§28.36.1Magoni desperatis in Hispania rebus, in quarum spem seditio primum militaris, deinde defectio Indibilis animos eius sustulerant, paranti traicere in Africam nuntiatum ab Carthagine est iubere senatum, ut classem, quam Gadibus haberet, in Italiam traiceret;
スペインでの事態に絶望した(かつてはまず軍の反乱が、次にはインディビリスの離反が彼の気力を奮い立たせていたのだが)マゴがアフリカへ渡る準備をしていたところ、カルタゴから「元老院は、彼がガデスに置いている艦隊をイタリアへ移すよう命じている」との報せが届いた。
§28.36.2conducta ibi Gallorum ac Ligurum quanta maxima posset iuventute coniungeret se Hannibali neu senescere bellum maximo impetu, maiore fortuna coeptum sineret.
そこで、集められうる限りの最大多数のガリア人とリグリア人の若者を募ってハンニバルと合流し、最大の勢いと、より大きな幸運をもって開始された戦争が、衰退するのを許さないように、という命令であった。
§28.36.3ad eam rem et a Carthagine pecunia Magoni advecta est, et ipse quantam potuit a Gaditanis exegit, non aerario modo eorum sed etiam templis spoliatis, et privatim omnibus coactis aurum argentumque in publicum conferre.
そのために、カルタゴからもマゴに向けて資金が送られ、彼自身もガデス市民の公庫だけでなく神殿をも略奪し、また個人全員に金や銀を公のために差し出すよう強制して、徴収できる限りのものを彼らから取り立てた。
§28.36.4cum praeterveheretur Hispaniae oram, haud procul Carthagine Nova expositis in terram militibus proximos depopulatus agros, inde ad urbem classem adpulit.
マゴはスペインの沿岸を航行していたとき、カルタゴ・ノウァから遠くないところで兵士たちを上陸させて近隣の土地を略奪し、そこからその都市へと艦隊を寄せた。
§28.36.5ibi cum interdiu milites in navibus tenuisset, nocte in litus expositos ad partem eam muri, qua capta Carthago ab Romanis fuerat, ducit, nec praesidio satis valido urbem teneri ratus et aliquos oppidanorum ad spem novandi res aliquid moturos.
そこでは、昼の間は兵士たちを船内にとどめておき、夜に彼らを上陸させて、かつてローマ人によってカルタゴが占領されたときの、あの城壁の部分へと率いた。 都市が十分強力な守備隊によって保持されているとは思わず、また町の人々の何人かが情勢を一新したいという希望から何か行動を起こすだろうと考えたからである。
§28.36.6ceterum nuntii ex agris trepidi simul populationem agrestiumque fugam et hostium adventum adtulerant,
しかし、郊外からの怯えた急使たちが、略奪と農民たちの逃亡、そして敵の到来を同時に伝えていた。
§28.36.7et visa interdiu classis erat, nec sine causa electam ante urbem stationem apparebat.
また艦隊も昼の間に目撃されており、都市の前に碇泊地を選んだのには理由があることが明らかであった。
itaque instructi armatique intra portam ad stagnum ac mare versam continebantur.
それゆえ、整列し武装したローマ兵たちは、潟湖と海に面した門の内側に留め置かれていた。
§28.36.8ubi effusi hostes, mixta inter milites navalis turba, ad muros tumultu maiore quam vi subierunt, patefacta repente porta Romani cum clamore erumpunt turbatosque hostes §28.36.9et ad primum incursum coniectumque telorum aversos usque ad litus cum multa caede persequuntur;
四方に散らばった敵が、兵士たちの中に水兵の群れを交えて、力によるよりも大きな騒乱をもって城壁へと近づいたとき、突然門が開かれ、ローマ人たちが大声を上げて突撃し、混乱した敵を、最初の突撃と投槍の斉射で背を向けさせ、浜辺まで多くの者を虐殺しながら追撃した。
§28.36.10nec, nisi naves litori adpulsae trepidos accepissent, superfuisset fugae aut pugnae quisquam.
そして、もし浜辺に寄せられた船がその怯える者たちを収容していなかったなら、逃走のためにも戦闘のためにも、誰一人として生き残らなかったであろう。
§28.36.11in ipsis quoque trepidatum navibus est, dum, ne hostes cum suis simul inrumperent, trahunt scalas, orasque et ancoras, ne in moliendo mora esset, praecidunt;
船自体の中でも混乱が生じた。 敵が味方と同時に乱入してこないようにと彼らがタラップを引き上げている間に、船を出す際に遅れが生じないように、係留索や錨綱を断ち切った。
§28.36.12multique adnantes navibus, incerto prae tenebris, quid aut peterent aut vitarent, foede interierunt.
そして、船に向かって泳いでいた多くの者が、暗闇のために何を求め何を避けるべきか分からず、無残にも死んだ。
§28.36.13postero die cum classis inde retro ad Oceanum, unde venerat, fugisset, ad octingentos homines caesi inter murum litusque et ad duo milia armorum inventa.
翌日、艦隊がそこから、やって来た元の大洋へと逃げ去ったとき、城壁と浜辺の間で約800人が殺されており、約2000の武具が見つかった。