Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §28.34.1-28.34.12

マンドニウスの降伏とスキピオの寛大な赦免

931 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

スペイン人の陣営が占領され、マンドニウスはスキピオのもとに赴き命乞いをする。スキピオは寛大さを示して彼らを許し、軍資金の支払いのみを課した後にマルキウスを追って出発する。

§28.34.1castra eodem die Hispanorum praeter ceteram praedam cum tribus ferme milibus hominum capiuntur.
同じ日にスペイン人たちの陣営が、その他の略奪品とともに、およそ3千人の捕虜とともに占領された。
§28.34.2Romani sociique ad mille et ducenti eo proelio ceciderunt, vulnerata amplius tria milia hominum.
ローマ兵と同盟兵は約1200人がこの戦闘で斃れ、3千人以上が負傷した。
minus cruenta victoria fuisset, si patentiore campo et ad fugam capessendam facili foret pugnatum.
もしもっと開けた平原で、また逃亡を図るのに容易な場所で戦われていたならば、これほど血の流れない(犠牲の少ない)勝利であっただろう。
§28.34.3Indibilis abiectis belli consiliis nihil tutius in adflictis rebus experta fide et clementia Scipionis ratus, Mandonium fratrem ad eum mittit;
インディビリスは戦争の計画を放棄し、打ちのめされた状況においては、すでに経験されたスキピオの誠実さと慈悲よりも安全なものはないと考え、弟のマンドニウスを彼のところへ送った。
§28.34.4qui advolutus genibus fatalem rabiem temporis eius accusat, cum velut contagione quadam pestifera non Ilergetes modo et Lacetani, sed castra quoque Romana insanierint.
彼はスキピオの膝元にひれ伏して、イレルゲテス族やラケタニ族だけでなく、ローマの陣営までもが、まるで何か疫病のような伝染によって狂気に陥った、その時代の宿命的な狂気を非難した。
§28.34.5suam quidem et fratris et reliquorum popularium eam condicionem esse, ut aut, si ita videatur, reddant spiritum P. Scipioni ab eodem illo acceptunm, aut servati bis uni debitam vitam pro eo in perpetuum devoveant.
自分自身と弟、そして他の同胞たちの状況は、もしそのように思われる(ふさわしいと思われる)ならば、かつてまさにその同じ人から受け取った命をプブリウス・スキピオに返還するか、あるいは、二度命を救われた者として、ただ一人の人のために、その命を永遠に捧げるかのいずれかであると(彼は述べた)。
§28.34.6antea in causa sua fiduciam sibi fuisse nondum experta clementia eius; nunc contra nullam in causa, omnem in misericordia victoris spem repositam habere.
以前は、まだ彼の慈悲を経験していなかったため、自らの大義(立場)に自信を抱いていたが、今はそれとは逆に、自らの立場には何の信頼も置かず、すべての希望を勝者の慈悲に置いているということであった。
§28.34.7mos vetustus erat Romanis, cum quo nec foedere nec aequis legibus iungeretur amicitia, non prius imperio in eum tamquam pacatum uti, quam omnia divina humanaque dedidisset, obsides accepti, arma adempta, praesidia urbibus imposita forent.
ローマ人には古い慣習があった。 条約によっても、対等な条件によっても友好関係が結ばれていない相手に対しては、神聖なものおよび世俗的なもののすべてを引き渡し、人質を受け取り、武器を奪い、都市に守備兵が配置されて平定された者となるまでは、その者に対して支配権を行使することはしなかったのである。
§28.34.8Scipio multis invectus in praesentem Mandonium absentemque Indibilem verbis, illos quidem merito perisse ipsorum maleficio ait, victuros suo atque populi Romani beneficio.
スキピオは、目の前にいるマンドニウスと不在のインディビリスを多くの言葉で激しく非難したが、彼ら自身は自らの悪行によって当然滅びるべきであったものの、自分とローマ人民の恩恵によって生き長らえることになるだろうと言った。
§28.34.9ceterum se neque arma iis adempturum neque obsides imperaturum — quippe ea pignera timentium rebellionem esse —; se libera arma relinquere, solutos animos;
しかし、自分は彼らから武器を奪うことも、人質を要求することもしない(なぜなら、それらは反乱を恐れる者たちの保証だからである)と言い、自分は彼らに自由な武器と、縛られない(自由な)心を残すのだとした。
§28.34.10neque se in obsides innoxios, sed in ipsos, si defecerint, saeviturum, nec ab inermi, sed ab armato hoste poenas expetiturum.
そして、罪のない人質に対してではなく、もし彼らが背いたならば、彼ら自身に対して容赦なく当たるつもりであり、武器を持たない敵からではなく、武装した敵から罰を求めるつもりである。
utramque fortunam expertis permittere sese, utrum propitios an iratos habere Romanos mallent.
両方の運命を経験した彼らに、ローマ人を味方としたいか敵としたいか、どちらを望むかを委ねる、とした。
§28.34.11ita dimissus Mandonius pecunia tantummodo imperata, ex qua stipendium militi praestari posset.
このようにしてマンドニウスは、兵士への給与が支払われ得るようにするための金銭の支払いだけを要求されて送り返された。
§28.34.12ipse Marcio in ulteriorem Hispaniam praemisso, Silano Tarraconem remisso paucos moratus dies, dum imperatam pecuniam Ilergetes pernumerarent, cum expeditis Marcium iam adpropinquantem Oceano adsequitur.
彼自身はマルキウスを遠スペインへ先に行かせ、シラヌスをタラコへ送り返し、イレルゲテス族が要求された金銭を支払い終えるまで数日間滞在した後、軽装兵を伴って、すでに大洋に近づきつつあるマルキウスに追いついた。

語釈・文法注

  1. §28.34.2vulnerata amplius tria milia hominum — 動詞 sunt の省略。amplius は副詞的に機能しており、数詞の格変化(奪格など)を要求しない。tria milia hominum が主語である。
  2. §28.34.2minus cruenta victoria fuisset, si patentiore campo et ad fugam capessendam facili foret pugnatum — 接続法過去完了を用いた過去の事実に対する反実仮想。条件節の foret pugnatum は esset pugnatum と同じであり、自動詞 pugno の非人称受動態が使われている。
  3. §28.34.3experta fide et clementia — 形容詞的・受動的に用いられた experta(experiorの完了分詞)を伴う比較の奪格。nihil tutius の比較対象を示している。
  4. §28.34.5ab eodem illo acceptum — ab eodem illo は動作主を示す前置詞句。かつて反乱を許されて命を助けられたという事実を指し、「まさにその同じ人(スキピオ)から」という意味になる。
  5. §28.34.7cum quo nec foedere nec aequis legibus iungeretur amicitia — 関係節において接続法 iungeretur(未完了過去)が使われているのは、特定の相手ではなく「そのような性質の者」という一般的なカテゴリーを示す叙述(描写の接続法)だからである。
  6. §28.34.10utramque fortunam expertis — 間接疑問節の主語となる、あるいは permittere の与格補語としての名詞化された完了分詞。「両方の境遇(ローマの怒りと慈悲)を経験した者たち」を指す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §28.34.1-28.34.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:28.34.1-28.34.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。