官であった二名、Sp・ルクレティウスとCn・オクタウィウス、そして私人の中からCn・セルウィリウス・カエピオとL・アエミリウス・パプスが選出された。
§28.38.12quarto decimo anno Punici belli P. Cornelius Scipio et P. Licinius Crassus ut consulatum inierunt, nominatae consulibus provinciae sunt, Sicilia Scipioni extra sortem, concedente collega, quia sacrorum cura pontificem maximum in Italia retinebat, Bruttii Crasso.
ポエニ戦争の第14年、P・コルネリウス・スキピオとP・リキニウス・クラッススが執政官に就任すると、執政官たちの属州が指定された。 スキピオには、同僚の譲歩により、抽選なしでシキリアが、クラッススにはブルッティウム地方が割り当てられた。 なぜなら、祭儀の管掌のために最高神祇官はイタリアにとどまらねばならなかったからである。
tum praetoriae provinciae in sortem coniectae.
その後、法務官たちの属州が抽選に付された。
§28.38.13urbana Cn. Servilio obtigit, Ariminum — ita Galliam appellabant — Sp. Lucretio, Sicilia L. Aemilio, Cn. Octavio Sardinia.
都市法務官はCn・セルウィリウスに当たり、アリミヌム(当時はこのようにガリアを呼んでいた)はSp・ルクレティウスに、シキリアはL・アエミリウスに、サルディニアはCn・オクタウィウスに当たった。
senatus in Capitolio habitus.
元老院がカピトリウムで開催された。
§28.38.14ibi referente P. Scipione senatus consultum factum est, ut, quos ludos inter seditionem militarem in Hispania vovisset, ex ea pecunia, quam ipse in aerarium detulisset, faceret.
そこにおいて、P・スキピオの諮問により元老院決議がなされた。 それは、彼がヒスパニアでの兵士たちの反乱の間に誓願した競技会を、彼自身が国庫に運び入れたその資金から挙行してよい、というものであった。

語釈・文法注

  1. §28.38.2adversus quattuor se imperatores, quattuor victores exercitus in Hispaniam isse — disseruit(§28.38.2)を主動詞とする間接話法の対格不定詞句。se は不定詞 isse(eo「行く」の完了不定詞)の意味上の主語(対格)であり、adversus(前置詞「〜に対して」)の支配する対格は quattuor...imperatores、quattuor victores exercitus である。
  2. §28.38.4neminem ad eam diem triumphasse, qui sine magistratu res gessisset, constabat — 非人称動詞 constabat(〜であることは明白であった)の主語として、対格不定詞節 neminem...triumphasse が置かれている。関係節 qui...gessisset の先行詞は neminem であり、接続法過去完了 gessisset は間接話法(思考内容の伝達)による。
  3. §28.38.8despondebantque animis — despondebant animis(直訳「心の中で誓約・確信していた」)は、続く §28.38.9-10 の対格不定詞句(finiturum [esse]、pulsurum esse)を導く。これは sicut... finisset, ita... などの間接話法の内容を規定する。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §28.38.1-28.38.14. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:28.38.1-28.38.14

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。