§28.34.1castra eodem die Hispanorum praeter ceteram praedam cum tribus ferme milibus hominum capiuntur.
같은 날 스페인인들의 진영이 다른 전리품과 함께 약 3천 명의 포로와 더불어 함락되었다.
§28.34.2Romani sociique ad mille et ducenti eo proelio ceciderunt, vulnerata amplius tria milia hominum.
로마군과 동맹군은 이 전투에서 약 1,200명이 전사하였고, 3,000명 이상이 부상을 입었다.
minus cruenta victoria fuisset, si patentiore campo et ad fugam capessendam facili foret pugnatum.
만약 더 넓고 도망치기 쉬운 평원에서 싸웠더라면 피해(흘린 피)가 더 적은 승리가 되었을 것이다.
§28.34.3Indibilis abiectis belli consiliis nihil tutius in adflictis rebus experta fide et clementia Scipionis ratus, Mandonium fratrem ad eum mittit;
인디빌리스는 전쟁 계획을 포기하고, 무너진 상황 속에서 이미 경험한 스키피오의 신의와 자비보다 더 안전한 것은 없다고 여겨, 동생 만도니우스를 그에게 보냈다.
§28.34.4qui advolutus genibus fatalem rabiem temporis eius accusat, cum velut contagione quadam pestifera non Ilergetes modo et Lacetani, sed castra quoque Romana insanierint.
만도니우스는 그의 무릎 아래 엎드려, 마치 어떤 역병 같은 전염으로 인해 일레르게테스족과 라케타니족뿐만 아니라 로마 진영까지 미쳐버렸던 그 시절의 숙명적인 광기를 비난했다.
§28.34.5suam quidem et fratris et reliquorum popularium eam condicionem esse, ut aut, si ita videatur, reddant spiritum P. Scipioni ab eodem illo acceptunm, aut servati bis uni debitam vitam pro eo in perpetuum devoveant.
그는 자신과 동생, 그리고 나머지 동포들의 처지가, 만약 스키피오가 원한다면 예전에 바로 그 사람에게서 받은 목숨을 푸블리우스 스키피오에게 돌려주거나, 아니면 두 번이나 목숨을 건진 자들로서 오직 그분 한 분을 위해 그 빚진 목숨을 영원히 바치거나 둘 중 하나라고 말했다.
§28.34.6antea in causa sua fiduciam sibi fuisse nondum experta clementia eius; nunc contra nullam in causa, omnem in misericordia victoris spem repositam habere.
이전에는 그의 자비를 아직 경험하지 못했기에 자식들의 명분에 확신이 있었으나, 이제는 반대로 자신들의 명분에는 아무런 희망을 두지 않고 모든 희망을 승자의 자비에 걸고 있다는 것이었다.
§28.34.7mos vetustus erat Romanis, cum quo nec foedere nec aequis legibus iungeretur amicitia, non prius imperio in eum tamquam pacatum uti, quam omnia divina humanaque dedidisset, obsides accepti, arma adempta, praesidia urbibus imposita forent.
로마인들에게는 오래된 관습이 있었다. 동맹 조약으로도 대등한 조건으로도 우호 관계가 맺어지지 않은 상대에 대해서는, 신성한 권리와 세속적인 권리를 모두 양도하고, 인질을 넘겨받고, 무기를 빼앗고, 도시들에 수비대를 배치하여 평정된 자로 만들기 전에는 그에 대한 지배권을 행수하지 않았던 것이다.
§28.34.8Scipio multis invectus in praesentem Mandonium absentemque Indibilem verbis, illos quidem merito perisse ipsorum maleficio ait, victuros suo atque populi Romani beneficio.
스키피오는 면전에 있는 만도니우스와 부재중인 인디빌리스를 많은 말로 격렬히 비난한 뒤, 그들이 자신들의 악행으로 인해 마땅히 파멸했어야 했으나, 자신과 로마 인민의 은혜 덕분에 살아남게 될 것이라고 말했다.
§28.34.9ceterum se neque arma iis adempturum neque obsides imperaturum — quippe ea pignera timentium rebellionem esse —; se libera arma relinquere, solutos animos;
더구나 자신은 그들의 무기를 빼앗지도 않고 인질을 요구하지도 않을 것인데, 왜냐하면 그러한 담보물들은 반란을 두려워하는 자들의 조치이기 때문이라며, 자신은 그들에게 자유로운 무기와 얽매이지 않은 마음을 남겨둔다고 했다.
§28.34.10neque se in obsides innoxios, sed in ipsos, si defecerint, saeviturum, nec ab inermi, sed ab armato hoste poenas expetiturum.
또한 죄 없는 인질이 아니라 배반할 경우 그들 자신에게 분노를 쏟을 것이며, 무장하지 않은 적이 아니라 무장한 적에게서 벌을 구할 것이라고 했다.
utramque fortunam expertis permittere sese, utrum propitios an iratos habere Romanos mallent.
두 가지 운명을 모두 경험한 그들에게, 로마인들을 아군으로 삼을지 아니면 적군으로 삼을지 어느 쪽을 원하는지 선택을 맡겼다.
§28.34.11ita dimissus Mandonius pecunia tantummodo imperata, ex qua stipendium militi praestari posset.
이리하여 만도니우스는 군사들에게 급료를 지급할 수 있도록 금전만을 요구받고 풀려났다.
§28.34.12ipse Marcio in ulteriorem Hispaniam praemisso, Silano Tarraconem remisso paucos moratus dies, dum imperatam pecuniam Ilergetes pernumerarent, cum expeditis Marcium iam adpropinquantem Oceano adsequitur.
스키피오 자신은 마르키우스를 먼 스페인으로 먼저 보내고, 실라누스를 타라코로 돌려보낸 뒤, 일레르게테스족이 요구된 금액을 완납할 때까지 며칠 동안 머물렀다가, 경장병을 거느리고 이미 대양에 가까워진 마르키우스를 따라잡았다.